Iray amin'ireo takela-by any  Syria maneho ny Filoha Bashar al-Assad (sary an'i  jilliancyork)

Matetika ireo mpitoraka blaogy Siriana no manakiana lahatsoratry ny mpivahiny momba ny firenen-dry zareo - mazàna izy ireny no “stereotypical” loatra, indraindray moa dia diso tanteraka. Ary ho an'ny firenena izay tondroina ho  “nitoka-monina” ela, fara-faharatsiny avy any Etazonia, tena mankarary manokana ny saina ny mahita ny lahatsoratra toy izany ka asandratra ho toy ny zava-marina. Kanefa, nony nahatsikaritra lahatsoratra iray nivoaka tamin'ny National Geographic noheveriny fa “ny tsara indrindra amin'ny lahatsoratra miresaka an'i Syria tanatin'ireo folotaona farany,” i Sasa, Siriana mpitoraka blaogy be mpahalala , mpamahana ny blaogy Syria News Wire, dia  zavatra tsotra no azony nolazaina:

Ny tena Syria marina no  lazain'ity lahatsoratra ity. Mampibaribary ireo teboka maro  efa fantatry ny Siriana mikasika ny fireneny, saingy hodian'ireo mpanao gazety vahiny tsy hita (na dinganina), noho ny fahamaizan'izy ireny hanamafy fotsiny ny stereotypes-ny.

Tsy atao mahagaga, matetika ao anaty firenena voasamatsamaka, tsy ny olona rehetra no homba ny fandalinan'i Sasa ilay lahatsoratra.  Imad Moustapha, Masoivoho Siriana any Etazonia (sady mpitoraka blaogy rahateo) dia nandefa taratasy ho an'ny tonian-dahatsoratry ny  National Geographic izay nivoaka koa tao amin'ny  blaogy Syria Comment, miantso ny lahatsoratry ny  National Geographic ho  “fanehoana diso momba an'i Syria izay tany niaviako.” Tsy dia nanao fanamarihana loatra momba ilay lahatsoratra tao amin'ny Syria Comment i Joshua Landis, ny hafatra nalefany dia naharaisana  fanamarihana efa ho valopolo any ho any sy adihevitra mivaivay.

Ny mpametraka fanamarihana, Alex avy amin'ny Creative Syria dia nanakiana ilay lahatsoratry ny  National Geographic , amin'ny filazana hoe:

Tsy dia asiako olana loatra ny ankabeazan'izay voasoratra .. fa manana olana aho amin'ny fananako fahatsapana fa ny 90% amin'ilay lahatsoratra dia ny zavatra miiba no resahany … Tsy mieritreritra aho hoe Amerikana mpamaky iray no hanisy fisalasalàna hanafoana ny fialantsasatra efa nomaniny mialoha hatao any Syria. Iza no hahalatsa-kanina ao Bab Touma raha misy Siriana mahantra mitolona ho an'ny demaokrasia ampijaliana ao ambadiky ny varavaran'i Bab Touma ao?

Mpametraka fanamarihana hafa indray, Ghassan, nankafia ilay lahatsoratra:

tena mifototra amin'ny zava-misy ilay lahatsoratra, araka ny tokony ho izy, ary tsy iadian-kevitra. Manohana ny NG aho, ary ny fampitam-baovao sy fitenenana  malalaka izay tsy misy ao Syria.

Norman, dia nametraka fanamarihana ihany koa tamin'ny lahatsoratr'i  Landis, ka nanamarika fa:

Mahaliana ny hoe ahoana no tsy hiombon-kevitra amin'ity lahatsoratra ity  i Syria tia ny Siriana rehetra.

Mpitoraka blaogy maro  hafa ivelan'i Syria no nihetsi-po mafy tamin'ilay lahatsoratry ny  National Geographic. Evan Hill, manoratra ao amin'ny blaogy iraisana The Majlis, dia nahatsapa fa mametraka an'i Syria ho toy ny tavela aoriana (taraiky tsy maharaka toetr'andro) ilay lahatsoratra, ka manamarika fa:

Isika dia tavela miaraka amina Syria mihisatra, ara-toekarena sy ara-politika, amina toe-tsaina antitra be efa ho 40 taona be izao raha kely indrindra. Ny  Talen'ny orinasam-panjakana iray mpamboly hasy, manadino na manafina fotsiny izao ny fahalalàny ny loza rehetra manodidina ny tontolon'ny asa any an-toerana any, dia miondrikondrika be ihany sy toa sahirankirana rehefa nanontaniana raha toa nahazo ny tombontsoany hatramin'izay. Ireo eny amin'ny Anjerimanontolo sy ireo mafàna fo dia samy mbola raiki-tahotra amin'ny asan'ny sampam-pitsikilovana natsangan'ny rain'i Assad taona maro lasa izay mba hamotehana ny fanoherana rehefa tsy nandeha ny tetikady politikany.

