Global Voices teny Malagasy

Malagasy

Henonao va ny tafatafan izao tontolo izao?

Fanamarihana : Raha mijery ny lahatsoratra niavian'ity dikan-dahatsoratra ity isika dia tamin'ny 28 avrily no nanoratana ny tamin'ny teny anglisy, nisy ny fanavaozana tamin'ny 29 avrily, nefa tsy nampiova ny zava-misy ny lohateny fa nisy ny kandidà tsy nampoizina na dia efa nampoizina ihany aza tanatin'ity lahatsoratra ity. Tsy maintsy natao izay fanamarihana izay sy ny nandikana ity lahatsoratra ity indray na dia herinandro taty aoriana aza!

Fanavaozana (29 avrily 2013):  Indro ny lisitra fenon'ny kandidà 49 [fr] nirotsaka ho filoham-pirenena. Tsy tafiditra tao anatin'ny ny filohan'ny tetezamita ankehitriny.

Koa satria nifarana androany (28/4) ny firotsahana ho filoham-pirenena malagasy, nisy ny kandidà heverina ho tsy ampoizina. Raha tsy dia fantatry ny olona loatra amin'ny ankapobeny ireo kandidà nirotsaka voalohany, nisy ny mpanao politika nanana ny lazany vitsivitsy heverina fa hirotsaka hifaninana: ny filoha teo aloha Didier Ratsiraka, ny filohan'ny tetezamita ankehitriny Andry Rajoelina [fr] ary ny vadin'ny filoha teo aloha Ravalomanana, Lalao Ravalomanana.

Tapaka fa amin'ny Alarobia faha-24 Jolay 2013 no hotanterahina ny fifidianana Filohampirenena any Madagasikara. Nisokatra ny Alatsinainy 8 Aprily hoan'ireo kandidà kosa ny fanaterana ireo antontan-taratasy firotsahan-kofidiana. Araka ny tatitra nataon'i JR ao amin'ny vohikala aoraha.com, ireo kandidà efa nirotsaka sahady dia:

Tsy niandry ela fa kandidà telo avy hatrany no nirohotra nanatitra ireo antontan-taratasy firotsahan-kofidiana amin’ny fifidianana Filohampirenena tetsy amin’ny birao misy ilay Vaomiera manokana misahana ny raharaham-pifidianana tetsy Ambohidahy, omaly [ndlr. Alatsinainy 8 Aprily] [...] Praiminisitra lefitra misahana ny Fampandrosoana sy ny fanajariana ny tany, Hajo Andrianainarivelo [...] ny filohan’ny antoko Mts, Roland Ratsiraka [...] ny mpitarika ny antoko Psdum, Lahiniriko Jean.

Narahin’ireo kandidà hafa avy hatrany: Tohiny »

Ny vohikalam-baovao Journeyman.tv no nanapariaka tamin'ny faha-25 Martsa ny vokatry ny fanadihadiana [Sakalava/Frantsay, dikantsoratra Anglisy] izay nampiasana fakan-tsary miafina mba hampibaribariana ny fihamaroan'ny fanolanana atao ireo zaza tsy ampy taona aty Madagasikara:

Misy reny iray nijoro vavolombelona ao anaty lahatsary :

Zanako amin'zay moa mianatra izy, ataony amin'zay za tsisy vôla ampiasako izy, za amin'izay tsy miasa, raha tsy miasa iny amin'izay zagny dia hoy zanako “izaho handeha any amin'ny makorely.” Farany za nanjary manginy nefa za regniny

Nanoratra mikasika ny maha-zava-dehibe ny firotsahan’i Etazonia an-tsehatra any Mali tao anatin’ny lahatsoratra nivoaka tao amin’ny NY Times i Oumou Sall Seck, ben’ny tanànan’i Goundam, ao avaratr’i Mali.

Atoa Bill no mitatitra ao amin'ny gazety Madagascar Tribune ny rotaka izay nanery ny fitsaharanasa tao amin'ny orinasa QMM any Taolagñaro [fr] nanomboka tamin'ny Alakamisy faha-10 Janoary lasa teo:

les activités de la société QMM qui extraie l’ilménite à Fort Dauphin sont depuis ce jeudi 10 janvier fortement perturbées par une manifestation de foule. On parle même de suspension de l’exploitation d’ilménite [...]

