Global Voices teny Malagasy » Nepal

Vehivavy Dalit any Nepal: Mitolona ho amin'ny Fahamendrehana

miora — Thu, 26 Nov 2009 12:15:09 +0000

MpanoratraBhumika Ghimire · Nandika miora · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Ny rafitra tsimatimanota [Caste] any Nepal dia efa ela no nametraka fanavakavahana tamin'ny ampahany teo anivon'ny fiaraha-monina. Ireo olona izay antsoina hoe “tsy fikitika” [“untouchables”] na ireo dalits, izay raisin'ireo mpiara-belona ho sosona faharoa ao anaty fiaraha-monina. Ny lalampanorenana any Nepal dia miantoka fitoviana ho an'ireo dalits na ireo “tsy fikitika” saingy ny tena zava-misy eo amin'ny tontolo, ivelan'ireo fepetra lavabe sy misampantsampan'ny lalampanorenana sy ny lalàna, dia mbola entina toy ambany noho ny olona foana ny dalits.

Ny famerana ny fidirany amin'ny saha-pampianarana, ny fahafahana miditra amin'ny asa, ary amin'ny fanavakavahana azy ireo ao amin'ny seha-piaraha-monina dia tena nangeja mafy tokoa ny fivoaran'ireo Dalits ao Nepal. Ho an'ireo vehivavy Dalit, dia mbola ratsy noho izany ny zava-miseho.

Ny mpitoraka blaogy Kiran ao amin'ny Everest Uncensored dia miresaka momba ny vehivavy Dalit sy ny zava-mianjady aminy :

“”Rehefa miresaka momba ireo vehivavy Dalit isika, mijaly noho ny fanavakavahana telo sosona toy ny terivozona ataon'ireo antsoina hoe olona tsimatimanota ry zareo (samy mijaly avokoa na ny lehilahy na ny vehivavy Dalits), noho ny tsindry ateraky ny rafitra Hindu mifototra amin'ny fanjakan'ny lehilahy zokiolona sy ny ataon'ireo lehilahy Dalit. 90% -n'ny vehivavy any Nepal no eo ambanin'ny fetran'ny fahantrana ary 80% an'izy ireo no tsy mahay manoratra sy mamaky teny. Ireo vehivavy ireo koa dia marefo ara-pahasalamana, tratry ny fanerena hivaro-tena, herisetra an-tokantrano, ary jaly ara-tsosialy, politika, sy ekonomika.”

80%-n'ireo vehivavy dalits dia miady amin'ny tsy fahaizanana mamaky teny sy manoratra, tsy mbola voahozona tahaka ity izy ireo. Matetika koa ireo vehivavy Dalit no tratry ny herisetra noho ny fanavakavaham-bolon-koditra ataon'ireo avy amin'ny antsoina hoe caste “ambony” eo anivon'ny fiaraha-monina. Renu Kshetry ao amin'ny NewsBlaze dia manoratra momba ny vehivavy iray nisy nidaroka tany amin'ny tanàna iray akaikin'i Kathmandu renivohitra :

Vao tsy ela akory izay, B.K., vehivavy Dalit iray, no tratran'ny ankasomparana - nampijalina izy, nodarodarohana ary noterena hihinana dikin'olombelona. Ny olona fototr'ity zava-mahatsiravina ity moa dia vehivavy heverina ho nahita fianarana: Bimala Lama. Tompon'andraikitra voalohany ao amin'ny sekoly ambaratonga voalohany ao Gadi Bhanjyang, nohendrikendrehan'i Lama ho “mpamosavy” i B.K.

Tamin'ny fiandohan'ity taona ity no nisehoan'izany tranga izany, izay indrisy, tsy tranga maningana akory. Isan-taona dia mitondra faisana foana ireto vehivavy Dalits ireto, ary ankavitsiana no mahazo rariny.

Na izany aza anefa, ny sasany tamin'ireo vehivavy Dalit ireo no miezaka manao izay noheverina tany aloha tany fa tsy hitranga mihitsy. Tempoly iray any Baneshwor, Kathmandu amin'izao fotoana no manana vehivavy dalit ho pretra.

“Ity vehivavy 43 taona ity dia pretra ao amin'ny tempolin'ny Chhakkubakku Bhagwati any amin'ny tanàna maresak'i Baneshwor ao an-drenivohitra, voahodidina trano fivarotana sy magazay. Ankoatry ny maha-vehivavy azy, dia mbola Dalit ihany koa izy, vondrom-piarahamonina any amin'ny zana-tohatra farany ambany any Nepal izay mbola mifikitra mafy amin'ny nentin-drazana sy ireo ‘tsy fikitika' hatramin'izao.

Ity renin-jaza efatra ity dia avy amin'ny foko Sarki izay razamben'ny mpanao kiraro voatery niaina tamin'ireo fatin'omby vavy fony mbola fanjakana Hindu izay nandràra ny famonoana ireo omby vavy.”

Nandritra ny fifidianana faobe tamin'ny 10 Aprily 2008, dalit maro mpirotsaka hofidiana , ao anatin'izany ny vehivavy, no lany ary manantena ireo mpitarika ny dalit fa ny firotsahana antsehatra amin'ny politika dia hanampy amin'ny fanafoanana ny fanilikilihana misy.

