Misaritaka ny tontolon'ny fitorahana blaogy Barbadiana tao aorian'ny fisamborana mpanao gazety malaza anankiroa - fihetsika izay nadikan'ny mpitoraka blaogy ho fanelingelenana ny fahalalahan'ny asa fanaovan-gazety.

Ilay blaogy fanta-daza sy be mpanaraka Barbados Free Press dia milaza fa io fisamborana io dia valifaty tamin'ny “fitaterana momba ny manam-pahefana iray izay voampanga tamina fivarotana zava-mahadomelina” ary nampatsiahy ny mpamaky fa efa nisy tranga roa hafa koa “izay nanaovan'ny manam-pahefana herisetra tamin'ny mpanao gazety sy nanimbany ny raki-tsoratra, sary ary horonan-tsarin'izy ireo.” Na dia manamarika aza izy fa “nampanantena ny hanao fikarohana sy fanadihadiana momba ity trangan-javatra ity indray ny préfet de police” dia efa mailomailo amin'ny zavatra mety hivoaka avy amin'io ny BFP :

Tsy misy mihitsy na fanadihadiana na fanazavana, na avy any amin'ny Dottin na avy amin'ny Police Royal an'i Barbados, satria ambonin'ny lalàna ny manam-pahefana any Barbados. Tsy misy ny fanaraha-mason'ny tsy miankina atao amin'ireo manam-pahefan'ny polisy ao Barbados. Tsy misy koa toerana tsy miankina hametrahana fitarainana, na masoivoho hanao fanadihadiana amin'izay hadisoana [bavure] nataon'ny polisy. Raha misy olona te-hitory manampahefana iray noho ny fihoaram-pefy, dia mbola zavatra sarotra sy mety tsy ho tanteraka izany.

Tao amina antso fangatahana ny hialàn'ny prefet de police, naverin'i Barbados Free Press navoaka mba ho famenon'ny hafatra voalohany nalefany ny antso nataon'i Amanda Lynch-Foster mpanao gazety ao Barbados izay toa antso mitaona hihetsika:

Mino aho fa mitovy ny zavatra tsapan'ny maro amintsika androany – rikoriko sy tsy filaminan-tsaina ateraky ny tsy fanajàna izay mahazo ny mpanao gazety. Fanintelony izao no nitrangan'ity tao anatin'ny herintaona sy tapanyteo ho eo ary tsy mahafa-po ahy ny vokatra azo. Tsy mitsahatra ny mamerimberina ny préfet fa hanao fanadihadiana izy – efa fandre foana izany taloha. Tamin'ny taona lasa teo, ny Minisitry ny Fitsaràna teo aloha dia niteny fa tsy manan-jo hiditra ny faritry ny toeram-pitsaboana isika. Misy mihitsy aza olona sasany miteny fa mendrika antsika izany. Toa miha-mitombo hatrany ny tsy fanajàna ny mpanao gazety, ary hita eny rehetra eny izany.
Ka inona àry izany no ataontsika manoloana izany?

Barbados Underground koa dia nandefa ny hafatr'i Lynch-Foster, miaraka amin'ireo sary antsoina hoe “fitavozavozan'ny manampahefana”.

Boyce Voice (izay blaogy miompana amin'ny fialamboly amin'ny ankapobeny), dia tohina ka naneho ny heviny manoloana ity trangan-javatra ity:

Amin'ny maha Barbadian ahy, menatra aho ary manahy amin'ny fihetsiky ny “police royale” momba ny fanagadràna sy ny sazy henjana hatao amin'ireo mpanao gazety Cherie Pitt sy Jimmy Gittens tamin'ny nanaovany ny asa maha mpanao gazety azy ireo omaly.

Rikoriko aho nijery ny gazety androany ary nahita sarina lehilahy manampahefana bokon'ozatra manosika ilay mpanao gazety vehivavy Cherie Pitt izay saika haka sary rangahy iray voampanga ho mpivarotra zava-mahadomelina.

Inona no hafatra tian'ny manampahefana halefa, izy ireo izay tokony hiaro ny vehivavy amin'ny herisetra any an-tokantrano?
Ny asan'ny manampahefana ao amin'ny police royale ve dia ny hiaro ny polisy voarohirohy ho mpanapariaka zava-mahadomelina?

Matahotra aho raha ny polisy no tokony hanao toetra mahatsiravina sy manala baraka toy izany ka hanana fahasahiana hitoroka an’I Jimmy sy Cherie ho mpanelingelina ny fitsarana. Ny polisy aza no tokony henjehina fa manohintohina ny asa fanaovana gazety sy nanao herisetra tamin'i Cherie Pitt.

