“Lazao anay izay teti-panoronareo amin'i Darfur!” dia vondrona Facebook iray, mampivoitra ny fiangavian'ny olo-tsotra amin'ireo mirotsaka hofidiana no filoha dia Atoa McCain sy Atoa Obama hanana paika manokana momba an'i Darfur tokony hozakaina rehefa mitondra raha tarafina avy amin'ny efa fidiran'i Etazonia antsehatra any amin'ity faritra ity…

Heba Aly ao amin'ny bolongana Untold Stories [tantara tsy voalaza] avy amin'ny foibe Pulitzer mitatitra ny  Kirizy no mitatitra fihetsiketseham-panoherana ny mety hisamboran'ny fitsarana iraisam-pirenena ny filoha Al-Bashir izay nataon'olona vitsy ka manontany tena hoe nahoana moa no tsy be mpanaraka araka izay nodradradradraina ny fihetsiketsehana.

Ny namana Ethan Zuckerman no manontany tena sy mizara izay fiheviny mikasika izay raharaha any Darforo, nahoana isika no mila mifantoka tsara [mianatra] ? :

One of the questions I’ve wanted an answer to for some time is how the community focused on Darfur has managed to attract so much attention to their cause. While the situation in Darfur is dramatic and dire, there are a number of other situations on the African continent that demand attention and, generally, receive a small fraction of the attention paid to Darfur. Medicines Sans Frontieres publishes an annual list of stories they feel are underreported, including situations in Somalia, eastern DRC and the Central African Republic.

My interest in this question about Darfur isn’t because I want to wag a finger at the Darfur movement, but because I hope other movements can learn from it […]

One of the core arguments I’ve been making about media attention and the developing world is that it’s difficult to expect people in the developed world to choose to read about stories in the developing world unless someone makes the case that a particular story has relevance for that individual. It’s hard to discover these stories unless either someone in authority (a newspaper editor, a television anchor) leads you to the story, or unless your peer group leads you to it…

Nihatsotra ny fahazoana tombom-potoana hanapariahana ireo vaovaon'ireo olontsotra mampita vaovao : ny vohikala mpampariaka lahatsary eto amin'ny Aterineto YouTube dia nanokatra fantsona fahitalavitra ara-Aterineto natokana hitaterana azy ireny, ary nampitondrainy ny anarana hoe CitizenNews [vaovaon'ny olontsotra]. Ireo Vlogger [video+blogger mpiblaogy amin'ny alalan'ny lahatsary] dia afaka misoratra anarana ary mampariaka ho hitan'izao tontolo izao izay vaovao farany niseho tany amin'ny faritra misy azy.

Hitanareo eto ambany manaraka eto ny fanasana napariaky ny vohikala YouTube sy ny fampidirana nataon'i Olivia izay tompon'andraikitra mivantana ny CitizenNews :

Iray amin'ireo lahatsary izay apariaky ry zareo ity izay nalaina sy narindran'i Miyong G. Kuon avy any amin'ny faritra Atsimon'i Sodana, tateriny amin'izany ny toe-javatra iainanan'ny mponina any amin'ny toby izay itobianan'ireo tsy manak'ialofana, mety hafana hivaivay ny andro, na koa tondraka rehefa be loatra ny orana izay milatsaka :

Mamela ahy hamboraka aminareo fa efa manana izay fantsona fanapariahana lahatsary manokana ao amin'ny vohikala Youtube isika Global Voices, ny ankamaroan'ireo lahatsary izay nandravaka ireo lahatsoratro sady napetrako tany dia efa nofidian'ny maro an'isa sahady ho toy ny ankafiziny sady nisoratan'ny mpandrindra maro anarana, misy amin'izy ireny aza tsy lahatsary ampy hanoratana lahatsoratra akory anefa dia mbola heverin'ny sasany ho tsara sy ampy hahaliana ihany.

Raha misy lahatsary tianareo hapariaka amin'ny alalan'izany fomba izany, aza misalasala ny manoratra aty amiko amin'ny alalan'ny imailaka (vangio ny pejy mitondra ny anarako amin'ny maha-mpanoratra ahy) na mamelà hafatra manazava fohy izay iheveranao ny maha-zava-dehibe ny anapariahana izany lahatsary izany, izaho kosa hiezaka ny hanome fahafaham-po izay hetahetanareo.

Khadija Sharife no miresaka momba ireo [mety ho] tombotsoa ara-miaramila hoan'ny Amerikana any Afrika :

According to the US African Command website, Somalia -– invaded by US backed Ethiopian troops in Jan 2007, under the guise of hunting Al–Qaeda –- is in desperate need of assistance.