Rehefa avy namaky  ny fanakianana rehetra, ny  Syria News Wire dia nanainga ireo mpamaky mba hamaky ny lahatsoratra fototra sy ny fanakianan'i  Imad Moustapha alohan'ny handraisan'izy ireo fanapahan-kevitra.

Maro ny lehilahy eo amin'ny fiainan'ny vehivavy, hatrany am-boalohany ka hatrany am-parany: «ray, raibe, zanakalahy, anadahy, olon-tiana, vady, sefo, mpiara-miasa»…Misy ny eo, ao ny adino, misy ny mandeha, ny sasany mbola eo amin'ny fomba tsy fantatra, manintona na mampijaly, miova, mijanona, manova zavatra; ary, ireo rehetra ireo mitambatra, ny sariny sy ny zavatra omeny no maneho azy kokoa noho ny mety ho vitan'izy tenany, ny vehivavy manapaka ny làlany, ao anatina tantara sarotra sy azy ireo manokana, mahavaky fo sy manainga fanahy, mampihomehy sy tsotra, mandini-tena sy manazava ny tantara sy ny fiaraha-moniny azy manokana.

i Denise Bombardier no voalohany tao amin'ny lisitry ny fitrandrahan ananako, mpanao gazety, mpanoratra tantara, mpanoratra tonokalo ary olon'ny haino aman-jery avy any Quebec, fanta-daza amin'ny hoe fahaizany mitatitra amin'ny vaovao sy ny fampiasany eson-teny. Ao anatin'ny «Nos hommes» (1995) nanoratra izy, toy ny nomarihin'i Nicole Savard ao amin'ny blaoginy momba ny literatiora[Fr]:

Les hommes sont, dit-elle, des êtres qui nous inspirent sur chacun d'eux, chacun d'eux étant la facette de ce qu'est un autre. De plus, l'homme est cette personne qui nous révèle à nous-mêmes, nous les femmes. Ils sont un peu ce que nous voulons qu'ils soient: amoureux, amants, fougueux, touchants, amicaux, professionnels, séducteurs, parfois cruels, et souvent terrifiés par le pouvoir qu'exerce la femme sur eux. Enfin, ces hommes sont à l'image de ce que la femme veut, croit ou “désespère d'être”.

Asehon'i Camille Laurens [Fr] ny firehana ara-kevitry ny haisoratra frantsay, antsoina hoe «autofiction», mampiaraka ny tantaram-piainan'ny mpanoratra sy ny famoronana. Tamin'ny taona 2000 izy no namoaka ny «Dans ces bras-là» («teo amin'ireo sandry ireo»), izay nahazoany ny loka Femina, boky tian'ny [Fr] ballerines ou converses :

Les hommes. Quel sujet ! Passionnant. Je regrette d’avoir été une femme en lisant ces lignes. J’aurais aimé être masculin pour mieux comprendre ce qui se passe dans le ventre des femmes face à nous, mais je suis fille, je ne fais qu’aquièscer au chemin chaotique et amoureux de l’héroïne. Car il y a toujours une histoire d’amour avec un homme : qu’il soit père, grand-père, fils, frère, ami, amant, mari, patron, collègue.

Ny tena tiako tsy am-pisalasalana anefa ny Ireo Lehilahiko nosoratan'i Malika Mokkedem, mpanoratra Alzeriana mipetraka any frantsa, toerana nianarany ho dokotera ary nampiharany ela ny fahaizany momba ny voa, talohan'ny nanokanany ny fotoanany ho amin'ny haisoratra.
Zanakavavin'ny tsy mahay mamaky teny sy manoratra, mpifindra monina matetika avy any Atsimon'i Alzeria, vitany ny niady tamin'ny vesatry ny  fomba amam-panao sy ny fianakaviany ho an'ny fiainany mahaleo tena; ary niaraka tamin'ny hery miredaredan'ny finiavana, nanjary tonga amin'izao zavatra notadiaviny izao izy. Nanoratra izy hoe [Fr]:

Niala tamin'ny raiko aho mba hianatra ny fomba hitiavana ny lehilahy, kaontinanta tena masiaka, satria tena mbola vaovao amiko…. Nampiarahako na nampiadiako taminy ny tenako. Mamalona ny zavatra rehetra ilaiko tadiavina izy raha mbola ahazoako fahalalahana.