Ity misy video amin'ny teny Nepaley avy amin'ny NepalNews.com izay mampiseho ireo lehiben'ny dalits miresaka izay tokony handrafetana ny lalampanorenana vaovaon'ny firenena mba hampiatoana tanteraka ny fanavakavahana ireo caste sasany.

Raha te-hahafantatra bebe kokoa momba ireo Dalits any Nepal, dia azonao tsidihana ny Nepal Dalit Info , izay ahitanao lahatsoratra fanazavana, fandalinana ary vaovao farany momba ny hetsik'ireo Dalit, amin'ny teny Anglisy sy Nepaley.

Any Nepal, efa ela no tany anaty boky ny lalàna mandràra ny fanavakavahana, saingy ny rafi-piaraha-monina caste dia mbola manohy manilikilika vondrom-pirahamonina iray ihany. Mazava loatra fa raha mbola tsy afaka manovo fahalalàna ny Dalit, indrindra indrindra fa ny vehivavy, dia mbola hitohy hatrany ity fomba fanao ity ary dia hisy vaovao foana hitondra faisana.

Nepal: Mankany amin'ny fankalazàna ny Dashain tsy misy fanaovana sorona ireo biby

miora — Wed, 14 Oct 2009 07:58:02 +0000

MpanoratraBhumika Ghimire · Nandika miora · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Ny fety be ara-pinoana manan-danja indrindra any Nepal, Dashain dia hifarana amin'ity taona ity ny Sabotsy 3 Oktobra. Ity andro ity dia natokana ho an'ny Andriamani-bavy Hindu izay Andriamanitry ny fahasalamana sy fahombiazana, izay antsoina ihany koa hoe Kojagrat Purnima. Manamarika ny fiafaran'ny dimy ambinifolo andron'ny fety fankalazana izy ity.

Hindupad, blaogy momba ny Hindoisma, dia manazava ny momba ireo andro samihafa amin'ny Dashain:

“Tamin'ny andro voalohan'ny Dashain, nodinihana manokana ny Ghatasthapana puja ary ny Dashain Ghar, na noravahana ny efitra voatokana hivavahana. Nandritra ny Dashain, i Saptamatrikas (Reny masina 7), Ashtamatrikas (Andriamani-bavy Tantrika ary Andriamani-bavy Nava Durga (ireo endrika 9 hanehoana ny Durga) no nasandratra. Aparitaka eny amin'ireo tavy vita avy amin'ny tany (ghata) ny “orge” sy ny vary ary ao aorian'ny folo andro dia mitsimoka ireo voa. Manamarika taon-jina izany. Ireo teratany Nepaley tsy mipetraka any an-tanindrazany dia miverina any daholo mba hankalaza ny Dashain.”

Nandritra ny andro dimy farany tamin'ny fety be, dia nahazo tsimoka antsoina hoe jamara avy any amin'ireo zokiolona ny mponina ho toy fitahiana avy amin'ny Andriamanitra vavy Durga miaraka amin'ny tika (vary afangaro amin'ny vermillon vovony sy yaourt [habobo]).

Jamara nambolena ho an'ny Dashain, sary avy amin'ny Bhumika Ghimire

Niraina ny hiram-pivavahana Sanskrit tamin'ny fotoana nanoloran'ireo zoky olona ny jamara sy tika. Ireo lehilahy nihira ny “‘Aayu Drona Sute” ary ireo vehivavy kosa dia ny “Jayanti mangala kali” .

Nepaleselaw manazava ny dikan'ny andàlana voalohany amin'ny “Aaayn Drona Sute”:

“Ny dikan'ny ‘Aayu Drona Sute’ amin'izao fotoana dia hoe Mba ho ela velona toy ny Zanakalahin'i Drona anie ianao. Ny zanak'i Drona dia antsoina hoe Asosthama, izay lazaina ho iray avy amin'ireo Aastha Chiranjivi (Aastha Chiranjivi dia ireo olona valo velona mandrakizay amin'ny finoana Hindu ). Noho izany, rehefa misto-drano ireo zanany ny raiamandreny hoe ‘Aayu Drona Sute’, dia midika hoe ataovy ho ela andro iainana ohatran'i Asosthama ny zanako………midika izany fa tsy ho faty mandrakizay ianao”

Ity hira ity koa dia mirary fahombiazana, famotehana ireo fahavalo ary fandresena. Esty andaniny, ny Jayanti mangala kali dia vavaka atao amin'ny Andriamanitra vavy fa misy hàtaka mihitsy na iray aza .

Ho an'ny diaspora avy any Nepal, ny Dashian dia fotoana manokana manindrona ny fo. Lavitry ny akany niaviany, ny fianakaviany sy ny namany, dia miezaka izy ireo manao fety fankalazana miaraka. Ity fety ity dia manome azy ireo fahafahana mifankahita amin'ny teratany Nepaley hafa, mamisavisa ny an'ny an-tanàna sy miara-miravoravo.

Bhumika, taorian'ny nandraisany ny tika sy jamara

RangeenChara, blaogin'ny diaspora Nepaley, mitantara ny fankalazàna ny Dashain tany ivelan'i Nepal. Ny Dashain koa dia fety be izay manana ny “gadon-kirany” manokana. Ny gadon-kira Malshri dia natao nandritra ny fankalazàna, izay raisina ho mitory hoavy tsara.

