Amin'izao resaka mpijirika (izay ity voambolana ity vao tadidiko) manintona ny lohateny lehibe amin'ny haino amanjery izao dia manome leson'ny tantara amin'ny lahatsoratra iray i Talk Turkey miresaka momba ilay Amiraly Ottoman iray antsoina hoe Barbarossa (Volombavamena) izay fantatra kokoa amin'ny maha-mpijirika azy ary manontany hoe: “Mety ho eny anivon-dranomasina indray ve ho hahitana ny ady manaraka?”

Taorian'ny fitsidihana manantantara nataon'ny filoha Tiorika Abdullah Gul tany Yerevan tamin'ny faran'ny herinandro teo hanatrika ny lalao fifanintsanana ho amin'ny amboara erantany nifanaovan'i Arimenia sy  Torikiateo akaikin'ny filoha tompontany ; Serge Sargsyan, Security in the Caucasus no manadihady ny dingana manaraka eo amin'ireto firenena roa mifanakaiky nefa mifampihafahafa ireto.

Tsy voasokatra hatrany Torikia hatramin'ny faharoa aogositra 2008 lasa teo ilay tranonkala fifampizarandahatsary Firantsay Dailymotion.com. Tsy misy fanazavana ny antony nanakanana ny tranonkala  hoy i Erkan Saka, mpamaham-bolongana mipetraka any Istanboul.

Unzipped no milaza ny heviny avy amin'ny tenin'ny filoha vaovaon”i Arimenia navoakan'ny  Wall Street Journal ahitana ny fanantenan'i Serge Sargsyan fa mety hiteraka fifandraisana eo amin'ny tany roa tonta ny fihaonan'i Arimenia sy Torikia amin'ny baolina fandaka hifanintsanana ho amin'nyfiadiana ny amboara erantany amin'ny volana septambra ho avy izao. Mikatona tanteraka manko ankehitriny ny sisitany iraisan'i Arimenia syTorikia.

Shalom Rav no manala sarona ao amin'ny Jewschool [sekoly Jiosy] fa Israely hono no firenena fatra-pihinana voanjo indrindra eran-tany, misy anefa tatitra nivoaka vao tsy ela manambara fa mety ho fanondranana voanjo an-tsokosoko avy any Iran no foto-pamatsiana voalohany izany tsena goavana any Israely izany :

Anyone with even a passing knowledge of Israeli snacking habits will attest that Israel will be hard pressed to give up their pistachio addiction, no matter where the nuts actually come from. For its part, Israel claims it gets most of its pistachios from Turkey (yeah, right!).

Vladikavkaz renivohitry Ossetia Avaratra any Rosia, nametraka a baoritra kisarintsoratra amin'ny teny Rosiana izay ho sarotra tanterahina any Kaokazy avaratra ny mpampiasa ny LJ alan-tskhurbaev:

Kosovo is Serbia!

Kosovo an'i Serbia!

Raha mitaha amin'i Ossetia atsimo faritra miendaka amin'i Georgia, izay iheveran'ny mpitarika ao fa fanombohan-javatra iny fahaleovantenan'i Kosovo iny, dia nanamarika io domberina io (RUS) ny tonian'ny ivon-toerana amin'ny fanaovan-gazety Oleg Panfilov - mpampiasa ny LJ oleg_panfilov:

Wasn't there a second part - “South Ossetia is Georgia”?

Tsy hisy ve ny fizarana faharoa manao hoe -” Ossetia atsimo an'i Georgia”?

Ary dia namaly ilay mpampiasa ny LJ Alan_tskhurbaev:

Since the question is addressed to me and not to the author of the graffiti, I'll express my own opinion - South Ossetia is not Georgia even more than Kosovo is not Serbia. And here [in North Ossetia], you don't have to write it on the buildings - everyone knows it anyway.

Satria moa mivantana amiko namoaka ny kisarintsoratra ny fanontaniana, dia ambarako ny hevitro manokana - Tsy an'i Georgia i Ossetia atsimo tahaka ny tsy maha an'i Serbia an'i Kosovo. ary eto [Ossetia avaratra], dia tsy afa-manoratra izany eny amin'ny rindri-trano na oviana na oviana ianao - mahafantatra izany avokoa angamba ny rehetra.