Raha ny vitan-dratsy mifanongoa ao ambony ao no mitohy dia hirodana angamba ny fifanarahan'ny Sodane ho amin'ny fandriam-pahalemana tanteraka, nefa alohan'ny hahatongavantsika amin'izany, ndeha hotohizantsika ny fanomezana ireo vaovao tsara sy mahafinaritra. Velom-piderana i Drima momba ilay boky vaovaon'ilay silamo Sodane mampahaizana izay nantsoin'i Irshad Manji mba ho vahininy vao tsy ela akory izay, tao anatin'ny tetikasa ho fanomezan-tosika ny toe-tsaina (Moral Courage Project). Ny bokin'ny An-Na'im dia mitondra ny lohateny hoe “Islam and the Secular State – Islam sy ny Fanjakana laika” ary toy izao ny zava-nambaran'i Drima:

… araka izay novakiako tany aloha be tany dia tsapako fa tena hitondra soa betsaka izy ity. Ireto misy amin'ireo hevitra maromaro naposak'i Abdullahi tao anatiny: *” Inoako fa azo atao tsara, raha ilaina mazava loatra, ny mitanisa ireo loharano silamo mba hanamafisana sy hiarovana ny fahalalahana ara-pivavahana sy ara-pinoana. Fomba fijeriko amin'ny maha-silamo ahy izay, raha miresaka momba ny ampitson'ny silamo, fa tsy hoe noho ny maha-zo itambaram-be ny fahafahana ara-pivavahana sy ara-pinoana fotsiny.” *” Ny fahafahana hino zavatra iray dia miainga amin'ny safidy (ilàna safidy), sahala amin'ny fahafahan'ny olona iray tsy hino na inona na inona raha malalaka sy afaka mandà.” Tsy haiko ianao, nefa tena manitikitika ahy mafy izany – boky iray hipoka adihevitra mivaingana maninana ny tsy fisiam-piovan'ny tontolo Silamo fahita .

Amjad, Sodane iray mianatra any Texas dia zendana amin'ny fampiharana amin'ny fomba hentitra ny fitsipika ao amin'ny campus'ny anjerimanontolo misy azy:

Ny departemantan'ny mpitandro filaminana ao amin'ny Anjerimanontolo misy anay dia tena hentitra amin'ny famerana ny hafainganam-pandeha ao anatin'ny campus sy ny fametrahana fiara amin'ny faritra tsy natao hametrahanao an'izany. … Hitako avy eo amin'ny efitrano fandriako ity fiara iray nohidian'ny mpitandro filaminana tamin'ny fanalahidy ny kodiarany ary nasiany taratasy avy amin'ny departemantan'ny mpitandro filaminana teo amin'ny fitaratra nampitandrina ny tompony mba TSY hanisaka ny fiarany … Tena henjana mihitsy izao nefa tena goavana.

Sondriana koa izy tamin'itony milina mibaiko tena mivarotra iPods itony. Tanaty hafatra misavoritka, i Zoulcolm X no nandefa sary momba ny pyramida Nubian iray ao Sodana avaratra sy ny fasan'ny mpitari-pivavahana Sodane Silamo iray fanta-daza. Toa te hametraka fifandraisana eo amin'ireo sary roa ireo izy:

Hitanao ve?

Pyramidan'ny The Royal City of Meroe (Avaratr'i Sodana) – vanim-potoana”: Zaman lil deen” (tena tranainy sy tokana an-tany)

“Maqam” ao Shikh Kabashy (Tempoly) - Cheikh Sufi Sodane iray Inona no hitanao?

Ary izao indray dia ny vaovao ratsy sy ny mampivalaketraka. Amin’ny fomba mampihetsi-po no anazavan’ilay Sodane Returnee ily toe-draharaha saro-pady ity:

Abyei, faritra manankarena solika ao amin'ny sisintany avaratra-atsimon'i Sodana dia iray amin'ireo toe-javatra mahabe resaka indrindra sy manohintohina ny CPA ary mety hitondra indray ny firenena ho ao anatin'ny faribolan'ny ady! Androany, ny andian-tafika avy any avaratra dia niditra tao Abyei taorian'ny fanakianan'ny NCP ny fotoana nifanarahana tamin'ny Mpandrindra SPLM ho an'i Abyei. … Vao haingana izay dia voalaza fa ny SPLA dia notafihan’olona mirongo fiadiana avy amin’ny Misseriya ary tondroina ho ny NCP no namatsy fitaovam-piadiana azy ireo. Amin’izao fotoana dia mitoby ao Abyei ireo tafika avy any avaratra, tsy misy afaka manambara izay mety ho entin’ny ampitso ny rehetra!