Ity ny mpanakanto Nepaley Sur-Sudha izay mikalo ny Malshri.

Tamin'ity taona ity dia nisy tsy fifankahazoana kely tamin'ny Dashain tany Nepal, noho ireo mpiaro ny zon'ny biby niantso fampitsaharana ny fanaovana sorona ny biby mandritra ny fankalazana. Ireo osy, ondry, omby ary ireo akoho dia atao sorona ara-pomba ary omena ny Andriamanitra vavy.

AnimalRightsNepal miantso amin'ny fanaovana ny fetin'ny Dashain mifanaraka kokoa amin'ny maha-olona :

“Ireo bokin'ny finona Hindoisma dia miresaka ny fiarovana ity planeta ity sy ireo miaina rehetra eto mba hananana tontolo tsara, noho izany ajanony ny famonona sy fanaovana sorona ireo biby amin'ny anaran'Andriamanitra. Ankalazao lavitry ny rà sy ny hena ny Dashain. Vonjeo ny biby, vonjeo ny tontolo iainana.”

Vondron'olona maro, ao anatin'izay ireo mpikatsaka Nepal mandry fahalemana, dia nivondrona mba handràra ny fanaovana sorona ireo biby ao amin'ny firenena. Hatramin'izao aloha, mahavelom-panantenana ny fihetsiky ny olona nefa hatramin'izao aloha dia tsy mbola nahitàna fnambaràna ofisialy momba ity resaka ity.

Na eo aza ireo tsy fanekena, ireo fandresen-dahatra ara-pinona maro na koa ny fahasarotana ara-politika sy ekonomika any Nepal, ny Dashain dia ankalazaina ohatran'ny fotoana mampiravoravo ary mitoetra hatrany ho fety be mampifandray ny olona.

Mpandresy tamin'ilay fifaninanana horonantsary momba ny Demokrasia

candy — Thu, 30 Jul 2009 03:01:05 +0000

MpanoratraJuliana Rincón Parra · Nandika candy · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Inona no atao hoe Demokrasia? Izany no fanontaniana nezahan'ireo mpandray anjara maherin'ny 900 tamin'ny novaliana tamin'ny alalan'ny horonantsarin-dry zareo, ho valin'ny Fifaninanana Horonantsary momba ny Demokrasia nokarakarain'ny Departemantan-panjakana Amerikana sy mpiara-miasa maro hafa, misokatra ho an'ny mpandray anjara maneran-tany. Tamin'ny alalan'ny fantsona YouTube-ndry zareo, ny olona dia nandefa ireo horoantsarin-dry zareo izay mameno ilay fehezanteny hoe “Ny Demokrasia dia...” tamin'ny alalan'ny sarimiaina, 'seho mivantana' fohy na ‘fanadihadiana' tsy lava mihoatra ny 3 minitra. Taorian'ny fifidianana, 18 no voafidy tonga tamin'ny famaranana ary nifidy 6 tamin'ireo ny olona , iray isaky ny faritra jeografika: Ilabolantany Andrefana, Eoropa, Afovoany Atsinanana/Afrika Avaratra, Afrika Atsimon'i Sahara, Azia Atsimo sy Afovoany, Azia Atsinanana/Pasifika.

Miseho ato anatin'ity horonantsary ity ilay mpahay toekarena Hernando de Soto miarahaba an'ireo mpandresy ary misaotra an'ireo nandray anjara rehetra:

Ireo mpandresy dia:

Avy any Brezila, Anna Carolina dos Santos Israel, mpianatra maneho amintsika fa ny demokrasia dia izay rehetra manodidina ny marimaritra iraisana, na dia eo amin'ny faritra samihafa amin'ny vatana aza:

Avy any Emirat Arabo Mitambatra, Rodin Hamidi dia mpaka sary maneho amintsika fa ny fahazoana demokrasia dia mety ho dingana maro mila fisisihana mafy, satria mety tsy ho tian'ireo olona tena mila azy ny ezaka rehetra atao:

Avy any Nepal, Tsering Choden, olona manana ny toerany ao amin'ny fampielezampeo sy ny gazetyboky, dia mamaritra ny demokrasia ho fitambaran'olona maromaro izay manana olana sy filàna samihafa:

Avy any Poland, Lukasz Szozda, mpanao sariitatra dia maneho amintsika amin'ny alalan'ny sarimiaina fa ny Demokrasia dia mifono zavatra betsaka fa tsy foto-kevitra iray monja:

Avy any Filipina, Melissa Angela Verzosa Peñafiel, mpanao sarimihetsika, dia mitondra amintsika fijery hafa momba ny Demokrasia miaraka amina fijerina poety: angamba ny demokrasia amin'ny maha-teny azy lasa diso ampiasaina loatra, dia very ny tena dikany.

Ary farany, avy any Zambia manana mpanao sarimihetsika iray isika, Chansa Tembo, izay manoritsoritra fohy ny demokrasia ho fifangaroan-javatra izay tsara lavitra noho ny fangaro tsirairay ao aminy.