Mavitrika i La muse agitée, mpampiasa ny blaogin'i the Vallauris bookshop [Fr]:

Voici le « carnet de bal » de Malika Mokkedem, qui déroule le fil de sa vie comme on ouvre un tiroir aux souvenirs. Y sont rangés son enfance de petite fille algérienne qui compte moins que ses frères et à qui on demande d’être la plus transparente possible, son adolescence de jeune fille qui trouve dans les livres et l’instruction une porte ouverte à la liberté, une jeune femme avide d’amour, indépendante et déterminée, une femme construite avec ses blessures, sa culture, sa rage et son besoin viscéral de reconnaissance.
Les hommes de sa vie sont ceux qui ont compté et l’on soutenue, ceux avec qui elle a bataillé, contre qui elle a dormi, pour qui elle a fait l'amour. Leurs traces intimes imprègnent de forces conjuguées et de déceptions cuisantes la vie de l’auteur. […]

Le livre se lit comme un récit de vie, un témoignage, une confidence, une sorte de gifle à l’ordre établi, l’ignorance et la servitude, une vérité toute crue qui n’accuse pas mais enveloppe l’avenir d’un espoir encourageant pour les femmes algériennes. […]

Ity olana sedrain'ny vehivavy ity dia mitondra antsika hiarahaba an'i Assia Djebar, Alzeriana mpanoratra tantara izay sady mpandika-teny ihany koa, mpamokatra horonantsary sady mpampianatra haisoratry ny tany miteny Frantsay any amin'ny Anjerimanotolo any New York, iray amin'ny vehivavy vitsy voaray tany amin'ny Akademia Frantsay. Anisan'ireo asa-sorany maro malaza sy voavaky tsaroana ny L'Amour, la Fantasia (1985), sy ny Femmes d'Alger dans leur appartement (2002). Eo amin'ny blaoginy Le bateau libre, kiana amin'ny asa-soratra no nilaza i Frédéric Ferney , momba ny bokiny farany Nulle part dans la maison de mon père («N'aiza n'aiza ao an-tranon'ny raiko», 2007) [Fr]:

Le titre sonne comme une dénégation et un aveu, il tient sa promesse.
[…]
Grandir, est-ce apprendre à désobéir? Et comment grandir sans (se) trahir? Comment être fidèle à soi sans renier les siens? Assia Djebar a cette phrase: “Se dire à soi-même adieu” que chacun est libre d'interpréter comme il veut.

Ny tena itovian'ny mpanoratra Alzeriana mampiasa ny teny Frantsay matetika dia ny fombany, ny hareny sy ny fahavelomany, ny heriny sy ny tsy fanasiana fifangaroan-teny, eo koa ny fahasahiana amin'ny lohahevitra. Noho izany, farany na ahoana na ahoana ny fihetsiky ny lahatry ny vehivavy, mahatsiaro voatery aho ny hamarana ity resaka fohy ity miaraka amin'ireto boky savaranonando ireto izay nosoratan'i Yasmina Khadra (anarana mpanoratra ho an'ny lehilahy, mba hialana ny sazy miaramila nandritry ny ady sivily Alzeriana), ny Wolf Dreams (1999), The Swallows of Kaboul (2002) The Attack and The Sirens of Baghdad (both 2006), ao anatin'ny maro, izay manana tanjona ny «hanome vintana ny mpamaky any andrefana hahazo ny tena olana izay matetika miantraika aminy mivantana [izany hoe,ny fanarahana anjambany].

Bebe koka momba ity mpanoratra mahaliana ity  ato amin'ireto blaogy ireto : Un oeil sur la planète, sy Cocola's [Fr].

Peta-drindrina manohitra ny sivana, navoakan'i Andréia tao amin'ny Flickr

Ny Ministeran'ny Fampianaran'ny governemantan'i Porto Rico dia nanala boky dimy amin'ny fandaharam-pianaran'ny taona faha-11 ao amin'ny rafi-pampianaran'ny sekolim-panjakana: Antología personal, nosoratan'i José Luis González; El entierro de Cortijo, nosoratan'i Edgardo Rodríguez Juliá; Mejor te lo cuento: antología personal, nosoratan'i Juan Antonio Ramos; Reunión de espejos, fantina fanadramana navoakan'i José Luis Vega (Puerto Rican ireo mpanoratra rehetra); ary Aura, nosoratan'i Carlos Fuentes avy any Meksika. Nentin'ny masoivohom-panjakana ho fanamarinana ity hetsika nataony ity ny filazana fa hoe “nahitana fomba fiteny sy voambolana tsy azo ekena, izay tena manompa sy tsy mahalala fomba” ireo boky.

Ny governoran'i Porto Rico, Luis Fortuño, dia nanohana ilay fanapahan-kevitra: “Mieritreritra aho fa nazava tsara ny teniko, ary ireo ray aman-dreny rehetra dia mahazo tsara fa ireo boky azo vakian'ny olona feno 18 taona dia tsy tokony hovakian'ny olona 12 taona.” Maro ireo mpanoratra sy mpanakanto any Porto Rico no  naneho ankarihary ireo olan-dry zareo ary nitsara ny fanapahan-kevitry ny governemanta ho sivana. Manameloka ilay fanapahan-kevitra koa ny Federasionan'ny mpampianatra ary milaza fa “mampiseho ny tsy fahalalana momba ny zava-misy ara-tsosialy iainan'ireo mpianatsika izany, sy fijery ambany ny literatiora maoderina ho ampahany amin'ny lamin'asa akademika.” Taorian'ny tsindry hazolena natao ny vahoaka tahaka izany dia niteny ny Ministeran'ny Fampianarana fa boky iray monja no notsoahin-dry zareo mandritra ny fotoana maharitra, fa mbola dinihana kosa ny amin'ireo ambiny.