Sao sendra manontany tena ianao, ny Misseriya dia foko mpifindrafindra toeram-ponenana sokajian’ireo avy any atsimon’i Sodana ho ‘Arabo’. Satria toa mila hahafaty ny toe-draharaha misy, dia manan-kevitra toy izao i Kizzie:

Ry Governemantan’i Sodana hajaina sy ny SPLM Raha mieritreritra hanomboka adim-poko feno rà mandriaka hafa ianareo, avelao hisintaka ny tanàna vitsivitsy ary mifamonoa an-toerana eo.

Mandritra izany fotoana izany dia tsy faly amin’ireo Sodane tavaratra toa mizotra ho amin’izay lazainy fa ‘famonoana ara-politika’ i John Akec:

Mpampianatra Sodane iray fanta-bahoaka ao amin’ny lycée Greater Bhar El Ghazal antsoina hoe Mathon Mathon no nilaza matetika teo ampototry ny Abakr Tree (valintenin’i Wau ho an’ny London's Trafalgar Square) hoe: “Matoa vaky ny ady ao anatin’ny firenena iray, tsy ny tontolo akory no rava fa ny teo-tsain’ny olona.” Tamin’ny ady nifanaovan’ny atsimon’i Sodana tamin’ny avaratra, izay no nataon-dry zareo. . Ankehitriny, eritreretinareo mbola halentika lalina (hosimbana) hatraiza ny toe-tsainay. Ireo rehetra ireo dia vokatry ny fitsiriritam-pahefana sy ny fahatsapana tsy fandriam-pahalemana mihoa-pampana raha vantany vao mahazo fahefana. Ary ampitahaina amin’ny Davida mpanjaka fahiny, maro amin’ireo mpitarika antsika no manota ary mamono olona ho fanafenana ny natao. Ny famonoana olona dia bibin’aretina izay raha vao tafiditra, dia mitatra toy ny afon-dolo. Ary vantany vao miantomboka dia efa sarotra vonoina sahady

Hofaranantsika amin’ny tononkalo fohy mahafinaritra nosoratan’i Ras Babi ity fitetezana nataontsika ity:

Naondriny ambany ny masony sady nibitsika tamiko izy ; ras babi… ras babi… .tsinjonao ve iry lehilahy mitafy maitso sy mena ? Tsapako ny fandonany avy any anaty Noraisiko tamin’ny tanako ny tanany Toran-tomany izy Nidradradradra Nanao tamba-be tamiko izy sy ny namany Novonoiny ny zanako Notapahany ny lohan’ny tranolaiko Zanaky ny devoly io lehilahy io Aza vidiana akory ny gazetin-dry zareo Ataovy izay tokony hataonao Lazao izao tontolo izao

Ary satria jeri-manontolon'ireo blaogy Sodaney izy ity dia tsaratsara kokoa angamba raha atombotsika amin'ny tolotra izay dikan'ny hoe mpiblaogy, ny iray dia namaly izany an-tsary.

The Definition of a Blogger… or to be more specific, a political blogger, especially in our super democratic part of the world.

Ny dikan'ny mpiblaogy … na ny mpiblaogy politika raha ny marimarina kokoa, indrindra aty amin'ny faritra misy antsika izay “fanta-daza” amin'ny demokrasia.

Momba ny fanaovana blaogy, Sudanese Returnee [Sodaney niverina amin'ny taniny] dia tapa-kevitra ny hiverina hiblaogy rehefa nitsahatra nandritra ny telo volana. Mizara momba izay nianany izy ary miresaka momba ny famonoana ireo hevitra mahasoa :

… I was dumbfounded to listen all that negativity! Maybe the new returnee was even more shocked than I was. He did not say much after that. The rest just went on with listing all classic excuses of the impossible, killing this new returnee’s positive ideas in the process.

When I sat in a bar some hours later downing some cold Henieken, I discussed with another older returnee and I came to believe that I was like that new returnee not too long ago. In Juba, or Sudan in general, you see things that you know can be improved. Most of the time you know how to improve the situation because you have seen it somewhere else. You’d want to help every begger in the street, ask every kid in the street why they are not going to school, give a lift to every sick person dragging themselve to the hospital, buy medicine for that mother who can not avoid and so on. Life can be very complicated!

In Juba, some people would think you are mad if you keep sharing positive ideas.