Mirary ny vintana tsara indrindra ho an'ireo mpandresy rehetra izahay ary manantena hiaraka amin-dry zareo mandritra ny dian-dry zareo aty Etazonia amin'ny volana Oktobra ho avy izao.

Sary mihetsika : ankalazaina ny vehivavy amin'ny andro iraisam-pirenena natokana ho azy ireo

Lila — Tue, 10 Mar 2009 08:11:22 +0000

MpanoratraJuliana Rincon Parra · Nandika Lila · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Efa nankalazaina nanomboka tamin'ny fiandohan'ny taona 1900 ny Andro Iraisam-Pirenena ho an'ny Vehivavy: raha hiverenana kely ny tantara dia fampahatsiahivana ny fitondrana tsy nety natao tamin'ny vehivavy sy ny tolona mafy tsy an-kijanona natao hahazoana fitovian-jo. Na izany aza, tao anatin'ny taona vitsivitsy izay dia maro amin'ireo tsy fitovian-jo ireo no efa voavaha ary ankehitriny dia fanao ny mankalaza ny andron'ny vehivavy hitadidiana ireo efa nahazoana valiny mahafa-po fa tsy hoe hitadidiana ireo fotoana mampalahelo akory. Ary hita taratra eny amin'ny asan'ny mpanoratra tononkalo sy mpihira fa izay tokoa no ataon'ny olona maro manerana ny tany.

Nikarakara seho an-tserasera ny Ministeran'ny Fiainam-pianakaviana any Chili hankalazana ny andron'ny vehivavy, ary hatramin'izao anio izao, dia mitondra tononkalo mahafinaritra ho antsika izy izay novakian'ny vehivavy maro. Ilay tononkalo mitondra ny lohanteny hoe “Ode to the Washerwoman” na Kalo ho an'nilay mpanasa lamba, nosoratan'i Pablo Neruda, izay mamaritra amintsika ny sarina vehivavy iray manasa lamba amin'ny alina mba hamelomany ny ankohonany, ny labozia sy ny volana no mba hany namany:

La nocturna
lavandera
a veces
levantaba
la cabeza
y ardían en su pelo
las estrellas
porque
la sombra
confundía
su cabeza
y era la noche, el cielo
de la noche
la cabellera
de la lavandera,
y su vela
un astro
diminuto
que encendía
sus manos
que alzaban
y movían
la ropa,
subiendo
descendiendo,
enarbolando
el aire, el agua,
el jabón vivo,
la magnética espuma.

Isak'alina
Ilay mpanasa lamba
Indraindray
manatsika
ny lohany
mitaratra eny amin'ny volony
ny kintana
satria
ny aloka
mampifangaro
ny eny an-dohany
alina tamin'izay, ny lanitra
ao anati'ny alina
ny volon'
ilay mpanasa lamba,
sy ny jirony
kintana
kely
manjelatra
ny tanany
miakatra
mihetsika
ny lamba,
miakatra
midina,
atontona
ny rivotra, ny rano
ny savony,
ny raotrany.

Any Pero, nivory tany Lima ny mpikambana ao amin'ny Colective Canto a la Vida, nangataka ny fanajana ny zon'ny vehivavy sy ny zo aram-pananahana: ny zo amin'ny fanalan-jaza, manohitra ny fanerena tsy fahazoana miteraka ary ny fidirana ao amin'ny Day After Pill.

Tsy ny vehivavy Peroviana ihany no nivory. Taterin'ny Nepalnews.com ao amin'ny serasera mailaka Nepali news channel koa ny fihetsiketsehana nokarakarain'ny vehivavy tao an-drenivohitra ao Kathmandu:

Ary ny farany fa tsy ny kely indrindra, ilay mpihira Bielorussina Dmitry Koldum, nanohitra ny Eurovision tamin'ny taona 2007, no namoaka ny sariny mihetsika amin'ilay hira hoe “ny tovovavy rehetra eran-tany”, amin'izao androny izao:

Ho an'ny vehivavy rehetra maneran-tany, arahaba tratry ny Andron'ny Vehivavy!

Juliana Rincon Parra

Nepal Mihitsoka Anaty Olana Misesisesin'ny Tempoly

koloina — Wed, 07 Jan 2009 13:27:59 +0000

MpanoratraBhumika Ghimire · Nandika koloina · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Ratsy fiantombohana ny taona vaovao tao Nepal. Ankoatra ny krizin'ny herinaratra dia mihitsoka anaty olana misesisesy ny firenena noho ny raharahan’ny toerana masin'ny Hindoisma ao Pashupatinath.

Eo anivon’ny ady hevitra no misy fifanazavana hoe tokony hitohy ve ny fombafomba litorjika tarihin’ny pretra Indianina ao amin’ny Tempoly lehibe sa tokony handray an-tanana amin'izay ny pretra Nepale.