***

Tafintohina teo anoloan'ny bokintantara navoakan'ny foibe momba ny demokrasia sy ny fampihavanana ao Eoropa atsimo atsinanana (CDRSEE): ” boky mampianatra ny fandriampahalemana, ” hoy ny fanoritany azy. Toy izao ny heviny (RUS) momba ity tetikasa ity:

[…] Sixteen historians from various corners of the Balkans have developed the region's joint history textbook.The essence is simple. Albanian history textbooks teach that if all other peoples disappear from the earth, Albanian nation will continue to flourish. In Greece, high school students are being taught that “the fall of Constantinople” took place in 1453, while their Turkish counterparts learn about the “liberation of Istanbul.” Students from Skopje, Belgrade and Sofia get to know the history of the “liberation from the Turkish yoke,” while in Ankara they study the “dramatic and unfair war that put an end to the Great Ottoman Empire.”

Indeed, there are as many versions of the Balkan history as there are nations living in this region. Each group is searching through history to find explanations of the present and arguments in favor of the national idea. Kosovo believes it has historical arguments to support its independence. Belgrade is convinced of the opposite. Today, every nation has its own view of the past and isn't really concerned with finding ways to co-exist in the present.

[…]

And it has occurred to me … that, perhaps, the former Soviet republics should stop […] re-writing history separately and finally publish something jointly.

[… ] Mpahay tantara 16 avy amin'ny lafivalon'i Balkans no namolavola ity tantara iraisan'ny faritra ity

Tsotra ny antony. Ny boky tantara albaney dia mampianatra fa na dia manjavona avokoa aza ny vahoaka manerantany, dia mbola hiroborobo kosa ny firenena albaney. Any Gresy, ampianarana amin'ny mpianatra any amin'ny lisea fa ” lavo i Constantinople” tamin'ny taona 1453, nefa ny an'ny Tiorka indray milaza ny “Fanafahana an'i Istanbul.” Ny fahalalan'ny mpianatra any Skopje, Belgrade ary Sofia ny tantara dia hoe “fanafahana amin'ny ziogan'ny Tiorka”, nefa any Ankara ny ianarana dia hoe” ady nampalahelo sy tsy rariny nandrodanana ny fanjakana Ottoman lehibe.”

Mazava loatra fa maro araka ny isan'ny firenena ao amin'ny faritry Balkan ny isan'ny fomba fijery ny tantara balkanika. Samy mitady ny anton'ny zavamisy ankehitriny ny vondrona tsirairay ary mitady fandresen-dahatra ho azy hanandratany ny tarigetram-pireneny. Mino i Kosovo fa maro ny fandresendahatra hanohanany ny fahaleovantenany. Vontom-pinoana amin'ny mifanohitra amin'izany kosa i Belgrade. Samy manana ny fomba fijeriny amin'ny lasany avy ny firenena tsirairay fa tsy dia liana loatra hitady izay fomba iaraha-monina amin'izao fotoana izao.

[… ]
Ary efa nitranga tamiko … izany, angamba, tokony hitsahatra ny hanoratra ny tantara manokana ho azy indray ny tao anatin'ny repoblika sovietika taloha ka hamoaka zavatra niaraha-nidinika.

Nanampy toy izao ny mpampiasa ny LJ sebtinos hamaliana ny mpamaky iray:

I had a chance to attend schools in four different countries: USSR, Russia, Ukraine and France. The views differ completely. It's not fair that the humankind has one universal history, but nations or individuals [do not share a common view on it.]

Tsara vintana aho fa nianatra an-tsekoly tamina firenena efatra samihafa: URSS, Rosia, Okiraina ary Lafrantsa. Tena samihafa tanteraka ny fomba fijery. Tsy dia tsara loatra raha iray monja ny tantaran'izao tontolo izao, fa ny vondron'olona na vondrom-pirenena [ dia tsy manana hevitra iraisana amin'io. ]

Nandefa mailaka ho an'olona maro, ao amin'ny ru_politics LJ, ny teny fampidirana ao amin'ny boky tantara nosoratany i Sebtinos, indreto eo ambany misy setriny roa nosoratan'ny mpamaky (RUS):

kabashek:

Joint history is not good for the powerful elites [of each nation]. Makes it harder to manipulate [the population]. And the example you're citing is funded by the EU, not by Albania and Turkey.

***

stepanov_karel:

I, of course, haven't read this textbook, but I suspect that it's written [in an extremely appeasing manner]. That is, all controversial topics are simply ignored.

All controversial topics have to be thoroughly discussed, however.

kabashek:

Tsy tsara ho an'ny manampahaizana manampahefana [ ho an'ny firenena tsirairay] ny tantara iraisana. Manjary sarotra ahodin-doha [ny mponina]. ary ny ohatra noraisinao dia naorin'ny vondrona Eoropeana, fa tsy Albania na Torkia.