I still have to meet and talk to the new returnee and share notes. I will do want I can to help this sister, but I have also come to learn that there are those who want to be helped, and others who have given up.

“ … Talanjona mihitsy aho nandre ireo fahakiviana marobe ! Ny “mpiverim-bao” [Sodaney niverina amin'ny taniny vao tsy ela] aza angamba dia mbola ho taitra kokoa noho ny tenako. Tsy dia nanambara zavatra be ankoatr'izany izy. Ny ambany dia niraraka niaraka amin'ireto hevitra efa fandre ombieny ombieny amin'ny antony manakana sy tsy hahatanteraka izany, ka mamono an-kibon-dreniny sahady ireo hevitra mahasoa nentin'ilay niverina amin'ny taniny.

Ora vitsivitsy taty aoriana, raha nipetraka tamin'ny Bar aho nampidina labiera Heneiken mangatsiaka vitsivitsy dia tafaresaka tamin'ny “mpiverim tranainy” hafa, dia nihevitra aho fa toy ireo mpiverim-bao koa vao tsy ela akory izay. Any Juba na any Sodana amin'ny ankapobeany, tsikaritrao tsara ireo zavatra mety ho hatsaraina. Matetika dia fantatrao tsara izay fomba hanatsarana ny toe-draharaha satria efa hitanareo tany amin'ny toeran-kafa koa izany. Dia hanam-paniriana ny hanampy ireo mpangataka mifanena aminao eny an-dalana ianao, te hanontany ireo ankizy eny an'arabe hoe nahoana izy no tsy any an-tsekoly, hanarina ireo olona rehetra tratran'aretina amin'ny fitondrana azy any amin'ny Hôpitaly, amin'ny fifvidianana fanafody hoan'izato renim-pianakavaiana izay tsy afaka miala amin'izany aretina izany sy ny hafa tsy honaisaina. Mety ho feno fahasarotana tokoa ny fiainana !

Maro ireo mihevitra any Juba fa olona adala ianao raha manomboka miresaka sy mizara hevitra mahasoa.

Mbola mila mihaona amin'ireo mpiverim-bao aho sy mifanakalo hevitra amin'izy ireo. Sitrako ny hanao izay ho afako hanampiana ity anabavy / rahavavy iray ity, mila ianarako fa misy ireo izay mitady fanampiana, saingy misy koa ireo izay mivari-lavo nony solafaka.”

Sudanese Returnee dia mbola mizara koa ireo zavatra tsikariny tany Juba torak'izany koa i Drima, The Sudanese Thinker [Drima, ilay mpihevitra Sodaney] izay niantso ny filoham-pirenena Sodaney mba hitsahatra tsy hividy izay zavatra vity avy any Danmarka ho valin'ny fanimbazimbana ara-tsariitatra an'i Mahometa, izay nataon'ny gazety iray Danoa.

Amjad, Sodaney mandrato fianarana any Texas, dia nihomehy raha naharay antso an-tariby avy tamin'ireo mpomba an'i Obama mamporisika azy handray anjara amin'ny fifidianana izay ho filoham-pirenena Amerikana anefa izy tsy Amerikanaakory :

I have never thought that I would really one day blog about the American presidential elections, until last Thursday Tuesday when I got that call from Barack Obama. After that call, I started listening to his speeches on his YouTube channel, and the video above is the speech he gave the other day at Texas primaries, here in San Antonio, TX. I don't know but I just started admiring him…

I heard that he was supposed to come here to my city but for some reason he didn't. I guess the only cities in Texas he was recently at are Houston, San Antonio, Beaumont and Dallas. (not sure about the latter). A few weeks ago we had Bill Clinton here, though. If Barack Obama ever came here I would love to take a picture with him…

“Tsy nihevitra ny hiblaogy momba ny fifidianana izay ho filoham-pirenena Amerikana akory raha izaho, hatramin'ny tamin'ny Alakamisy Talata lasa teo taorian'ny naharaisako antso an-tariby avy tamin'ireo mpanohana an'i Barack Obama. Taorian'izany antso izany dia nanomboka nihaino ireo kabariny an-dahatsary tao amin'ny YouTube aho, io lahatsary ambony io dia izay kabary nataony nandritra ny fifidianana fanitsanana natao tany San Antonio, Texas vao tsy ela akory izay. Tsy haiko ny manazava izany fa manomboka ny miandrandra sy tia ity lehilahy ity aho …

Henoko fa nikasa ny handalo aty amin'ny tanana ipetrahako izy, saingy tsy tanteraka izany noho ny antony tsy fantatro. Raha ny fahalalako azy dia ireo tananan'i Houston, San Antonio, Beaumont sy Dallas ihany no novangiany (tsy azoko antitraterina ity tanana farany ity). Herinandro vitsy lasa izay dia namangy anay taty i Bill Clinton. Raha mba nandalo taty i Barack Obama dia niriako ny haka sary miaraka taminy …”

Mandritr'izany fotoana izany i Kizzie kosa nanoratra taratasy ampahibemaso henjana hoan'i Omar Hassan al-Bashir, filoham-pirenena Sodaney :

Dear Mr. President.