Tempoly Pashupatinath. Nalain'ny mpampiasa Flickr wonker, ampiasain'ny Creative Commons license
Milazalaza amintsika ny tantara navelan'ny ny pretra (mpisorona) Indiana ao amin'ny Pashupatinath sy ny anjara asan'ny Fanjakam-panjaka Nepale i India-Server :

Ho fialana amin'ny fombafomba naharitra 300 taona dia hotarihin’ny Pretra Nepale ny fombafombam-pivavahana amin'ny Ivavahana fa tsy hotarihin'ireo pretra mpifanolobodirindrina indianina. Hatramin’ny taona 1747 no nanomezan'ny Mpanjaka andraikitra ireo pretra indianina tatsimo, izay fantatra amin’ny maha ortodoksa (tsy fivilian-dalany) azy sy tamin’ny fahaizany ihany koa ny fombafomba Hindu.

Teo aloha no Mpiahy ny fampandrosoana finoana an-tempoly ny mpanjaka ka ny mpanjakavavy kosa no sefony. Kanefa, rehefa tsy nahomby tamin'ny fitazonana ny fahefana feno sy ny vokatry ny hetsika miraika amin’ny demokrasia ny mpanjaka Gyanendra dia niorina ny governemanta vaovao tarihan’ny mpitarika Maoista tao Nepal.”

Ho fanapahana ny fomba nentin-drazana dia efa voatendry izao ny mpisorona Nepale. Saingy tsy ny rehetra no faly amin'izany. Mipoaka etsy sy eroa ny fanoherana ny fanapahan-kevitra.

Asehon'i Singapore Star ny sarin'ny tsy fahafaliana mitranga any an-drenivohitra New Delhi:

Maro ireo mihetsiketsika manoloana ny masoivohon'i Nepal tamin'ny alahady ho fanoherana ny mpisorona Indiana ao amin'ny tempoly malazan'i Pashupatinath.

Nanangana teny filamatra hanoherana ny praiministra Nepale Pushpa Kamal Dahal Prachanda ireo mpanohitra efa mafana fo. Nodoran’izy ireo ihany koa ny sarin'i Prachanda. Ampangain'ny mpanao fihetsiketsehana ho manome fanafintohinana ny Hindu tamin’ny nanendrena pretra Nepale ao an-toerana ireto ho tonga pretran’ny tempoly fahagola ny fitondrana Nepale.

Voaramaso amin'ny antsipiriany ihany koa anjara toeran'ny mpitondra Maoista tamin'ny fanapahan-kevitra hanolo ireo pretra indianina.

Lazain'ny “ United We Blog” anefa fa mihoam-pampana ny filazana ny ny tanjon’ny Maoista sy ny adihevitra momba ny zom-pirenenan’ny pretra :

“Nametraka pretra Nepale ho solon’ireo indianina tao amin’ny tempoly lehiben’ny Nepal ireo Maoista mpitondra governemanta tamin’ny baiko mivantana nomen’ny piraiministra. Nanohitra ny fanesorana ny sasany ary samy manana ny tombotsoany manokana avy amin'izany. Tsy misy tokony ilana ny tomany akory manoloana ny fanendrena. Raha ny marina dia hetaheta efa ela ny fanatsoahana ireo pretra indianina sy ny fanendrena Nepale. Efa nolotoin'ny pretra indianina tanteraka aza ny tempoly sady nisy tosika ay tamin'ny fitondram-panjaka izany. Mila miova izany rehetra izany ho fanatsarana ny Tempoly.’’

Efa eny amin'ny Fitsarana an-Tampony Nepale moa ankehitriny ny raharaha

Nilaza ny Antoko mpampandroso ny finoana ao amin'ny Pashupatinath izay mitantana ny andro alahady fa mbola nisy indray ny fanendrena pretra vaovao nepale anankiroa hanampy ireo pretra tranainy Nepale. Ny fanendrena dia nitranga tamin’ny andro izay nandraisan’ny vondrona sy Kiranti (Gopal Kiranti dia Minisitry ny kolotsaina sy ny fanajariana Maoista) ny baiko avy amin’ny fitsarana faratampony Nepale izay miteny azy ireo hampiato ny fanendrena pretra sy hanomezan’izy ireo alalana ny pretra teo aloha hanohy ny asany mandra-pivaha ny olana.”

Miditra an-tsehatra amin'ny alalan'ny gazety kosa ny Maoista amin'izao fotoana izao.

“Manome toky ny mpitondra ambony Indianina ny praiministra Prachanda fa hanaiky ny didim-panjakana havoakan’ny fitsarana faratampon’ny firenena ny mpitondra fanjakana Maoista ary hanome alalana “hanatanteraka ny andraikitra” ao amin’ny Tempoly Pashupatinath ho azy ireo.”

Bhumika Ghimire

Nepal: Tsaho momba ny zom-pirenen'ilay mpampihorohoro sisa velona tany Bombay (Mumbai)

Jentilisa — Wed, 17 Dec 2008 10:00:18 +0000

· Nandika Jentilisa · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Mandeha dia mandeha amin'ny aterineto ankehitriny ny tsaho manodidina ny fihavian'ilay mpampihorohoro sisa velona tamin'ny fanafihana an'i Bombay dia i Ajmal Amir Kasab izany. Tamin'ity indray mitoraka ity izany dia miara-dalana amin'ny anaran'i India sy Pakistan ity ny firenen'i Nepal.