Mahalotika ahy mafy mihitsy ny namaky ny fanambaràna sy ny porofo tsy mitombina nentin'ny kaomisera Darwin Dottin izay mampanantena fanadiadiana feno.

Ny fanontaniana dia hoe iza no mba hanara-maso ny Polisy?
Iny tranga iny dia mbola manome ohatra indray ny filàna fahefana mahefa ivelany afaka hanadihady sy mba hanana fahefana handray fepetra hanasazy ireo Polisy mitady hanararaotra ny fahefany.

Tohizany ihany amin'ny fampitahàna ny fihetsikin’ny Polisy amin’ny “taktika Gestapo”:

Voaporofo fa matetika izay karazana jadona rehetra tiana hatao amin’ny fiaraha-monina dia manomboka amin’ny fandemen-tsaina sy ny fanampenam-bava ny fampahalalam-baovao, ary fotoana sisa no andrasana dia tonga any aminao izany.

Ary ao anatina hafatra izay manome rohy mitondra amin’ny fanehoan-kevitr'ireo mpitoraka blaogy maro, The Bajan Dream Project dia manome ny heviny tsotsotra:

Raisiko toy ny fahatsoran’ny zaza ity: ny Polisy izay niniana ‘fa hiasa sy hiaro ny vahoaka‘ no hiatrika ny mpitsara nohon’ny fanànana sy fanondranana rongony mahery vaika, raha ny mpanao gazety kosa dia tonga haka sary ho an’ny fanaovan-gazety an-tsoratra. Tsotra? Tsy aty Barbados izany. Satria, aty Barbados, ’ity toerana fakana aina anivon'ny tontolo misavoritaka ity’, mpanao gazety roa no miandry ny fitsarana azy taorian’ny fisamborana tamin'kery azy ireo raha teo am-panaovana ny asany izy ireo[1].Ny fahalalahàn’ny asa fanaovan-gazety, raha ny tokony ho izy, dia tsy voatery hanafosafo [hanarontsarona] ny polisy tratry ny fahalovana. Tongasoa eto Barbados, demokrasia arahina fepetra fampitandemana.

Satria moa nipongatra indray ny fanafihana mpizahatany tao Tobago, Bajan Global Report no miteny: “fa na  toy ny tsy misy dikany io na mampatahotra, dia tsy tokony ho ekentsika velively ny lazan'ny fanafihana mpizahantany. Amin'ny mahavahiny azy ireo eto amin'ny faritra misy antsika, ny adidintsika dia ny miaro ny diany tsy ho azon-tsampona…sy manao izay hahatonga ny toerana nosafidiany aleha ho voaro anaty filaminana.”

Raha 'somary nampiaiky azy kely ihany ny kabarin'i Palin (kandidà repobilikana miray lisitra amin'i McCain) halina' ny mpamaham-bolongana Kiobana ampielezana Babalu, Ilay mpamaham-bolongana Barbadiana ampielezana Jdid kosa niteny hoe: “Niezaka ny hitsikera an'i Obama amin-javatra tsy dia misy dikany efa nitsikerana azy taloha izy, tsy namaky lay tamin-javatra hafa izy ary amin'ny toetry ny tarehiny tahaka an'i Tina Fey sy ireny paingotra malemy ireny moa ho ahy na ho an'olon-kafa antenaina avy aminy ho lasa ‘Mivantana avy any New York amin'ny Sabotsy alina?”

Androany no Androm-panafahana any amin'ny firenena Indiana andrefana ( tsy karana)  - andro nanambarana ny fiafaran'ny fanandevozana, rehefa afaka araka ny lalàna ny andevo rehetra. 170 taona aty aoriana, vitsy ireo mpamaham-bolongana Karaibeana mba mahatsiaro ireo razambeny izay nanao tsy ho zavatra ny ainy hananan'ny ankehitriny ny fahafahana…

Montego Bay Day By Day dia naka sombin-dahatsoratra avy amin'ny The Road to Freedom na lalam-pahafahana nosoratan'i Tanesha Ramdanie, izay mamariparitra ny fihetsika mamaly ny filazana ara-tantara:

Tears of joy flowed incessantly, while shouts of freedom rang from the mountain tops and the plains, from the men, women and children, who had learnt that they were finally free of the oppressive social and economic system in which they were treated as less than human.

…raha naka ampaham-kira  malaza Baribady izay nanainga ireo andevo afaka an'arivony hihira an-dalambe hihira ny isan'andininy rehefa nandre ny fanafoanana ny rafi-mpanompoana ka mametraka amin'izay ny tena fahafahana tamin'izany taona 1838 izany i Gallimaufry :

Lick and lock-up done wid,
Hurrah for Jin-Jin!
Lick and lock-up done wid,
Hurrah for Jin-Jin!