Ny foiben'ny Rio Tinto dia nanambana ny fampitsaharana ny asa fitrandrahana raha mitohy ny rotaka [en]: Tohiny »

Famokarana Lavanila any Madagasikara, saripika nalain'i David Darricau tsikaritra ao amin'ny vohikala Flickr | Fahazoandalana CC NC-BY-2.0

Atoa Antoine Ganne no mitatitra ny fomba izay nihavian'ny Lavanila avy any Meksika ka zary nampalaza azy any amin'ny ireo Nosy Madagasikara sy La Réunion [fr]. Tantarainy ary fa mpivaromandeha Eorôpene no nividy Lavanila tany Meksika ary nitondra izany hoan'ny mpanjaka frantsay Louis XIV izay nikasa hamboly izany tany amin'ny nosy La Réunion saingy tsy nahomby. Atoa Edmond Albius andevolahy tany La Réunion kosa no nahita ny vahaolana amin'ny famokarana idiran'ny tananolombelona an-tsehatra, fomba fanao izay mbola ampiasaina mandrak'ankehitriny. I Madagasikara no mpamokartra Lavanila be indrindra manerantany ankehitriny.

“Ny fahasambarana, dia mifanena amin'ny namana fahazaza”.  Fandravahan'i alustration Tiago Albuquerque sur Felicidário “Ny teny hafaliana, dia ny mahita ny namana tamin'ny fahazazana”. Fanehoan-tsary Tiago Albuquerque ao amin'ny Felicidario

Fikambanana mpanatalenta portogey no niara-miasa mandravaka ireo famaritana ny mety atao hoe fahasambarana ho an'ireo zokiolona, natao endrika fanisanandro. Azo jerena ao amin'ny tranokala Felicidário ny fanisanandro an-tserasera.

Mpianatra porto-rikana nanao fitsidihana tao Bastia, any Corse, tamin'ny alalan'ny Vallendrea – Valam-bahoaka

Manana fifandraisana izay somary nampatsiahivana matetika nandritra ny fandaharam-pianarana nokarakarain'ny Oniversiten'i Porto Riko i Porto Riko sy i Corse. Ankoatra ireo endrika iraisana, toy ny jeografia sy ny fiavahana eo amin'ny fambolena (voly voasarimakirana vaventy), dia ampiraisin'ny tantara ihany koa ny nosy anankiroa hatramin'ny nifindràn’ireo Corses an-jatony nankany Porto Riko; nanomboka ny 1830.

Noteren’ny nenintoany hifindra ho any Libanona hiasa an-trano i Marie, 14 taona. Rehefa tonga tany izy dia zary fahazarana ny nanolanan’ny mpampiasa azy. Rehefa fantany fa bevohoka izy dia noroahiny. Rehefa niteraka irery izy, dia natsipiny avy eny amin’ny rihana fahavalon’ny fanorenana avo ny zaza.

oram-baratra any Riyadh izay mampatsiahy toetrandro any Parisy. Saripika nozarain'i @mohammed919 tamin'ny alalan'ny sioka an-tserasera (na twitter)

Tohiny »

Ny fikambanana “collectif TANY” izay mitolona hoan'ny fiarovana ny zon'ireo tantsaha Malagasy ahafahany manohy hamokatra ny taniny, sady soloin'Atoa Mamy Rakotondrainibe tena, no nandikateny frantsay sy nanapariaka ny lahantsoratra navoaky ny gazety Inona ny Vaovao laharana 1031 [fr] izay mitatitra ny fitarainan'ireo tantsaha nohon'ny vokadratsy ateraky ny fambolena ny voly jatropha karakarain'ny orinasa Tozzi Green group amin'ny velarantany mahatratra 100'000 ha any amin'ny faritra Atsimon'i Madagasikara. Ireo tantsaha no mijoro vavolombelona [fr] :

Nous, petits paysans, sommes obligés de partir car ce sont des gens munis d’armes qui nous expulsent de nos terres. La perte de l’herbe où les zébus pouvaient brouter a entraîné le décès du bétail sur place. Ils ont détruit les tombes de nos ancêtres. Les lieux sacrés ont déjà tous été détruits par les tracteurs

Ny orinasa Tozzi Green kosa dia mandà mafy manohitra [fr] ireo fitoriana rehetra ambaran'ny fikambanana tantsaha mpamokatra:

TOZZI GREEN réitère également son invitation à toute personne ou groupement, soucieux de prendre une mesure objective de la réalité sur terrain, à visiter les Communes de Satrokala et d’Andiolava.

