Amin’izao fotoana, i Ozbekistana dia mitoetra ho iray amin’ireo firenena mpamoritra aty amin’ny faritra ary mifehy mafy ny fampahalalàm-baovao mitodika amin’ny daholobe. Na dia misy aza ireo fampanantenana poak’aty [anaran-tsy very] ho fiantohana ny fahalalahàm-pitenenana, dia tsy afa-bela amin’ny fanenjehan’ny governemanta hatrany ny fampahalalàm-baovao. Ny toko faha 5 ao amin’ny lalàn’ny Repoblikan’i Ozbekistana mikasika ny fampahalalàm-baovao mitodika amin’ny daholobe [ru] dia milaza fa ny fampahalalàm-baovao mitodika amin’ny daholobe manerana ny firenena dia malàlaka ary afaka miasa tsy misy teritery mifanaraka amin’ny lalàn’ny firenena. Ao anatin’io lalàna io ihany, ny toko faha-7 dia milaza fa tsy misy mihitsy ny sivana eto amin’ny firenena ary tsy misy olona manan-jo hitaky fanomezan-dàlana mialoha momba ny fitaovana fanontàna, ka hanova na hanàla ireny amin’ny trano fanontàna (fampitàna onjam-peo).” Na dia izany aza, ijoroanay ho vavolombelona ny zava-mitranga mifanohitra amin’ny voalàzan’ny lalàna aty Ozbekistana.
Ny tontolon’ny blaogy eto Ozbekistana ankehitriny dia mifanakalo hevitra mitady izay fomba hiadiana amin’ny sivana atao amin’ny aterineto eto Ozbekistana. Ny asa tena azo tsapain-tànana dia izay nokarakarain’ny Masoivohom-baovao Fergana.ru, Uznews.net sy ny blaogin’ny Fiaraha-monim-pirenena eto Ozbekistana. Ireo mpikarakara dia nametraka fa ny fandraràna ny fampahalalàm-baovao tsy miankina sy tsy momba ny atsy na ny aroa dia nanjary nanaraka tanteraka ny zava-nitranga tao Andijon tamin’ny 2005, ary ankehitriny dia an-jatony maro ireo tranonkalan-tserasera tsy afaka tsidihana intsony noho ny fanaraha-maso ataon’ny fanjakana amin’ireo orinasa misahana ny tolotra aterineto. Ny blaogy ” Fiaraha-monim-pirenena eto Ozbekistana ” dia manentana ireo tranonkalan-tserasera rehetra tratry ny fanakànana mba hifanome tànana amin’ity hetsika ity. “Isan’ny ao anatin’ny fanentanana,” hoy ry zareo,” ireo tranonkalan-tserasera tsy avela tsidihana ao Ozbekistana izay ampirisihana mba hamoaka, ao amin’ny takila fandraisan’izy ireo, ny sary famantàrana milaza fa voaràra izy ireo, manontolo na amin’ny ampahany, ao Ozbekistana” [ru].
Ny sampan’ny BBC-Ouzbek dia mitatitra fa ny mpikarakara dia manambàra ny haharetan’ny hetsika mandra-pandrain’ny governemanta Ozbekistana fepetra hanatsaràna kokoa ny toeran’ny fampahalalàm-baovao ka hanafoana ny sivana eto amin’ny firenena [uz].
Blaogy iray Though the Eyes of Uzbekistani no nanoratra fa antony iray anatin’ny maro manosika azy ireo handray anjara amin’ny ady amin’ity sivana ity dia noho izy ireo voasakana ao Ozbekistana, ary ireo tompona blaogy dia tsy afaka mampifanaraka amin’ny zava-misy ny blaogy amin’ny fomba mivantana.

Indrisy anefa, mitohy hatrany ny fanakànana tranonkalan-tserasera sy loharanom-baovao eto Ozbekistana. Voasakana koa ny blaoginay eto amin’ny firenena. Ho anay, mpanoratra, tena sarotra tokoa ny mampifanaraka amin’ny zava-misy ny blaogy eto Ozbekistana. Manampy anay ireo nàmana any ivelan’I Ozbekistana mba handresena io olana io, toy ny androany, na ireo lohamilina mampiasa proxy aza dia tsy afa-miasa, indrindra moa fa hoe mandefa hafatra petaka samihafa sy sary izany.