God bless de Queen fuh set we free
Hurrah for Jin-Jin!
Now lick and lock-up done wid,
Hurrah for Jin-Jin!

Tsitoha hitahy ny mpanjaka nandefa antsika ho afaka,
mihoraha ho an'i Jin-Jin
Nihidy anaty lalina no afaka nahazo ny malalaka,
mihoraha ho an'i Jin-Jin

 
“Jin-Jin” dia milaza ny Mpanjakavavy Victoria ary io tononkira io dia voasokitra ao ambadiky ny sarivongan'ny fanafahana ho fahatsiarovana an'i Bussa - andevo nitarika ny fikomiana tamin'ny tompon'ny sahabe naharitra indrindra tany Baribada ary maty mahery fo nandritra ny ady iray.

Mpamaham-bolongana Baribady hafa, Dennis Jones, no mitantara ny fisesisesin'ny asa any Bridgetown ho fiomanana amin'ny fety:

The Esplanade was already set up and decked ready for celebrations later in the day. Amongst those already milling around for these, I saw many Rastas, or at least people with dreadlocks and tied heads; they were equally numbered with people who were dressed in west African style clothes. Each group was outnumbered by vendors at this early stage, as they set up and started cooking: the smell of the fish fritters was really hard to resist…

Saingy nampiany hoe:

I'll be very surprised if I hear many words about emancipation during the day, except during the radio or TV broadcasts related to the day's celebrations, and that strikes me as sad. For most of us there is nothing august about this day–nothing majestic, dignified, or grand. It is very ordinary. Maybe freedom has made us all complacent about what bondage really represented. Many black people only focus on the slave heritage imposed on their ancestors by Europeans and so see it as a white-on-black “crime”, and know little or nothing about the long history of slavery…

So, while we can loll around complacently with the freedom that we now have, we ought to get sight of its absence in many, many places. Remember that slavery is an international injustice, that has racial and ethnic aspects far removed from black-white relations.

Noho izany raha mianoka ny fahafahana iaianana ankehitriny isika, dia tokony hahay mijery ny fahabangany any amin'ny toerana maro dia maro. Tsarovy fa tsy rariny hita any amin'ny firenentsamihafa ny fanandevozana, ary toetram-pifandraisana eo amin'ny foko na fiaviana mifanalavitra amin'ny fifandraisan'ny fotsy sy ny mainty

Na izany aza dia namoaka ny fandaharam-potoana hotanterahina mandritra ity Androm-panafahana ity i Discover TnT Blog ho an'i Trinite sy Tobago ary Abeni avy any St. Vincent sy Grenadines indray nisintona avy amin'i  Bob Marley sy Maya Angelou hilazany ny fomba fijeriny ny mahazava-dehibe tokony hankalazana mandrakariva ity fotoana ity.

Ho tohin'ny ahiahin'ny maro manodidina ilay fahafatesana tsy dia mazava loatra nanjo an'i l'Akobi Tacuma Maloney, Barbados Free Press no nilaza fa: “Sehon'aretina efa mikiky tsikelikely ny fototry ny fiarahamonina mihitsy no nahatonga ny fahafatesan'i I’Akobi - aretin'ny kolikoly zary efa latsa-paka ao anatin'ny kolontsaintsika.”

“Tsy isalasalana fa ny fiakaran'ny vidin-javatra no hibahan-toerana mandritra ny herinandro vitsivitsy sy ho am-bolana vitsivitsy ho avy io manerana ny firenena,” hoy i Barbados Underground,  (Barbada ambanin'ny tany) raha miresaka momba ny fanamby miandry ny toe-karenan'ny nosy izy.

Bajan Global Report sy ny Jamaïkana Geoffrey Philp dia samy mitatitra momba ny fivarotana fitaovam-piadiana Shinoa any Zimbaboe. Geoffrey Philp's mampahatsiahy ny fifandraisan'ny mpihira fanta-daza Bob Marley sy Zimbaboe :

Twenty-eight years after Bob performed “Zimbabwe”, Robert Mugabe is still holding on desperately to power and it seems that he will use any tactic necessary to continue his dictatorship. Now the Chinese are involved

