Tamin’ny 2004, no naseho ankarihary ireo antontan-taratasy milaza fa nandray vola mitentina 440 500 dollar avy amin’ny Orinasa Fischel (Fischel Corporation) ny filoha Kosta Rikana teo aloha Rafael Ángel Calderón Fournier. Ity teti-bola ity dia nitovy tamin’ilay vola mitentina 8 tapitrisa dollar izay nosintonina avy tamin’ilay vola mitentina 39 tapitrisa dollar nomen’ny governemantan’i Finland ho amin’ny hai-tao maoderina an’ny Birao Tsinjo lavitra ara-tSosialin’I Kosta Rikana (CCSS ny raikipohy amin’ny teny Espaniola). Noho ny fanadihadiana izay hita fa tafiditra tao anatin’izany ny filoha Kosta Rikana teo aloha, sy ny mpandraharaha antsoina hoe Walter Reiche Fischel ary ny filoha mpanatanteraka teo aloha tao amin’ny CCSS Eliseo Vargas, dia voasambotra ary nalefa teny am-ponja I Calderon. Nogadraina iray taona tao am-ponja izy mialoha ny famotsorana azy ary ankehitriny dia manoloana ny fitsarana resaka risoriso izay anenjehana azy izy.

Inoana fa mihoatra ny 28-80% ambonin’ny vidin’ny fitaovam-pitsaboana avy amin’ny orinasa Finland ny vola naloan’ny governemanta Kosta Rikana. Ankehitriny ary dia manontany ny maro amin’ireo vahoaka Kosta Rikana hoe aiza izany vola izany?

Soratan’ ny bolongana Periodismo Informativo [es] hoe:

Ho an’ny maro an'isa, dia goavana tokoa io teti-bola io indrindra ho an’ny firenena tahaka an’I Kosta Rikana izay fantatra fa misy fetra ny teti-bola famatsiana ho an’ny mponina. Mitaintaina ihany ny ankamaroan’ny vahoaka Kosta Rikana toy I El Burro de Licha [es] eo ampiandrasana ny valin’ny fitsarana eny fa na dia fantatr’izy ireo aza fa efa nanjavona tsy hita popoka ny vola:

Tsy afenin’I Calderon ny faniriny ho tonga filoha voafidy indray ary efa nanao fitsidiham-paritra manerana ny firenena hanohana azy amin’ny fifidianana izy. Efa miezaka ihany koa izy ny hampisongadina ny endriky ny antoko politikany Antoko Mitambatra ara-tSosialin’ny Kristiana (PUSC ny raikipohy amin’ny teny Espaniola). Ity no zavatra iray tsikaritry Marco Blanco avy amin’ny ¡Que Clío nos guarde! [es]: manamarika izy fa hoe na dia I Calderon izy tenany aza dia mety tsy mahatsikaritra ny vintana ho mazava tsara:

Miadana ny famindran’ny fitsarana, ary maminavina ny sasany fa izay no tsy mantsy fandehany noho ny fanerena ara-politika. Raha toa moa ka hoe efa ela no vita ny fitsarana, dia mety mihena kokoa nohon’izany ny herin’ny fampielezan-kevitra ho filoham-pirenena. Kanefa aloha mbola manana ny vintana hilatsaka mpifaninana amin’ny fifidianan I Calderon, saingy ny mpifidy mavitrika toy Conjitos Suicidas [es] dia tsy mieritreritra fa mpifaninana mety aharitra (ho matotra) izy:

Nasehon'ny sehatra famahanana madinidnika Twitter indray ny halakin'ny vaovao aely manerantany, ka ny tranga eto dia ny horohorontany 6.2 izay tsapa nanerana an'i Costa Rica iray manontolo, nanana ny ivony tao Vara Blanca, 35 Km miala ny renivohitr'i San Jose. Nivoaka ny trano fiasana avokoa ny olona tao an-drenivohitra sy ny tao amin’ny vohitra mpifanila vody rindrina tao Alajuela sy Heredia tao aorian’ny hotakotaka, toy izany koa ireo polisy nanakana ny arabe tao afovoan-tanàna noho ny ahiahy hianjeran'ny trano efa antitra. Tamin'ny alalan'ny Twitter no ahitantsika ny tatitra voalohany ny horohorontany izay nosoratan’ny @reiterstahl voafehy anaty teny iray ho fahatsapana ny hovitrovitra: HOVITRRRRRA!!!!!. Vetivety dia niely sy nanjaka avy amin’ny Twitter ny marika #cr sy #temblor
Hipoka ny fifandraisana an-telefonina taorian’ny horohorontany, tapaka nandritra ny ora vitsivitsy ny herinaratra tamin’ny faritra maromaro. Voatery niankina tamin’ny loharanom-baovao mirazotra (parallele) toy ny famahanam-bolongana mitantara mivantana CoverItLive izay avelan'ny gazety La Nacion hojerena ny olona, mamaky sy mamaly izay voalazan'ny vohikala.

Loharanom-baovao hafa ihany koa ny an'ny mpanao gazety @amerliarueda izay manana kaonty ao @ Twitter ka mamoaka ny vaovao amina toe-javatra mahatsiravina tahaka itony amin'izay olona mifandray aminy. Ao amin’ny Peace Lodge sy La Paz Waterfall Gardens (zaridainan'ny riandranon'i La Paz water Fall) dia 200 farafahakeliny ny mpiasa sy mpitsidika nihitsoka sy tssy afa-nifandray tamin'ny hafa tao @ La Paz Peace Lodge sy ny zaridainan'i Waterfall (riandrano) izay potika tanteraka araka ny nolazain'ny mpiasa iray nifandray tamin’I Amelia Rueda na dia tsy nisy aza ny aina nafoy. Azonao henoina sy vakiana tsara ireo fanadihadiana momba io horohoron-tany io ao amin’ny blaogin'i Amelia, ary koa ny tatitra farany momba ireo helikoptera tsy miankina naka vola mitentina 3USD $1400 tamin'ireo mpizaha tany mba hamonjena azy ireo hiala ny toerana iharan’ny loza.

@fusildechispas kosa mampahalala aoao antsika ao amin'ny twitter-ny sy ny blaoginy ihany koa, izay mampiandravandra antsika amin'ny alalan'ny horonan-tsary (video) ny fahapotehan'ny tranoiray ao afovoan-tanànan'i San Jose

Ivelan’ny vohitra, akaiky ny tanan’ny Vara Blanca, Poasito, Cinchona sy Fraijanes, dia voalaza fa namoizana tovovavy anankiroa sy fianakaviana iray miisa olona dimy ny fihotsahan'ny tany, ary ahiahiana rehefa miposaka ny masoandro dia ho betsaka ireo faty mety ho hita. Betsaka ny fahasimbana, toy ireo trano mijoalajoala nianjera, ny arabe izay nanjavona noho ny fihotsahan’ny tany ka nety nanototra fiara, fiarakaretsaka ary trano. Nitondra safo-drano ho an’ny renirano ihany koa ny horohoron-tany noho ny fotaka sy ny fako isan-karazany (matiere organique) nivarina tao anatiny. Mbola sarotra ny haminavina ireo fahasimbana avy amin’ny horohoron-tany sy ny safo-drano ary ny fihotsahan’ny tany araka ny filazan'ny vokovoko mena Kostarikana.

Efa nametraka saritany Google mampiseho ireo tatitra momba ny fahasimbana i JaguardelPlatanar . Mba hijerana ny saritany farany, dia tsindrio eto azafady.
Efa natsofok’ireo mpikirakira maro dia maro tao amin’ny YouTube ihany koa ireo horantsary voaray avy amin’ny Televiziona mba hanomezana fampahafantarana ho an’ny hafa izay tsy afaka mahita fantsona (canal) avy ao anatin’ny televiziona izay misy ny toe-javatra taterina.