Valala any amin'ny faritra Atsimon'i Madagasikara sary nalain'i christopheandre nindramina tamin'ny flickr fahazahoandalana laharana CC-BY-NC

Namoaka fambaraloza ny governemanta Malagasy [fr]:

Le Gouvernement malgache a la déclaré l'etat d'ALERTE NATIONALE suite à une invasion de criquets dans le sud qui ravagent les cultures et menace la sécurité alimentaire

Tombatomban'ny Tetikasan’ny Firenena Mikambana momba ny sakafo na FAO fa vola mahatratra 10 tapitrisa dolara ankehitriny no ilaina maika hoe enti-miatrika ny tsy fahampian-tsakafo izay haterak'izany loza izany [fr].

Ny fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana “Bemolanga-Total watch” no mitatitra fanamarihan'ireo mpahay lalàna any Madagasikara [fr]:

le code minier malgache et la loi sur les grands investissements miniers (LGIM) ne sont pas appropriés pour englober tous les paramètres d'un contrat d'Etat de la dimension du projet

Vao nanokana kitapo ny Banky Iraisam-pirenena [na Banky Mondialy] sy ny Tahirim-bola Iraisam-pirenena [na FMI] ahafahana manampy ireo firenena andalam-pandrosoana hanatsarany ny fomba ifampiraharahany amin'ny fitrandrahany ireo harena an-kibon'ny taniny.

Lalamben'ny Baobab akaikin'i Morondava, Madagasikara nopihan'i Gavinevans hita Wikipedia CC license-BY-2.0. 99 Nolazaina fa may ireo Baobab (jereo ny sary manaraka)

Tohiny »

‘Ny Varavaran'ny Helo’ araka ny hia amin'ny alina, via Wikipedia.

Tohiny »

Ny fikambanana miaro ny fahalalaham-pitenen'ny mpanao gazety manerantany ‘Reporters sans Frontières’ (RSF) no nitatitra fa mpanao gazety efatra sy mpiblaogy iray no atao fanoavana nohon'ny fanalambaraka sy “tsikombakomba amin'ny fampielezana vaovao tsy marim-pototra” [fr]. Ny fitoriana anaovana fanoavana ireto mpanao gazety ireto dia napetraky Atoa Mamy Ravatomanga izay mpanefoefo tompom-pantsona fampahalalam-baovao maro sady efa minisitry ny fampahalalam-baovao taloha rahateo. Ny mpiblaogy Alain Rajaonarivony sy ireo mpanao gazety maro dia nitatitra fa i Mamy Ravatomanga dia voarohirohy amin'ny raharaha fanondranana andramena [fr] izay manambana ny fisian'ny reniala any Madagasikara.

Ny alam-bato a.k.a Tsingy ao amin'ny Valan-javaboarin'i Bemaraha eto Madagasikara hita wikipedia CC-license-3.0

Tohiny »

Bilaogera zimbabweana, Sir Nigel, nampahafantatra tao amin'ny bilaogy mikasika ny tenifototra #263Chat, izay karazana resaka mivantana na karajia amin'ny aterineto fanao isan-kerinandro ao amin'ny Twitter mba ahafahan'ireo Zimbabweana miresaka momba ny olana lehibe atrehin'ny firenena :

Tamin'ity taona ity, nampandroso hevitra ny amin'ny tokony hikarakarantsika adihevitra tsy ofisialy amin'ny Twitter aho mba hiresahana momba ny firenena mamintsika : Zimbabwe. Adihevitra mikasika ny lasa mahaliana sy ny hoavin'i Zimbabwe no resahina, ary hasongadina indrindra amin'izany ny soso-kevitra momba ny vahaolana mahomby amin'ny hoavy. Nieritreritra aho fa ny fahitana ny tena olana ankehitriny no hibahana 25% amin'ny adihevitra.