Tamin'ny 15 Desambra dia nilaza ny mpahay lalàna Pakistaney C M Farooque fa “nalain'ny fitondrana indiana an-keriny” niaraka tamin'ny fanampian'ny mpitondra filaminana Nepaley tany Kathmandhu i Kasab tamin'ny taona 2005 fa misy “teti-panorona ilàna azy aoriana kely ao”.

“The advocate said he wrote letters to Pakistan and Indian governments in this regard. He said that he had also addressed a press conference in Nepal highlighting the issue in which he revealed that the Nepalese forces arrested Ajmal Kasab and many others and held them at an unknown place and that these people would be used for their ulterior designs at some later stage. He said that he had no contact with Ajmal Kasab ever since he disappeared.”

Nilaza ary ingahy mpisolovava fa efa nanoratra tamin'ny fitondram-panjakana Pakistaney sy Indiana momba ity raharaha ity. Efa nolazainy ihany koa fa efa nanao famelabelarankevitra tamin'ny mpanao gazety izy tany Nepal, ka tao no nasongadiny fa nosamborin'ny mpitandro ny filaminana Nepaley ry Ajmal Kasab sy ny namany ka netina tany amin'ny toera-tsy fantatra fa misy ny ampiasana azy. Nolazainy ihany koa fa tsy nanana fifandraisana tamin'i Ajmal Kasab intsony izy taorian'ny nanjavonany.

Nolazain'i Farooque fa nahazo fahazoan-dalana handraharaha no nandehanan'i Kasab tany Nepal saingy nalain'ny mpitondra Indiana izy hampiasainy amin'izay “hanaovana azy any aoriana any”. Nilaza moa izy avy eo fa nanatona azy ny ray aman-drenin'i Kasab hahitana ny zanany.

Niady hevitra momba ny filazan'i Farooque ity ary ny mamaham-bolongana Pakistaney sy Indiana, ary somary mihivingivina ihany satria efa nanaiky ny nataony tamin'i fanafihanan ny fidirany tao amin'ny fikambanana mpampihorohoro Lashkar-e-Toiba i Kasab ary mahafantatra azy ny ray aman-dreniny.

Nandà ny filazan'i Farooque momba ny fakana an-keriny ny governemanta Nepaley:

“We have no such information,” home ministry spokesman Nabin Kumar Ghimire told IANS.

“Tsy manana vaovao tahaka izany mihitsy izahay” hoy ny mpitondra tenin'ny minisitera anatiny Nabin Kumar Ghimire tamin'ny IANS.

Na dia nolavin'ny fitondrana Nepaley sy Indiana fatratra aza ny resaka nakana an-keriny an'i Kasab ary toa vitsy ihany koa ny mino izany any Pakistan, dia voatsikera ihany i Nepal amin'ny tsy fahaizany mifehy ny sisintaniny amin'i India. Mahery vaika tokoa ny fanakianana indrindra fa any India. Heverina ho mampidi-doza amin'ny fiarovana ny tany roa tonta manko ny sisintany mora ifamezivezena loatra.

Manoratra ao amin'i Merinews i Ajit Chak writes:

“Considering the threat posed by the Lashkar and allied groups, especially after the events in Mumbai, one would expect the Indian and Nepalese governments to take steps to control the wild border with Uttar Pradesh, or at least demand cooperation from each other in managing the border.”

“Raha heverina ny loza ahaton'ny Lashkar sy ny namany,indrindra taorian'ny fanafihana tany Bombay, dia efa afaka manantena ny rehetra fa haka fanapahan-kevitra momba ny sisantany mampatahotry Uttar Pradesh ny Indiana sy ny Nepaley, na farafaharatsiny mametraka fiaraha-miasa amin'ny fifehezana ny sisintany.”

Nahazo nikera noho ny fanafihana an'i Bombay ihany koa i India. Dr. Hari Bansha Dulal ao amin'i Nepali Perspectives no miteny fa tokony handinika indray momba ny politikam-piarovany i India:

“India's soft corner for those that raise arms against Nepali state did not end with its generosity towards the Maoists. It continues to provide safe heaven to armed secessionist groups that want to disintegrate Nepal. How is Pakistan's support to Jihadists that want to free Kashmir different from India's turning blind eyes on groups that have raised arms to seek secession? Armed struggle in Nepal will not survive without Indian benevolence.”

Tsy mbola mifarana ny fahamoram-pon'i India amin'ireo vondrona mitam-piadiana manohitra ny fitondrana Nepaley toy ny Maoïsta. Mbola lanitra maharo ireo vondrona mampizarazara ny an'i Nepal izy. Inona moa ny mahasamihafa ny fanohanan'i Pakistan ny Jihadista sy ny fikipian'i india maso ireo vondrona mitam-piadiana mitady fisarahana ireo? Tsy velona ny Mpitolona Nepaley raha tsy nisy ny fahamoram-pon'i India.

Ankilan'izany adihevitra momba ny politikan'i Nepal sy India izany sy ny mombamomba an'i Kasab, dia nampiasain'ny mpampihorohoro sy mpanohana azy hankalazana ireo mpampihorohoro tafiditra tamin'ny fanafihana an'i Bombay ity ny aterineto. Times of India no nitatitra fa heniky ny resaka momba an'i Lashkar-e-Toiba ny kianja fanaovana karajia rehetra. Hita hatrany any amin'ireo kianja mahazatra ny mpaka an-tendrony ireo ny fanandratana ireo mpampihorohoro sy ny fankahalana an'i Etazonia, Isiraely ary Anglisy.