Nanam-bintana aho afaka niresaka tamin’ny iray amin’ny mpanoratra ao amin’ny blaogy Though the Eyes of Uzbekistani momba ny hetsika hiadiana amin’ny sivana ampiharina amin’ny aterineto. Tsy dia manam-panantenana loatra hahita vokatra amin’ny tanjona tian-ko tratrarin’ny hetsika izy, toy ny finoany fa tsy hanova ny toe-javatra firy ry zareo, . “Tsy hahomby ny hetsika, raha ireo vondron’olona fototra tena kendrena – ny vahoaka Ozbekistani – dia tsy manam-pahafàhana hitsidika azy ity. Andrana hafa tokony hizorana ny fisarihana ny sain’ny fikambanam-be iraisam-pirenena hijery ny olana ao Ozbekistana, ary tsy misy afa-tsy izay. Na izany aza, tsy maintsy andramantsika,” hoy izy.
Na izany aza tsy dia betsaka loatra ireo tranonkalan-tserasera namaly ny antso, ireo mpikarakara dia manam-panantenana amin’ny filazany fa mbola hahasarika bebe kokoa izy ity afaka fotoana fohy, mbola vao miantomboka rahateo ny hetsika. Ireo blaogy hafa be mpahalàla tratry ny fandraràna ao Ozbekistana neweurasia (norarana tamin’ny Jona 2006), Registan (norarana tamin’ny martsa 2007), Global Voices Online, sy ireo blaogin’ny mpanohitra Turonzamin sy Yangidunyo.

Adil Nurmakov

Azo lazaina fa fohy anefa nahery vaika izay fiainan'i Alisher Saipov, ary ireto avy ireo fampahalalam-baovao izay niarahany niasa ny vohikala fampahalalam-baovao Ferghana.ru, ny sampana Ozbekan'ny Voice of America, ny Radio Free Europe/Radio Liberty, ary ny vohikala Uznew.net. Tsy vitan'izany fa mbola izy koa no namorona ny gazety amin'ny fiteny Ozbeka : Siyosat [Politika] izay mivoaka any Osh sady ampidirina an-tsokosoko any amin'ireo faritra mifanolo-bodirindrina Ozbeksitana. Ity gazety ity dia natokana hitrandrahana ireo vaovao mikasika ny fivavahana, ny fanajana ny zon'olombelona sy ireo raharaha pôlitika amin'ny andaniny roa amin'ny fizaran-tany. I Alisher Saipov koa dia nanorina vohikala ho e-gazetin'izay lahantsoratra efa vita printy, tsy nisy nametraka fanampim-baovao intsony izany vohikala izany hatramin'ny fotoana namonoan'ny sasany an-dralehilahy.

Ny mpiblaogy Libertad no isan'ireo voalohany izay nitatitra ny namonoana ity mpanao gazety ity tamin'ny alalan'ny blaogy Neweurasia. Araka ny fihevitr'i Libertad dia tena fahavoazam-be mihitsy ny fahaverezan'ity olombe ity.

He was well-know not only in Kyrgyzstan, but in whole Central Asia for his excellent work as a journalist. Alisher Saipov was a great journalist, a wonderful person and a cool chap, who was always happy to help people, especially friends, and who never gave up in the face of obstacles. He always stayed loyal to his principles. And his principles were truth, honesty, honor and courage.

Izy dia fanta-daza tamin'ny asa maha mpanao gazety azy, tsy any Kyrgyzstana ihany fa manerana ny faritra Afovoan'i Azia. Tena mpanao gazety kalaza raha i Alisher Saipov, olona maha-te ho tia, sady namana azo ianteherana izay vonona hatrany ny hanampy ny mpiara-monina aminy indrindra ireo olo-pantany, tsy mba niamboho fahasarotana raha ny lehilahy. Izy dia nijoro tamin'ireo foto-keviny. Ary izany foto-kevitra izany dia ny fahamarinana, ny fahitsiana, ny fifanajana ary ny herim-pò.