Ny Fikambanan'ny Mpanao Gazety ao Porto Rico dia nanome tànana an'ireo mpanoratra, mpampianatra ary mpanakanto amin'ny fanoherana nanoloana ny Ministeran'ny Fampianarana tany Hato Rey, toerana izay namakian-dry zareo ampahany amin'ireo boky notsoahina. Nisy horonantsarin'ny fanehoana ny fanoherana ilay fanatsoahana boky amin'ny rafi-pampianarana ho an'ny sekolim-panjakana navoaka tamin'ny YouTube.

Nanao tsikera mamaivay koa ireo mpitoraka blaogy. Niteny ilay mpanoratra Mayra Santos Febres ao amin'ny Lugarmanigua [ES]:

Temo a la censura. Sobretodo le temo cuando se utiliza “la formación integral de nuestros niños y jóvenes” como excusa para privarlos del contacto con experiencias y sobretodo con libros que los ayuden a desarrollar herramientas para pensar. La reflexión tiene que hacerse en un contexto amplio, sin verjas ni “no pases”. Es imposible pensar: es decir, “sopesar ideas”, cuando estas ideas diferentes, divergentes son sacadas de en medio desde un principio. Cierto es que la educación debe tener en consideración la capacidad de jóvenes y niños para asimilar y digerir información. No vas a servirle churrasco a un bebé de cuatro meses que no tiene dientes. Pero los muchachos de undécimo grado que configuran el estudiantado de Escuelas Públicas de nuestro país, a su edad, ya tienen dientes. Tienen dientes, uñas y garras. Algunos ya tienen bebés de cuatro meses. Ya pueden comer churrasco.

Ilay mpitsara lasa mpitoraka blaogy tsy ela akory izao, Dora Nevares-Muñiz dia nandinika ny fifanoherana amina fomba fijery araka ny lalàna:

La censura de textos literarios de parte del Departamento de Educación es inconstitucional y viola derechos de los estudiantes… La censura, aparte de coartar el libre flujo de las ideas y la libertad de expresión atesorada en nuestra Constitución, constituye un acto de violencia de parte del Ejecutivo hacia unos estudiantes que tienen el derecho a recibir una educación que propenda al pleno desarrollo de su personalidad y al reconocimiento de los derechos y libertades fundamentales. El acto de censurar es de por sí un atentado a la libertad de pensamiento y expresión, típico de sociedades intolerantes y totalitarias…La censura no debe tener espacio en el sistema educativo. Una de las metas del sistema escolar debe ser que el estudiante internalice actitudes de tolerancia y respeto ante la diversidad y las personas que tienen ideas discrepantes. Este es uno de los primeros pasos para prevenir la violencia. Los libros censurados se leían en grado undécimo. Se trata de obras reconocidas en Puerto Rico y en el extranjero por su calidad literaria. Un estudiante de Escuela Superior debe tener desarrolladas las destrezas de pensamiento crítico y análisis lógico necesarias para analizar esos libros.

Ao amin'ny blaoginy Lecturas urbanas [ES], Javier Valentín Feliciano dia mahatsiahy ny zava-niainany tamin'ny rafi-pampianaran'ny sekolim-panjakana tany Porto Rico:

Cuando cursé mis doce años de estudios en la escuela pública nunca conocí a ninguna de estas autoras puertorriqueñas, tampoco conocí a escritores hispanoamericanos que estaban en todo su auge como Gabriel García Márquez, el propio Carlos Fuentes, Mario Vargas Llosa, Luisa Valenzuela, la lista es inmensa. Tuve que esperar muchísimos años para poderme reconocer como hispanoamericano con estos autores. En la escuela pública no los leí, nunca los asignaron. Quién sabe y nunca los hubiera descubierto.

*Ireo lahatsoratry ny mpitoraka blaogy dia nanaovan'ny mpanoratra dikateny. Ny sary dia avy amin'ny rakitsarin'i Andréia's ao amin'ny Flickr ary navoaka mampiasa ny Creative Commons licence.

Tsy dia matetika no ahitana ireo mpampita vaovao sy ireo mpitoraka blaogy manoratra lahatsoratra mitovy mikasika lohahevitra iray mitana ny sain'ny firenena  any Ekoatora. Tsy ela akory izay no nitrangan'izany  taorian'ny nahalasanan'ilay lehilahy iray izay noheverina matetika ho iray amin'ireo poety ngezalahy  any Amerika Latina. Mitomany ny fahalasanan'i Jorge Enrique Adoum ireo Ekoatorianina, izay vao tany amin'ny faha 19 taonany monja  dia efa lasa sekretera manokan'ilay poety malaza, Pablo Neruda. Niasa nandika teny tao amin'ny Firenena Mikambana  sy tao amin'ny Fikambanana iraisam-pirenena momba ny asa, ary nahazo ny loka lehibe Xavier Villaurrutia Award [es], izay ho an'ny mponina Meksikanina ihany.