“Valo ambi-roapolo taona taty aorian'ny nihiran'i Bob [Marley] ny hira hoe “Zimbabwe”, dia mbola mifikitra eo amin'ny fitondrana [ihany] i Robert Mugabe ary toa mampiasa izay tetika rehetra mba ahafahany manohy ny fitondrana jadony aza. Izao indray idiran'ny Shinoa ny raharaha.”
[FANAMPIM_PANAZAVANA : tamin'ny 17 Aprily 1980 dia tonga nihira ho fankalazana ny fahaleovantenan'i Zimbaboe i Bob Marley sy ny tariny The Wailers, tamin'izany andro izany no nanombohan'i Robert Mugabe ho Praisministra “vaovao” ary lasa filoham-pirenena nanomboka tamin'ny 1987 - via fluctuat.net >>]

Bajan Global Report kosa manolotra ny heviny ny amin'ny hoavin'ilay sambo:

the vessel, the An Yue Jiang may have no choice but to return to its origins with its shipment of weapons. That’s because Mozambique, Angola and Namibia under international pressure and lead by the Bush administration have also denied access to the ship docking and unloading at their ports in case they risk hurting relations with the US.

“mety tsy hanantsafidy afatsy ny miverina any amin'ny tany izay niangany miaraka amin'ireo fitaovam-piadiana izay entiny ny sambo An Yue Jiang. Satria nohon'ny fahatahorana ny governemantan'i Bush, na i Môzambika, na i Angôla, na i Namibia dia samy nandà ny hiantsonan'ilay sambo sy ny hamoahana ireo fitaovana any aminy, mba tsy hanohintohina ny fifandraisan'ny tsirairay amin'ny Amerikana.”

Samy manapariaka lahantsoratra mikasika ny fifidianana any Zimbaboe ry Child of the Revolution izay Kobana mipetraka any Aotsralia sy Neo-Zealandy, sy Barbados Free Press avy any Barbados.

Child of the Revolution dia mampitaha an'i Robert Mugabe sy i Fidel Castro izay mpiaradia hatrizay :

Mind you, compared to the Castro brothers, the sad truth is that Mugabe could be described as an enlightened democrat. Almost.

Unlike his friends in Havana, the Zimbabwean dictator tolerates opposition groups (between arrests, that is), and holds regular elections where opposition candidates are allowed to run and sometimes, even win seats in the legislature.

But you know how it is … sometimes, even rigged elections can turn out to be, well, real elections.

“Tandremo anefa fa raha ampitahainareo amin'ny rahalahy [kamarady] Castro i Mugabe, ny zava-marina sy mety mampalahelo dia azo lazaina aza fa liana demokrasia izy. Eny e saika.

Satria raha ampitahaina amin'ireo namany any la Havane [renivohitry Koba], ity mpitondra jadona Zimbaboeana ity aza dia mba mamela izay fijoroan'ny antoko mpanohitra (eny an'elanelan'ny fampidirana am-ponja, izay misy) sady manatanteraka fifidianana ara-potoana izay amelana ireo kandidà mpanohitra hilatsaka ho fidiana ary tsindraindray aza mandresy sy mandrombaka ny seza.

Anefa fantatreo ihany fa tsindraindray … na dia izay fifidianana ahiana tsy hizotra ara-drariny aza dia mivadika ho fifidianana marina tokoa.”

Barbados Free Press kosa manapariaka ny kabarin'i Morgan Tsvangirai izay filohan'ny antoko mpanohitra MDC [Movement for Democratic Change | Hetsika hoan'ny fiovana Demôkratika] :

The challenge of giving birth to a new Zimbabwe founded on restoration and not on retribution; on equality and not discrimination; on love, not war; on tolerance, not hate.

After Saturday 29th of March 2008, Zimbabwe will never be the same again; the people have spoken with one voice.

I would like to thank the millions who came to reclaim their dignity and invest in the change they can trust.

“Ny tanjona amin'ny fahaterahan'ny Zimbaboe vaovao izay mifototra amin'ny fanarenana fa tsy fikaramana; amin'ny fitovian-jo fa tsy fanavakavahana; amin'ny fitiavana fa tsy ady; amin'ny fihavanana fa tsy fankahalana.

Taorian'ny Asabotsy 29 Martsa 2008, dia tsy ho hitovy amin'ny taloha intsony i Zimbaboe; indray nanadra-peo ny vahoaka.”

Sitrako ny haneho fisaorana ireo olona amam-tapitrisany izay tonga nitaky ny maha-izy azy ireo sy hanohana ny fiovana izay azony ametrahana ny fahatokisany.”

“Mba misy fikendrikendrena olona politika ve any amin’ny orisanam-panalan’andro any?” Hoy Boyce Voice mpanabolongana avy any Barbady: “Tsy ianao mihitsy no tokony hatahotra mpanao politika fa izy no tokony hatahotra anao. Ry zareo no mila ny vatonao…”