I Craig Murray, izay Ambasadaoro Anglisy fahiny tany Ozbekistana, izy indrindra ilay vao najanona ny blaoginy [efa niverina mandeha indray izao] noho izy nametraka lahantsoratra izay mitory an'ilay mpanefoefo Rosiana manana ila Ozbeka, Alisher Usmanov ho tsy mari-pitantanana, tena miha-loza ny toe-draharaha hoan'ireo izay sahy miteny malalaka [sy ireo namany akaiky] any Ozbekistana. Nahafantatra manokana an'i Alisher Saipov tokoa i Craig Murray, ary isan'ireo misaona ny fahafatesany :

I cannot believe Alisher Saipov is dead. When last I saw him he can only have been 23 years old, and was so brimming with energy, life and optimism. Now at 26 he is dead, just the latest dissident to be murdered by the Karimov regime.

Tsy mety mino aho fa maty i Alisher Saipov. Mbola vao 23 taona monja izy tamin'izahay nifankahita farany, tamin'izany izy feno hery, aina sy fanantenana. Ankehitriny, maty amin'ny faha-26 taonany izy, toy ny mpanohitra farany izay nampamonoin'ny fitondran'i Karimov.

Ny blaogy Azamat Report dia mitatitra ny fanambarana an-gazety izay nataon'ny Komity miady hoan'ny fiarovana ny [ain'ny] mpanao gazety mikasika indrindra ny namonoana an'i Alisher Saipov izay niteraka adihevitra momba ny raharaha Andijan sy izay andraikitr'i Alisher Saipov mba hanaronana izany vono-olona mahatsiravina izany.

Ny mpiblaogy Daagini dia manoratra ao amin'ny blaogy Confessions of ‘Innocent' Mind ny fandrenesany hatrany vaovao momba azy ary na dia tsy mahafantatra an'i Alisher Saipov aza izy dia misaona azy.

Isn't it strange that no matter where you are… who you are… what you are… things happening in a land far far away stir emotions in you, you never would have thought possible. Its streams through your mind like a motion picture… and stems thoughts which wouldn't have been there otherwise.

Tsy ohatry ny mahagaga ve fa na aiza n'aiza misy anao … n'iza n'iza ianao … n'inon'inona ataonao … voina mitranga any alavitra be any dia manaroharo ny fihetsem-po ao anatinao ao, tsy nisy nanam-po izany ho tanteraka mihitsy. Ilay raharaha dia mandeha ao an-tsainao toy ny sarimihetsika … ary mampitsiry hevi-baovao izay tsy ho tao mihitsy raha tsy tamin'ny alalany.

Ny mpiblaogy Joshua Foust any amin'ny blaogy Registan.net dia nanoratra lahantsoratra ho fanomezam-boninahitra an' Alisher Saipov nohon'ny famonoana azy. Ny lahantsoratra dia miadihevitra ireo loza manambana ny asan'ny mpanao gazety any amin'irei firenena nitambatra fahiny tao amin'ny firaisambe Sovietika. Hatramin'ny nirodanan'ny firaisambe Sovietika, dia tsy tambo isaina intsony ireo raharaha ahitana famonoana mpanao gazety, ary ny ankamaroan'ireny raharaha ireny dia mboola tsy tsy voavaha hatramin'ny ankehitriny, araky ny ambaran'i Joshua. Ny antony dia satria ireo ‘firenena [izay Sovietika taloha] dia mbola anjakan'ny KGB [sampana fitsikilovana Rosiana], na koa eo am-pelatanan'ireo mpitondra taloha izay efa tao amin'ny fitondrana Sovietika ihany rahateo na manao fitondran-tena-na “sefokely” … toy ny KGB na manahaka ny rafi-pittantanana Sovietika'.

Ao amin'io lahantsoratra io any amin'ny blaogy Registan.net ihany koa, dia omen'i Joshua ny lisitr'ireo mpanao gazety izay nisy namono hatramin'ny taona 2000 tany amin'ireo firenena Sovietika taloha. Tsy manolotra anarana mpanao gazety Ozbeka i Joshua, ary ny antony dia tsotra loatra, satria « nanjavona » ho azy ny atao hoe mpanao gazety tany Ozbekistana ka tsy misy afaka manambara raha mbola misy ihany miangana any ho any na tsia [eso].