***

stepanov_karel:

Mazava loatra fa mbola tsy namaky io boky io aho, saingy mampiahiahy ahy ny fomba fanoratra [ izay mandamina sy mampitony tafahoatra]. Satria manko nodiana fanina avokoa izay nampiteraka adihevitra rehetra.

Tsy maintsy resahina avokoa anefa ny lohahevitra nampisahotaka rehetra.

Anio, 19 mars, no manamarika ny fahadimy taonan'ny “Ezaka ho fanafàhana an'i Irak”. “Tany amboalohany dia tetika nentina handrodànana an'i Saddam Hussein sy ” hamàrana ny ady tsy mbola miantomboka” mbola mitohy hatramin'izao ny ady ao Irakl, mampivarahontsana ny olon-tsotra maro maneran-tany. Anatin'ity lalan-dra ity, Global Voices Online no hamoaka ny hafatr'ireo mpitoraka blaogy maro avy any Iraka, Moyen-Orient sy Afrika Avaratra, sy ny hafa koa.
Ny mpitoraka blaogy jordaniana The Black Iris dia manandratra avo ny hafatra misy ny lisitr'ireo Irakiana nafàhana”, sady manambara hoe “raiso ny lapika-nareo:

- 82,000 et 89,000 - fanisana mivantana Irakiana
- 151,000 - avy amin'ny governemanta irakiana & Organisation Mondiale de la Sante (Mar.03 - Jona.06)
- 654,865 - araka ny The Lancet, gazety ara-pahasalamana Britanika(mars 2003 sy jolay 2006)
- 1,189,173 - hoy ny Opinion Research Business (toy ny tamin'ny 2008)

Ha Ana Za, egyptiana dia niverina nitodika ny lasa ary mizara ny fahatsapàny toy izao:

Tadidiko tamin'ny 2003, maro no nankalàza ny fidabohan'ny tsangambato lehibe naneho an'i Saddam Hussein tao afovoan'i Bagdad ary nihevitra ny rehetra fa ho afaka amin'izay sy ho tany demokratika i Iraka any ampàran'ny ady, ho fitaratra amin'ny resaka fahafàhana sy fahalalàhana manerana any Moyen-Orient. Dimy taona izao, vinavinaina ho maherin'ny 1.120.000 no isan'ny aina nafoy, manodidina ny 5 tapitrisa ny Irakiana nafindra toerana. Iraka raha raisina amin'ny maha firenena, dia hita ho nanalavitra tokoa ny resaka fandriampahalemana noho ny tany aloha tany, miaraka amin'ny adim-poko anatiny mahatonga ny nofinofy mba hanana fitoniana ho sarotra tanterahina.

Manontany koa izy hoe:

Nahoana isika no manohy tsy mijery (mody fanina) an'i Irak? Isan'andro isika dia mandre vaovao momba ny zera baomba miteraka vono olona mahatsiravina, fanafihana maro, ary dia mbola ho ngolin'ny tahotra (horohoro) ihany ve isika? Angamba ho latsa-dranomaso kely ihany isika ary avy eo dia hanodina kosa indray ny saintsika hanaraka lalao baolina kitra. Amin'io fijery iray io dia diso (meloka) daholo isika rehetra.

Avy any Torkia, ny mpitoraka blaogy WorldTurkey dia mitsetra ity tsingerintaonan'ny ady ity:

Ho an'ny Amerikana maro ankehitrio, fitsingerenan'ny faha dimy taonan'ny fanombohan'ny ady tany Iraka izay tsy nanana velively ny antom-pisiany ny anio, ady iray namoizana aina an'arivony maro sy vola an-tapitrisa tapitrisa dolara. Ho an'ny fitondrana faha-Bush, na izany aza, raisiny ho tsingerin-taona voalohany tamin'ny tetika tany Iraka izay nitondra tsirim-pahombiazana iny tranga iny.

Ilay Siriana Maysaloon, maka ohatra amin'ny hafatra vao haingana nalefan'i Robert Fisk momba ny ady, fanehoan-kevitra:

Tiako be ilay hafatra farany nalefan'i Fisk. Mora kokoa ny mety hahavariana antsika amin'ny taitain-javatra lazain'ny andaniny sy ny ankilany mifandona ao Iraka noho izay tena misy. Izay no mahatsara ny mamaky hafatra avy amin'olona manana fomba fijery tsy mitongilana momba ny zavatra miseho - sy liana amin'ny tantara. Tsy matahotra ny kiana, Fisk dia manoratra tsara tokoa ny ankabeazan'ireo zava-mitranga ankoatry ny any Libanona izay virtoaly sy sarotra takarina ihany izy, miombon-kevitra amin'i Abu Khalil aho amin'io. Izany eo ihany fa, Pity the Nation dia hijanona ho boky iray ankafiziko ao anatin'ny maro.