Voavinaviana fa rahampitso satria mbola ho hita ny fiantraikan'ny voina dia ho betsaka ny fiara sy ny trano ho tsikaritra ny fahapotehany ary ho maro kokoa ny isan'ny niharan-doza fantatra.

Fanampiny:
Nandefa email ho ahy ny Cindy Banks, tompon’ny Peace Lodge sy La Paz Waterfall Gardens, manazava nkokoa ny mombamomba ny trano fandraisam-bahiny mihaja. Tsy simba akory ny trano, nieren-doza ireo biby ary manantena izy ireo fa hiverina amin’ny laoniny sy hihatsara izany afaka volana vitsivitsy. Soa ihany fa tsy nisy aina nafoy tao amin’ny tranom-bahinin’izy ireo ary ny kitro-tongotra folaka no ratra hita hoe ratsy indrindra. Nomarihany ihany koa fa na dia hoe tsara vitana aza izy dia maro ireo fianakaviana no very trano sy havana teo amin’ny mpiray monina ary mametraka zotra ao amin’ny tranokalany izy ireo mikasika ny fanomezana azonao omena ireto fianakaviana tra-boina ireto.

Juliana Rincón Parra

Francisco Munguía, mpanao tantara an-tsary sady mpanakanto iray avy any Costa Rica no mamerina mandoko indray ireo ‘classique' tsy tontan'ny ela ary tsy ela akory izay dia nanao fampirantiana tao amin'ny Mozea natokana ho an'ny ankizy ao Costa Rica. Na izany aza, tsy voatery hiondrana any Costa Rica akory ianareo vao hahita ny zava-bitany: efa nampiakariny ao amin'ny  YouTube izany toy ny hoe tahala virtoaly. Ao amin'ny  MunguíaDJPULP channel, nasiany sary nahetsika maromaro avy amin'ireo nataony ka isan'ireny ny  horonantsary fohy ho fampahafatarana   ny fampirantiana ao amin'ny Mozea :

Munguía dia nahazo ny lazany tao Costa Rica tamin'ny fanaovana kisarisary amin'ny rindrina: ny sanganasany “ny karnavalin'ny soratra sy marika” no azo lazaina lehibe indrindra raha sary amin'ny rindrina ao Costa Rica, ary ny sanganasany koa dia mandravaka rindrina maro amin'ireo faritra sahirana ao an-tanànan'i San José. Amin'ireo bolongan-tsary ao amin'ny canal iray hafa izay azy ohany koa, MunguiaVillalta, dia mamelabelatra ny lalan-kizorany amin'ny fandokoana rindrina izay ahitanao ny firotsahan'ny fiaraha-monina amin'ny fanomezana endrika ny rindrin'ny mpifanolo-bodi-rindrina aminy, omban-kafatra momba ny famosirana ireo biby ataon'ny olona ho sakaizany,  fiaraha-miasa tohanan'ny Fikambanana mpiaro ny biby ao Costa Rica (ANPA). Nisy fotoana niarahany niasa tamin'ny ANPA, nanao sary hanaingoana akanjo T-shirts, tetiandro sy zavatra tsara hafa amidin'ny Fikambana ho loharanom-bola ho an'ireo toby fandraisana biby tantanany. Ity bolongan-tsary manaraka ity dia avy amin'ny kisary oray ao amin'ny rindrina ao amin'ny faritr'i  Los Guido:

Ity  kisary amin'ny rindrina manaraka ity indray dia nolokoina tao Los Cuadros:

Nisy sarimihetsika nalefany koa miantso motion tao amin'ny canal-ny, ohatra, ity iray ity izay mikasika ny alika, natao indrindra  hiresahana sakafo ho an'ny alika.

Mpikatroka ao amin'ny Farimbon'ny mpanao haikanto  La Casa de la Palmera (Palm Tree House) i Francisco Munguía, azonao atao ny mahalala bebe kokoa momba ny asan'izy ireo ao amin'ny  blaogin-dry zareo.