Ny sampan-draharaha Kyrgyz misahana ny fampiharana ny lalàna dia nandefa avy hatrany ny baiko fikarohana mikasika ity heloka iray ity, anefa tsy niteraka izay valina nandrasana izany. Nambaran'ny Ministeran'ny atitany tokoa mantsy fa ny fifandraisan'i Alisher Saipov amin'ny antoko mpanohitra Hizb-ut-Tahrir no anton'ny famonoana azy, ny Hizb-ut-Tahrir dia antokom-pivavahana izay voarara any Kyrgyzstana sady voarara koa any Ozbekistana. Ny mpiblaogy Libertad dia mitsikera io tatitra nataon'ny manam-pahefana io :

The general impression about the investigation is that Kyrgyz law enforcement organizations searched for the information that would prove that there were no any traces of Uzbek secret services in the murder of the journalist, but it was Alisher Saipov’s connections to different extremist organizations that eventually led to assassination.

Ny fijery bango iray hany mipetraka mikasika ny vokatry ny fikarohana izay nataon'ny manam-pahefana Kyrgyz dia ny fiezahany hikatsaka izay rehetra porofo manadio ny sampana fitsikilovana Ozbeka tsy ho tompon'andraikitra momba ity famonoana an'ity mpanao gazety ity, anefa ambara ombieny ombieny fa ny maha-voarohirohy an'i Alisher Saipov amin’ny raharahan’ireo antoko mpanohitra mahery vaika [any Ozbekistana] ireo no fototry ny namonoana.

« Almost all independent internet sites unanimously put forward the idea that Uzbek secret services could play a significant role in the murder, since Alisher Saipov used to be a severe critic of the current regime in Uzbekistan. However, the state authorities have completely different view on the matter […] they accused Alisher Saipov of being involved in the activities of dissident groups from Uzbekistan, namely Islamic Movement of Uzbekistan, and religious extremist organization Hizb-ut-Takhrir »

« Saika ny ankamaroan'ireo vohikala tsy miankina dia mihevitra fa ny sampana misahana ny fitsikilovana Ozbeka dia mety manana andraikitra lehibe amin'ity famonoana ity, satria i Alisher Saipov dia natetika namoaka fitsikerana hanejana ny fitondrana ankehitriny any Ozbekistana. Tena hafa kosa ny fihevitry ny fitondrana ny raharaha […] Nampangainy [fanjakana] ho voarohirohy amin'ny raharahan'ireo antoko mpanohitra any Ozbekistana i Alisher Saipov, dia ny Hetsika Mozolmanan'i Ozbekistana izany sy ny antoko Silamo « mpanao vy very ny ainy » Hizb-ut-Takhrir »

[Ity dia mbola tohin’ilay lahantsoratra efa notaterina teto ihany : Fanadihadiana tao aorian’ny famonoana mpanao gazety]

Adil Nurmakov

« Uzbekistan President Islam Karimov; probably not a fan of Saipov's work… »

« Angamba tsy isan'ireo mpankasitraka ny asa nataon'i Alisher Saipov ingahy Islam Karimov filoham-pirenen'i Ozbeka … »

[Ity dia mbola tohin’ilay lahantsoratra efa notaterina teto ihany : Mpanao gazety novonoin’olona]

Adil Nurmakov

« Ferghana.ru reports that Alisher Saipov was shot three times from a gun, either pistol or submachine gun. Alisher was accompanied by his fellow Ikbol Mirsaitov, a member of the Institute for Strategic Studies under president. According to different sources, Ikbol Mirsaitov was not hurt, but deeply shocked of the murder. »

« Ampitain'ny vohikala Ferghana.ru fa bala telo no nahavoa an'i Alisher Saipov, poleta na basy marovava. Ny niara-dia taminy dia ny namany Ikbol Mirsaitov izay isan'ny mambra ao amin'ny Institute for Strategic Studies ao ambany fahefan'ny filoham-pirenena. Araky ny filazan'ny feo samihafa dia tsy voakasika akory i Ikbol Mirsaitov, fa tohina dia tohina tokoa noho izao voina izao »

Adil Nurmakov