I really can't tolerate your government any longer. It's a criminal regime in every single way.
For the last 19 years, you've tortured, killed, looted, traumatized and you've failed to stabilize the country.

… We don't trust you Mr. President. You've failed us too many times. You've dishonored too many “peace” agreements.

I don't feel safe in my own country anymore.

Millions are living like refugees in their own country.

If we complain, you prosecute us.

We've been silent for 19 years.

Now, it is time to speak. It's time for you and the world to hear our voices.

… We don't like your violent ways. Remember what you did in Nuba mountains, remember the Jihad in the South, remember Darfur, remember the ghost houses in Khartoum, remember the soldiers buried alive in 1990- no, they were not planning a coup, remember the mothers complaining about their 15 year old sons being forced to fight a war they don't believe in.

A war we never understood.

You've had your cake, you've licked the plate and you've broke the plate…now keep your shattered plate, we are buying a new one.

“Ry Andriamatoa Filoham-pirenena hajaina.

Tsy tantiko intsony ny fitondranao. Fitondrana meloka amin'ny fomba maro samihafa.

Nandritra izay 19 taona nitondranao izay, nampijaly ianareo, namono, naka fananana an-keriny, nampihorohoro saay tsy nahomby tamin'ny famerenana ny filaminana eto amin'ny firenena.

… Tsy matoky anao intsony izahay Andriamatoa Filoha. Matetika loatra ianao no tsy nahomby. Maro loatra ireo fifanaraha hoan'ny “fandriampahalaemana” izay nohitsakitsahinao.

Tsy mahatsiaro tena ho iarin'ny loza ao amin'ny firenena misy ahy intsony aho.

Aman-tapitrisany ireo izay monina toy ireo mpila ravinahitra ao amin'ny fireneny.

Raha mba mitaraina izahy dia enjehinareo.

Nandritra ny 19 taona izahay no nangina.

Ankehitriny, fotoana handraisana fitenena izao. Fotoana handrenesanao sy izao tontolo izao ny feonay.

… Halanay ny fomba henjan'ny fitondranao. Tsarovy izay nataonay tany amin'ny tendrombohitr'i Nuba, tsarovy ny Jihady [ady masina fanenjehana ireo tsy Silamo] nataonao tany Atsimo, tsarovy Darforo [Darfur | Darfour], tsarovy ireo trano mbola iriarian'ireo angatra any Khartoum, tsarovy ireo miaramila nalevim-belona tamin'ny taona 1990- tsia, tsy nitetika ny hanongam-panjakana akory izy ireo, tsarovy ireo renim-pianakaviana izay mbola mitomany ireo zanany lahy 15 taona monja anefa dia noterena ny hiady amin'ny ady izay tsy ankasitrahany akory.

Ady izay tsy azonay akory izay antony.

Laninao ny mofomaminao, nolelafinao mbamin'ny vilia nisy azy ary dia novakianao izany avy eo … tano ho anao izay vilia vakinao fa izahay hividy hafa.”

Toy ny teo aloha, i Jah Guide, izay fantatra amin'ny anaram-bosotra hoe ras babi babiker dia mizara poezia politika fohy momba ny fitondrana Sodaney :

blood in their hands
For Darfur
blood in their hands and money in their pockets
they are selling our future
the mark of devil is on their heads
this is my black list
brothers and sisters
vote for it.

“ra no eny amin'ny tanany
Momba an'i Darforo
Ra no eny amin'ny tanany ary vola any amin'ny paosiny
nataony varo-boba ny hoavintsika
ny marika satana no eny any amin'ny lohany
indro ny lisitr'izy ireo
ry rahalahy sy anabavy
fidio izy ireo.”

Andrew Heavens no manoratra momba ny “Bromure de potassium” sy famosaviana any Sodana:

Only in Sudan. Sudanese bakery owner fined for using witchcraft in court

“Raha tsy any Sodana ianao tsy hahita fitsarana manome lamandy tompo-trano fanaova-mofo vokatry ny fiampangana famosaviana”