“Some of these electronic terrorists, who also dole out information on how to join LeT, urge the outfit for similar strikes in the US and UK. Ajmal Amir Kasab and the nine others involved in the Mumbai attack are described as heroes.”

Ny sasantsasany amin'ireo mpampihorohoro an-tserasera ireo, izay mampahafantatra koa ny fomba fidirana amin'i LeT, dia mampirisika fa tokony hisy fanafihana sahala amin'ireny ihany koa any Etazonia sy Angletera. Heverina ho maherifo ao ry Ajmal Amir Kasab sy ny namany sivy hafa tafiditra tamin'ny fanafihana an'i Bombay.

Bhumika Ghimire

Andro manerantany ho an'ny sembana tany Azia Atsimo

Jentilisa — Thu, 04 Dec 2008 19:52:18 +0000

· Nandika Jentilisa · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Marihana manerantany ho andro iadiana amin'ny SIDA ny 1 Desambra ary dia dradradradraina fatratra ho fantatry ny rehetra izany. Tsy mba tahaka ny fijerin'izao tontolo izao ny andro iadiana amin'ny SIDA, fa saiky tsy hita tabilao amin'ny fampahalalam-baovao manerana izao tontolo izao ny andro manerantany ho an'ny sembana.

Faribolan'ny mpinamana avy amin'ny mpampiasa ny Flickr Jimee, Jackie, Tom ary Asha ary mizaka ny lalanan'ny creative commons license

Marihina isaky ny 3 desambra isan-taona ny andro fanajana ny fandraisana anjara birikin'ny manana fahasembanan'ny vatana na ny saina ho an'ity tontolo iainantsika ity. Ho an'i Azia Atsimo, dia misy fanalam-baraka mahery vaika araikitra amin'izay manana fahasembanana na ara-batana io na ara-tsaina. Ny Andro manerantany ho an'ny sembana no fotoana fanararaotra hampahafantarana ny zon'ny sembana sy ilazana fa tsy fahotana na natao hahamenatra tsy akory fananany toe-batana na toetr'endrika sahala ny an'izy ireny.

Any India ny mpikatroka Javed Abidi, ilay mpisolovavan'ny mpitaky ny zon'ny manana fahasembanana malaza indrindra any an-toerana no hitarika fihetsiketsehana iray antsoina hoe “Dilli Chalo” na “Andeha isika ho any Delhi” hanamarihana ity fotoana ity. Hotontosaina eo amin'ny vavahady manantantaran'i India moa izany.

Miteny i Mr. Abidi fa efa misy fivoarana ny fanajana ny zon'ny sembana any India saingy mbola betsaka ny zavatra mbola tokony hatao.

“Now, in India, as we are aware, we have had the Disability Act for the last 12 years. Last year we thought was a momentous year for two reasons. One was that our country ratified the UN Convention, and the second was that we also got the XI Plan. And in the XI Plan…..for the first time, there is a distinct chapter or a section on disability. And we thought that things were going to change. ……if we were look at the last one year, we find that things have not really moved the way we had expected them to move….”

“Ankehitriny moa eto India araka ny fantatsika rahateo dia 12 taona izay no nananana ny Fanambarana ny zon'ny sembana. Nieriteritra isika fa fotoandehibe tokoa iny taona lasa iny noho ireto antony roa ireto. Voalohany dia nanasoania ny fifaneken'ny Firenena Mikambana ny firenentsika, ary ny faharoa dia nahazo ny XI Plan isika. Sambany ao ao amin'ny XI Plan… no misy toko na fizarana miavaka tsara momba ny fahasembanana. Ary dia nieritreritra isika fa hisy ny fiovana… Raha todihantsika indray izany tamin'ny herintaona izany, dia hahatsikaritra isika fa tsy araka izay nantenaintsika ny fiovana hita…”

Miara-dalana amin'ny filazana ny resaka lalàna mikasika ny zon'ny sembana sy ny fahamendrehana antonona azy izany, dia mbola mila ezaka be ihany koa ny fanampiana ireo ianjadian'ny fahantrana noho ny toe-batany.

Vaovao iray notaterin'ny The National no nilaza ny fiangavian'ny olona mahantra manana fahasembanana ny fitondrana mba handray fepetra hiantohana azy ireo fa afa-miaina amin'ny mahaolona azy izy ireo.

Shaikh Azizur Rahman no nitatitra fa nisy ray efa antitra izay, tamin'ny volana novambra, mpikarakara ny zanany vavy roa tsy afa-miala eo ampandriana noho ny fahasembanana lehibe ananany, mangataka amin'ny Filoha Indiana hahazoany alalana “hamarana ny fijalian'izy ireo”. Miteny izy fa mahantra loatra ka tsy afa-mikarakara intsony ny zanany vavy izay mila fikarakarana sy fikolokoloana fatratra isa-minitra. Fatema, iray amin'ny zanany vavy, no niteny koa fa te-hamarana ny androny izy.

“I told my father many times to bring poison for me. Nobody is helping me to kill myself.”