Ny mpitoraka blaogy Alfredo Vera dia mampahatsiahy antsika teboka iray momba ny anaram-bositra niantsoan'ireo namany sy ny fianakaviany  an'i Adoum. Antsoin'izy ireo hoe  “Jorgenrique” na “Turquito” tsotra fotsiny izy.

Ny iray amin'ireo sangan'asany tena malaza noforoniny dia niaraka tamina mpanoratra roa hafa Jorge Carrera Andrade [es], Hugo Alemán [es], ary mpanao hosodoko Jaime Valencia [es]. Izy ireo no namorona izay noheverina matetika ho toy ny fanevan'ny kolontsaina  Ekoatorianina, ny Vasija de Barro [es] (Ny tavy tany manga). Hitantsika eto ny feo sy isary miaina lalaovin-dry Benitez sy Valencia. Ity manaraka ity ny andininy farany tamin'io tsanganasa io:

De ti nací y a ti vuelvo
arcilla vaso de barro
con mi muerte vuelvo a ti
a tu polvo enamorado.

Tsy hotanisaintsika eto daholo ireo fandraisan'anjaran'i Adoum tamin'ny literatiora Ekoatorianina, fa mba hahazoana ny andinindinin'ireo dia soratanao eo amin'ny Google fotsiny ny anarany. Anehonay ampahany sasantsasany avy amina asa sorany iray tena misongadina  ianareo : Entre Marx y Una Mujer Desnuda (Teo amin'i Marx sy vehivavy mitanjaka iray) izay lazaina ho mifototra amin'ny tantaran'ny Parti Communiste Ekoatorianina [es] ary iray amin'ireo boky Ekoatorianina manan-danja, raha araka ny voalazan'ny mpanoratra Bruno Sáenz [es]. Ny mpanonta ny boky  Lunas Azules [es] dia nanana fahafahana nihaona tamin'i Adoum, ary niteny izy fa hitohy hiaina izy [Adoum] isaky ny mandray iray amin'ireo bokiny izy. Mitantara ihany koa  ny sasany amin'ireo ampahany mavesa-danja ao  amin'ny Entre Marx y Una Mujer Desnuda izy.

Ruben Darío Buitron [es] dia mpanao gazety iray  afaka nanadihady an'i Adoum tamin'ny taon-dasa.  Izy dia tena maneho sarisarin'ny tena mahaolona, sahisahy, sy mazava momba ny mpanoratra. Nilaza i Adoum miaraka amin'ny maha ‘Ambateño' azy (mponina avy any amin'ny tanàna Ekoatorianina any Ambato), ny nahatonga azy ho tia ny renivohitra Quito, ny fombam-piainany, ireo mponiny  sy ireo zavatra niainany nandritra ny vanim-potoana naha-mpianatra azy. Na dia tany Frantsa,Chilie, ary ny fireneny niaviany aza no nandaniany   ny antsasaky ny taona niainany, nomeny toerana manokana tao am-pony foana i Quito. Ito ny niheveran'i ‘Jorgenrique' an'ireo namany Ekoatorianina:

Los ecuatorianos estrechamos la mano del ser superior, casi temblando, casi temerosos, cómo nos agachamos ante el extranjero, cómo damos rodeos para decir sí o no, cómo bajamos la mirada cuando alguien nos conmina o desafía. Y entonces cuando intentamos sacarnos la camisa de ese complejo nos volvemos agresivos, arrogantes, violentos. No, nada de eso es ser quiteño.

Efa tsy dia salama i Adoum talohan'ny nahalasanany. Raha naseho ny tononkalony farany, Claudicación Intermitente [es] tao  amin'ny trano Benjamin Carrión any Quito, dia niteny izy: “nanongo tena aho ary manenina tamin'ny niheverako hoe vitsy namana aho. Saika ireo olona rehetra eto amin'ity efitrano ity dia nanohina mafy ny foko. Manome toky aho fa tsy hiteny intsony hoe vitsy namana aho”.

Tany ampianarana no nahalalan'ireo mponina Ekoatorianina azy, Maro amin'ireo mpampianatra no mitaky ny hamakian'ireo  mpianany iray amin'ireo asa sorany. Tamin'io fomba io no nanajan'ireo olona azy, na dia misy amin'ireo olona aza milaza fa tsy mbola namaky na iray aza tamin'ireo asa sorany. Raul Farias [es] , ohatra, dia mihevitra fa ny itiavany an'i Adoum dia satria izy nanonofinofy  firenena lafatra kokoa ary niady mba hampitombo ny lanja kolotoraly, indrindra indrindra ara-javakanto. Farias dia miteny fa niady tamin'ny fanavakavahana  sy ny tsy fitoviana, ary niezaka foana mamaly ilay fanontaniana hoe: “Inona no atao hoe Ekoatorianina?”