Any Palestina, mahatsiaro ny nanombohan'ny ady i Al-Falasteenyia :

Dimy taona lasa-
Mpianatra taona voalohany tao amin'ny kolejy aho ary teo ampisakafoanana niaraka tamin'ny namako tao amin'ny Campus no indro Bush niseho tamin'ny fahitalavitra. Maresaka tokoa ny Campus amin'ny ora toy izany, nefa nony nanomboka niresaka i Bush dia nijanona daholo ny zavatra rehetra. Vantany vao nanambara ny ady amin'i Iraka izy, nitodika nijery ny manodidina ahy aho ary hitako ho toy ny sary vongana daholo ny rehetra, nibanjina ny fahitalavitra- ary hadinon-dry zareo hatramin'ny nanohy ny sakafo. Anisan'ny fotoana iray tsy hohadinoko mandrakizay izany satria tsy hitovy intsony ny fiainana aorian'izay fotoana izay. Tsy vitako intsony ny nanapitra ny sakafoko taorian'izay. Efa fantatro sahady izay ho tohiny- nefa tsy azoko an-tsaina velively hoe ahoana no ho fizotr'ity tantara ratsy ity. Herinandro maro taorian'io dia samy nahita ny zera baomba nahazo an'i Bagdad isika rehetra- ny fahitalavitra dia nampisongadina izany ary niantso azy iny ho sedra sy tahotra. Nanontany tena aho ny amin'ny tsy niantsoan-dry zareo iny raharaha iny araka ny tokony hiantsoana azy- zera baomba ho fandroahana ny helo ho any ivelan'ny Irakiana.

Nanontany tena izy raha mbola nahatsiaro kosa an'i Iraka sy Palestina isika:

Ny zava-misy mampalahelo dia na any aminy any Iraka na Palestina na toerana hafa any Moyen-Orient- tsy afaka handray an-tànana ny momba antsika intsony isika. Efa ho enimpolo taona izao no nametraka ny fanontaniana momba ny fotoana hiverenany amin'ny taniny ny Palestiniana. Manontany tena aho hoe raha mbola miampy enimpolo taona indray vao afaka hiverina ny Palestiniana sy ny Irakiana. Antsefantsefam-potoana eny anefa, manohy mipetraka isika, mitazana, ary mitsetsetra : manontany tena, miandry, ilay andro ahafahantsika mitaky indray ny amintsika.

Juan Cole mpitoraka blaogy Amerikana (mpampianatra tantara sy momba ny Moyen-Orient)‚ dia namaritra ny dimy taona lasa tamin'ny asan'ingahy Bush:

Lazaiko fa ny taona tsirairay tamin'ny ady dia nifototra tamin'ny lainga iray avy tamin'ny fampielezan-kevitr'ingahy Bush.
Taona 1: “Tsy misy izany ny ady anaty akata”
Taona faha-2: “Demokrasia fakana tahaka i Iraka”
Taona faha-3: “Zarqawi no fototry ny korontana rehetra”
Taona faha-4: “Tsy misy ady sivily izany”
Taona faha-5: ‘Milamina daholo ny zava-drehetra ankehitriny”.

Ary mbola arosoko koa aza hoe i John McCain dia manosika mba ho:
Taona faha-6: “Efa manangasanga ny fandresena”

Eto am-pamarànana, ny The Angry Arab News Service ivelan'i Libanona dia namaly ny kabarin'ingahy Bush androany:

Nandinika an'i Bush aho teo aloha teo. Mbola manandrana mampitahotra ny Amerikana ihany izy. Mbola hanohy ny fampitahorana ny Amerikana ihany ilay zalahy io hatramin'ny andro farany hitondrany ny tany sy ny fanjakana. Raha tany amin'ny fotoanan'ny Moyen-age dia ho be tokoa ny olona ho tia an'ilery: ireny ilay olona nikarenjy nanerana ny lalankely sy ny tanana sady mikiakiaka miantsoantso momba ny majikam-behivavy sy ny fomba fiainana mivaona amin'ny maha-olona (na koa ara-pivavahana).

Creative Commons-licensed photo by Dean Terry