Imbetsaka aho no niteny tamin'ny raiko mba hitondrana poizina ho ahy fa tsy misy mety manampy ahy hamonoako ny tenako

Hiampita sisintany isika ho any Pakistan, mbola tendrombohitra no manakana ny (fanomezana zo ny) olona manana fahasembanana any. Manoratra ho an'i Dawn (ny maraina), i Zahid Abdullah, izay miasa ho an'ny Foibe ho amin'ny fandriampahalemana sy ny fampandrosoana any Islamabad, no miteny fa mbola lavitra ny lalana aleha mba hananan'ireo “manana fahafaha-manao hafa (tsy mitovy amin'ny mahazatra)” ny hajany eo anivon'ny fiarah-monina. Malahelo tokoa izy fa mikisaka dia mikisaka loatra ny fanavaozana ny lalàna mikasika ny zon'ny sembana.

Mihevitra tahaka ny any India sy Pakistan koa ny fiaraha-monina Nepaley fa noho ny fahotana nataony tany aloha tany no mahatonga ny olona hanana fahasembanana eo amin'ny toe-batana na eo amin'ny saina. Karakaraina ho ambany noho ny olona hatrany ny sembana; voafetra dia voafetra tokoa ny fahazoan'izy ireny fanabeazana sy asa misy lanjany. Matetika dia hitanao mangataka eny an-dalana ny olona iray manana fahasembanana mba hiadiany ho amin'ny fiainana.

Manoratra i Meen Raj Panthi fa maro ny fianakaviana no manafina izay manana fahasembanana hiarovana ny voninahiny sy ny hajany

“The notion that people with disabilities have equal rights and duty as any other individual, is largely absent from the popular mindset.”

Tsy hita ao amin'ny fomba fisainan'ny fiarahamonina amin'ny ankapobeny izany hoe manana zo sy adidy mitovy amin'ny olona salama tsy nanombinana ihany koa ny olona manana fahasembanana

Nyankizy no tena andairan'ny fanavakavahana. National Disabled and Helpless Upliftment Association na fikambanana manao izay hampiakarana ny fiainan'ny olona manana fahasembanana sy mila fanampiana any Nepal no maka ho ohatra ny zazavavy kely iray antsoina hoe Manisha gadrain'ny ray aman-dreniny satria jamba izy:

“While her parents work at fields, she is often locked in her own room and tethered with rope by her parents because she has no one to look after her at home. But her elder brother and sister go to school.”

Rehefa hiasa any an-tsaha ny ray aman-dreniny dia hidiany ao an-trano izy sady fatorany tady satria tsy misy hikarakara azy ao an-trano. Ary ny zokiny lahy sy vavy kosa dia mianatra any an-tsekoly.

Kisary hajia avy amin'ny mpampiasa ny Flickr Shizhao ary manana ny alalan'ny creative commons license

Nepal: Ilay praiminisitra mpioko

Jentilisa — Mon, 06 Oct 2008 02:12:14 +0000

· Nandika Jentilisa · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Minerva's Crossing no sondriana tamin'ny kabarin'ny praiminisitra, sady lehiben'ny mpioko taloha, Pushpa Kamal Dahal (Prachanda) nataony tao New York ary nanambara hoe: “afa-miova ny vondrona mpioko, rehefa vonona ny hiroso ho amin'izany”.

Nepal : Fizakantenan’ny Fitsarana isam-paritra sy ny fanamafisana ny lalàna

Jentilisa — Tue, 22 Jan 2008 10:55:54 +0000

MpanoratraNeha Viswanathan · Nandika Jentilisa · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Indro ny fehin’izay nosoratan’i Bahas mikasika ny rafitra ara-dalàna mihatra any Nepal. “Sarotra dia sarotra ny fanamafisana ny Fitsarana sy ny lalàna fanamafisana ny demokrasia ary ny fampiasana ny rariny hahasoa ny vahoaka raha mbola eo ambany fahefana foibe (iray) hatrany ny fijoroan’izy ireny.”

Nepàla : Momba ny toe-draharaha any Pakistana

Tomavana — Wed, 07 Nov 2007 15:12:29 +0000

· Nandika Tomavana · vakio ato ny lahatsoratra nadika

Ny blaogy Kathmandu Speaks dia manolotra ny heviny mikasika ny toe-draharaha any Pakistana :

« Can democracy really prevent Pakistan from slipping into chaos, anarchy and violence?
I really don’t know but I’ve admired Musharraf for bringing Pakistan where it stands now- it’s not so bad! I know people are angry and want ‘democracy’, but I have lost my faith on democratic leaders there as well. »

« Afaka hiaro an'i Pakistana tsy hirona higorisa any amin'ny korontana sy ny herisetra tokoa ve ny Demôkrasia ?
Izaho aloha tsy mahalala anefa dia midera ny filoha Musharraf aho amin'ny nitarihany an'i Pakistana amin'ny toerana misy azy ankehitriny - tsy dia azo lazaina hoe ratsy ! Fantatro koa fa tezitra ny vahoaka izay maniry “demôkrasia”, fa raha izaho aloha dia efa very fitokisana ireto lohandohany mpitarika ara-demôkrasia. »

Neha Viswanathan