Toy izay efa nambara tany aloha, tsy matetika ireo mpitoraka blaogy no miresaka momba lohahevitra iray mitovy. Rafael Mendez [es] dia mifantina sary miaina ao amin'ny Youtube ahitàna an'i Jorge Enrique miventy ireo tononkalony sy asa sorany. Maria Paula Romo mamerina mamoaka tononkalo kanto an'ilay mpanoratra , I Believe in my Country [es] (Mino ny fireneko aho),  ary ho an'ireo liana amin'ireo tambajotra sosialy dia ity misy takelaka Facebook iray ahafahana mamaky fanamarihana vitsivitsy mikasika ny fahalasanan'i  Jorge Enrique Adoum.

Sary kely avy amin'i Jody Art

Mivezivezy any amin'ny faritra manamorona an'i Jordana, Palestina, ny Lanonana ara-literatiora ao Palestina izay fihaonana ara-haikanto tontosaina manomboka ny 23 ka hatramin'ny 28 mey.

Ny tanjon'izy ity moa dia ny hanotronan'ny mpanoratra sy ny artista manerantany ny Palestiniana, hisavasava ravina sy hikarakara lanonana ara-kolotsaina andraisan'ny ao an-toerana sy iraisam-pirenena anjara. Etsy ankilany ihany koa dia atsangana mifanindran-dalana amini lanonana io ny atrikasa iarahan'ny mpianatra any Palestina amin'ny ‘ny sekoly ambony palestiniana.

Araka ny nolazain'ny mpikarakara:

Because of the difficulties Palestinians face under military occupation in traveling around their own country, the Festival will travel to its audiences. It will tour to Ramallah, to Jenin, to al-Khalil/Hebron and to Bethlehem. To celebrate its year as Cultural Capital of the Arab World, the festival will begin and end in Jerusalem. And for those audiences that we can't reach, we're running several ways to connect with the festival: from author blogs to daily videos to twitter updates you can check them all out on our Connect page.

Na izany aza dia tsy nilamina araka izay niheverana azy fa nakaton' ny mpitandro ny filaminana Israeliana ny fanombohan'ny lanonana.

tweet voalohany navoakan'ny PalFest

Noravan'ny miaramila ny lanonam-panokafana ka nafindra tany amin'ny Foiben-kolontsaina Frantsay

Dan-Chyi Chua, avy any Shina, izay nandray anjara tamin'ity lanonana ity no nanoratra ny “Hamarino ny zavamisy na ahoana ny fanaovana lanonana eo ambany fanapahan'ny firenen-kafa” mitantara amin'ny antsipiriany ny nahatongavan'ny miaramila mitam-piadiana Isiraeliana ka nanakatonany ny lanonana. Notantarainy ihany koa ny eritreriny manokana tamin'izay niainany nandritra io tranga io:

It is not a bad idea - to say the very least - to arrive in the West Bank, to set aside the ideals, causes and perceptions that we have packed along with our luggage on this trip, and instead listen to the stories of the people here. The voices of the Palestinian people are already sufficiently subdued, without outsiders coming to further drown it out.

Deborah Moggach reads at the new venue

Mpanoratra tantara foronina Ezypsiana, Ahdaf Soueif, izay nandray anjara ihany koa tamin'ity lanonana ity, no namintina tao amin'ny bolongany tamin'ny alalan'ity fehezanteny ity:

Today, my friends, we saw the clearest example of our mission: to confront the culture of power with the power of culture.

English PEN World Atlas, no nampiako ity resak'i Ahdaf Soueif momba ny Kolontsaina mifanandrina amin'ny Hery ity, ary mizara amintsika ny lahatsary iray nandritra ity lanonampanokafana notontosaina ny alina ity.

Tsy ilaina ny miteny fa tsy miandry fotoana ela akory dia nanomboka niresaka azy tamin'ny fi-tweeting ny zavaniseho olona any amin'ny vazantany efatra.

Ity misy ny sary indray mipika tamin'ny resaky ny olona tao amin'ny Twitter:

Twitter reactions to palfest

Eman AbdElRahman

Nodimandry teo amin'ny faha-88 taona niainany ny mpanoratra sady poety Orogoaiana Mario Benedetti tamin'ny 17 May. Nihoatra ny 80 ny bokin-tantara noforonina nosoratany, ankoatra ny tononkalo sy sombintantara ary andrana izay anisan'ny asa sorany, ary voadika tamin'ny teny vahiny eo ho eo amin'ny 20 eo. Olobe eo amin'ny fiarahamonina Orogoaiana tokoa i Benedetti, indrindra noho ny tantarany tahaka ny an-tsesitany sy noho ny fitondra-teniny nandritra ny fitondrana jadon'ny miaramila anelanelan'ny taompolo 1970 ka hatramin'ny taompolo 1980.