Sarim-panajana handraisana ny Tao

Misy fanentanana iray antsoina hoe Take Back the Tech (Raiso an-tanana ny Haitao) izay mikendry ny hampiasa ny “haitaon'ny fampahafantarana sy ny Fifandraisana (TIC) hampitsaharana ny herisetra Atao Amin'ny Vehivavy,” tahaka ny fanohizana ny ady amin'ny SIDA. Itony no iray amin'ny tetikasa maro manerantany izay mampirisika ny vehivavy tsy hatahotra ny hampiasa ny haitao sy hanatsarana ny andavanandrom-piainany amin'ny alalan'ny fanabeazana [es]. Ankehitriny ary no fotoan-dehibe ho an'ny vehivavy sy ny tovovavy hampiasa ny haitao hanatsarana ny fiainany, indrindra ho an'i Amerika Afovoany.

Voalaza matetika amin'ny lohatenim-baovao ny vehivavy amin'ity faritra ity, saingy tsy any amin'ny antony tian'ny hafa hamakiana ny vaovao izany. Ny herisetra mihatra amin'ny vehivavy, ny fahantrana faratampony, ny tsy fisian'asa, tsy fahampiankanina, fiakaran'ny taham-pahafatesana, eny famonoam-behivavy aza no hitanao amin'ny gazety. na eo aza izany dia misy ny vehivavy maha-te-hidera manerana ny faritra, izay manao ho laharam-pahamehana ny fanoratana momba ny haitao ary miezaka ny maneho ny fahasamihafana eo amin'ny fisiany ao anatin'ny fiainan'ny vehivavy.

Tsy mba hoe manam-pahaizana momba ny rindrambaiko ihany i Sweetsakura [es] fa mpankasitraka ihany koa ny rindrambaiko afaka, mizara ny tsara ho fantatra sy ny toro-heviny ao amin'ny bolongany miresaka momba ny rindrambaiko, rindrambainga ary ny Ubuntu avy any El Salvador.

Avy any Honduras, Librecaos [es] no mizara ny mahazavadehibe ny rindrambaiko amin'ny fiteny ao an-toerana ary mankalaza fa manana Ubuntu, azo ampiasaina, vita amin'ny teny Miskito, teny teratany ao Amerika Avaratra.

Mahatalanjona ihany koa ny bolongana Vinculación [es] nataon'i Ivonne Aldana avy any Guatemala. Miresaka famoronana vaovao, haiendrika sy haibika (jerena amin'ny efijery) ary soritra, ny vondrona TIC ary ny halehiben'ny fandrosoana vitan'ny manampahaizana.

La Piensa Libre [es], avy any Costa Rica kosa misariaka amin'ny fanoratana ny momba ny haitao, ankoatra ny lohahevitra hafa, hatramin'ny tsy nisarahany tamin'ny fiaraha-monina, ny tontolo iainana ary ny hafa. Mampahatsiahy ny Andro iraisam-pirenena hoamin'ny famongorana ny ady amin'ny herisetra atao amin'ny vehivavy vao notontosaina farany teo izy ka mahatsiahy ny traikefany:

En esto días recuerdo más cuando empezaba a trabajar y me tocada hacer transcripciones de cassetes, todos eran talleres con mujeres hablando sobre sus experiencias, no podía evitar conmocionarme al oir como sus esposos las golpeaban, oirlas llorar cuando aseguraban que podían trabajar porque “No tenian permiso de su marido”, o peor escuchar como las usaban como si fueran muqueñas para sexo, y luego las dejaban.

Ny hahaizan'ny ehivavy mamaky teny sy ny fanatsarana ny fanabeazana no antoka iray hamahana ny ankamaroan'ny olana mba hanomezana azy ireo ny fampahafantarana ny fahasalamana ara-pananahana hisorohana ny aretina, ohatra. Antenaina fa hitombo isa ny vehivavy mpampiasa ny haitao (teknolojia), mpamokatra (mpandraharaha) ary mpanapa-kevitra politika!