Tohiny »

Ny iray tamin'ireo mpisiokan-tseratsera efatra izay voatana [en] any Bahrain ka natao fanóavana ho nanopa ny mpanjakan'i Bahrain, dia naharay androany ny didim-pitsarana manameloka azy enim-bolana am-ponja.

Araky nampitain'i Mohammed Abdulameer mpanao lálana any Bahrain sady mpisiokan-tseratsera [ar]:

@wastilawyeR: Iray tamin'ireo izay notsaraina ho nanopa ny mpanjakan'i Bahrain dia voaheloka enim-bolana am-ponja sy ny fitazónana ny solosainy sy ny findainy, izay fitaovana nentiny nanatanteraka ny “helony”

Ny hetsika manompa nataon'ny ministry ny fiarovana Frantsay taloha hany valinteniny mikasika izay fiaken-keloka mety hataon'ny Frantsa mikasika ireo herisetram-panjanahantany tany Alzeria fahizay – sary nadika tamin'ny DNA Algérie – (azo apariaka malalaka)

Tohiny »

Ny vohikalam-baovao Madonline no mitatitra [fr] fa tafiditra an-tranofianarana ny iray tamin'ireo baomba mandatsa-dranomaso natsipin'ireo miaramila hanaparitahana ireto mpianatr'Ankatso izay mitokona [fr] nohon'ny fitakiana ny vatsim-pianarana izay mbola tsy narotsaka foana. Mbola izany antony izany koa no itokonan'ireo mpianatry ny Anjerimanontolon'i Toamasina ankehitriny.

Will Mutua no manoratra mikasika ny tatitra iray nivoaka izay namakafaka ireo fomba entin'ireo kandidá filoham-pirenena, amin'ny fifidianana amin'ny taona 2013, ampiasana ny siokan-tseratsera [na Twitter].”

This first report (a mini-report really) investigates Martha Karua’s engagement on Twitter: mentions, hashtags, sentiment analysis, key words used in tweets by her or about her and other such interesting tidbits from analysing her activity on Twitter.

John Karanja no miresadresaka mikasika izay fahasarotana tsy maintsy atrehina amin'ny fananganana foto-piarahamiasa [na platforme] Afrikana:

What is an African platform? What does it look like? and perhaps more importantly what does it do? Will it address a Need or a Want? What exactly will make it African? [...] Will it work elsewhere in the World?

Ny mpiblaogy Malaika no mitatitra [fr] fa teo am-piantsonany any amin'ny faritr'i Kalaït dia niharan-doza ny fiaramanidina izay nitondra ny filoham-pirenena Tshadiana Idriss Deby. Tsy nisy ny aina nafoy. Handray anjara amin'ny vovónana mikasika fampandrosoana sy fandriampahalemana amin'iny faritra iny no anton-diany tany.

“@zenaidamz: #GuineaBissau: Pansau N´Tchama, the man who allegedly plotted Sunday attack to army barracks which killed six, has been captured”

Ny namana mpibalogy Razoky no mamehy ny tatitra nivoaka farany amin'ny lafiny ekônômika momba an'i Madagasikara:

Depuis 2009, près de 4 millions de personnes de plus gagnent moins de $1.25/jour, le nombre d‘enfants non scolarisés a augmenté de 500'000 et 336'000 emplois ont été perdus en raison de la crise politique prolongée.

Ny praograma ASM-PACE izay sady mifantoka amin'ny fitrandrahana kely velarana ny harena an-kibon'ny tany [ASM na Artisanal and Small-scale Mining] no mifantoka koa amin'ny faritra natokana hiarovana ireo zavaboahary sy ny tontolo-iainana osa [PACE na Protected Areas and critical ecosystems] no nanapariaka ny vokatry ny fikarohana amin'izay fomba mety hataon'i Madagasikara mba

ensure continued socioeconomic development without undermining ecological resiliency

Io tatitra io dia mifantoka indrindra amin'ireo fepetra rehetra noraisina, na nahomby na tsia, mba hampiantoana ny voka-dratsy izay ateraky ny firongatry ny mpitrandraka any amin'ireo faritra vao nahitana harena an-kibon'ny tany.

Filaharan'ireo vehivavy, miaraka amin'ny vondrona Andeha hovonjentsika i Togo. Saripika avy tamin'ny vohikala Flickr nahazahoana alàlana ny fampisana azy.

Tohiny »