Maro tamin'ny mpamaham-bolongana Orogoaiana no mamakafaka ny dikan'ny tsangan'asany amin'izy ireo taona maro taty aoriana rehefa nandre ny fahafatesany. Ny mpamaham-bolongana ao amin'ny Psicosesion [es] no mamelabelatra ny mety ho hitan'ny tsirairay ao amin'ny asa soratr'i Benedetti amin'izao toe-draharaha mamaivay diavin'ny tantaran'ny faritra izao:

Su escritura refleja los tiempos más difíciles de una Latinoamérica oprimida, por el autoritarismo, donde no se respetaron los derechos humanos, donde deja ver el sufrimiento humano a flor de piel, opresión que hizo que Mario se mantuviera durante largo período exiliado del país.

Pero siempre Mario desde donde cualquier lugar, hacia sentir su voz….jamás lograron callarle.

Nanoratra ny fahatsapany manokana koa i Gaba en Montevideo [es] ary nasehony fa niritsoka taminy nandritra ny fiainany ny tenin'i Benedetti':

Murio benedetti, asi, con solo dos palabras se fue su inspiracion y dejo mil poesias. Mil poesias y una historia que se repetia una y otra vez, como marcada en fuego, en la vida de muchos uruguayos, en mi vida. Benedetti formo parte de mi memoria. Con Benedetti pase noches y dias y encuentros leyendo sus vivencias, su audacia, su historia de hombre comun. Su literatura ha sido parte de mi sangre, de mis entrañas, ha sido como el aire que he respirado para crecer. Y desde siempre mi brujula.

Mpamaham-bolongana Orogoaiana, Mario Blanco, no mahatsiahy ny fotoana nihaonany tamin'i Benedetti sy nahazoany fanolorana voasonia tamin'ny bokiny (dedication) [es]. Mirehareha manokana noho ny maha-“tocayo” amin'ny Benedetti i Blanco, izany hoe mitovy anarana ry zareo. Ankoatra izany dia mbola mitovy fanombohan'anarana ihany koa fa samy “MB”

Nandritra ny naha-antsesitany azy nandritra ny folo taona dia nandany ny androny tany Espaina, Kiobà ary Però i Benedetti. Tsy hoe izy nonina tany amin'ny firenena miteny Espaniôla ihany no nampalaza azy manerana ny faritra, fa nanakoako tany amin'ny firenenkafa iharan'ny fitondrana jadona ihany koa ny teniny sy ny fandresendahatra tao aminy.

Nihoatra sisintany ny asa sorany, ary dia nizara ny traikefany ihany koa ny mpamaham-bolongana any amin'ny firenena Amerikana Latina tahaka an'i Modestamente Humano [es] avy any Goatemalà izay nanoratra hoe:

por dedicar un poema de él que a fin de cuentas decía las cosas tal y como uno hubiera querido pero tal vez no tenía el talento para decirlas de una forma tan clara, tan franca, tan sencilla y tan bella.

Avy any amin'ny Repoblika Dominikana i Alexéi Tellerías ao amin'ny Catarsis Diaria [es] nomanoratra “Mario, manao veloma anao ara-batana fotsiny izahay satria fantatray ianao fa miara-mipetraka aminay.” Nanamarika i Zenia Regalado fa nandalo tany Kiobà i Benedetti raha nandeha an-tsesitany [es] ary niasa tao amin'ny House of the Americas (Tranon'i Amerika) tao La Havanne.

Mpamaham-bolongana hafa avy any amin'ny firenena nandehanany an-tsesitany dia ilay Peroviana Juan Carlos De La Fuente oo amin'ny Noticias del Interior [es] no nanoratra fa niaina tanteraka ny fiainany ilay mpanoratra Orogoaiana:

A estas altura de mi vida, después de tantas muertes y tantos renacimientos, sé que Mario Benedetti vivió de lo que escribió y escribió de lo que vivió. Y sé que fue feliz, por más sospechosa que pueda parecerle esta palabra a algunos despiadados críticos, es decir –como decía Borges y lo repite mi amiga Luz María Sarria- no pasó un solo día sin estar un instante en el paraíso.

Efa ho taona vitsivitsy izay no nanoratany ny bokiny voalohany, vokatra azo avy amina fanakambanan tantara mitondra ny lohateny hoe Hope and Other Dangerous Pursuits (Fanantenana sy ny Fanenjehana hafa atahorana), no navoaka. Tafiditra tao anatin’ny mpanoratra fanta-daza ao Morocco I Laila Lalami. Rehefa voadika tamin’ny teny Anglisy ny asa soratra vitsivitsin’ny Marokana, eny fa na ny an’ireo mpanoratra vehivavy vitsivitsy koa aza, dia nameno ny banga eo amin’ny fifandraisan’ny literatiora Morokana amin’ny literaora tandrefana ny bokin’I Lalami voasoratra amin’ny teny Anglisy.

Mpamaham-bolongana ihany koa I Lalami izay matetika resahin’ny Global Voices. Ao anatin’ny lahatsoratra nampidiriny vao hiangana dia maneho ny hafaliana tamin’ny famoahana ny bokiny vaovao antsoina hoe Secret Son izy, ary zarainy ny sary eo amin’ny fonosan’izany:

Rehefa mihamanakaiky ny datin’andro farany entina amoahana an’I Secret Son, dia hitako fa tena sahirana mihintsy ny tenako mikarakara ny zava-drehetra izay miseho ao ambadik’izany toy ny: fitetezana isan-karazany, ny dokam-barotra, ny fanaraha-maso/fanitsiana misimisy kokoa, ny fanatontana ny boky any am-pitan-dranomasina, sns… Hita eto, ohatra, ny fonosan’ilay boky vita farany, miaraka amin’ny tokotanin-doko misongadina tsara sady vita soritra malefaka aok’izany:

Manamarika mikasika ny fivoahan’ny bokin’I Lalami ihany koa I the a la menthe, mpamaham-bolongana Amerikana mijery akaiky ny mahakasika an’I Moroko, ary zarainy ny dokadokan’ity boky ity:

Vonona ho an’ny mpanjifa ny boky amin’ny faha 21 Aprily 2009

Mitombo hatrany ny famahanam-bolongana ataon’ireo mpitoraka blaogy ao Oganda ho toy ny seraseram-pifandraisana ho an’ny haisoratra, sy tononkalo anterineto, manjary malaza izao ny fanaovan-tantara fohifohy sy ny andian-tantara.

Iray amin’ireo mpanoratra betsaka ao anatin’ny blogren I Carsozy . Ny andian-tantarany, antsoina hoe The Devil's Bonfire (Ny afoben'ny Devoly), no tantara misy an’I Simon Katende, ilay zatovo Kampalana nipetraka tao an-drenivohitra, namangy ny Raibeny ary avy eo nafangaron’ny toe-javatra izay tsy mbola fantany akory.

Eny an-dalana ho eny amin’ny toeram-pisotrosotroana izy no nahita ity (tovovavy), ngoly tanteraka ny vatany (ity zazalahy) ary nosokafan'ny fahagagany ny vavany, nibolisatra avy eny an-tanany ny vera ary nianjera tamin’ny tany izany.

Tsy inona no anton'izany fa ilay tovovavy avy anaty ala, ilay jipony sy ny aron’akanjony mitovy tsisy valaka, izay efa fahitany fanaovany, saingy tamin’ity indray mitoraka ity kosa dia feno fahadiovana tanteraka izy ary nikiraro fotsifotsy. Nitselatra/nibaliaka toy ny jiron-danonana ny masony, io ihany ilay maso tokana tsara tarehy izay niverina nibanjina azy tao anatin’ny tahotra efa ho ora vitsivitsy lasa tany an’ala izay.

Nitsiky ity tovovavy ary niofaofa tanana an-dratovolahy.

Voatsikera ireo mpamaky mazoto amin'ny fomba malalaka ny tsirairay amin’ireo tantaran’I Carsozy (Valo ankehitriny no efa vonona, ary hanomboka amin’ny volana ambony  ny “andiany” vaovao)

Vakian’ny tsirairay avy ao anatin’ny solosainako ao am-piasana amin’ny feo avo ilay tantara “the devil’s bonfire” (Ny afoben’ny Devoly)
— Mudamuli

Hitanao amin’izany fa mety atao boky mihintsy izy ity. Ary ankehitriny, tsara vintana ihany izahay, afaka ataonay ny mamaky ny lahatsoratra vita tanana mialohan’ny fampielezana  indray eo amin’ny taratasy henjakenjana. Iiieeee. Tena marina anie e, mahafinaritra tokoa, mba vakio i Caz.
— Miss Cheri

Mamaham-bolongana andian-tantara ihany koa i Jon Gosier, olona Amerikana iray sy miasa ao Oganda. Tantara anganoangano Afrikana izay ao anatin’ny andiany faharoa i Muxtionary . Toy izao no entin’I Jon ampahafantarana azy:

Nametraka lalana telo aho teo am-panoratana ity tantara ity….

• Tsy maintsy ao Afrika ny toerana hisian’ny sehatra
• Tsy hanao sorona ny tsiro eo amin’ny fomba fanoratro aho
• Tsy maintsy mijery ny ho avy izy

Ny anton’io farany io raha ny ankamaroan’ny asan-dahatsoratra mahakasika an’I Afrika dia mijery ny hoe inona no nitranga, inona no tsy nety, iza no nahatonga inona. Manoratra avy hatrany ny fahagola teo amin’ny kontinanta sy ny amin’ny faritra sasantsasany amin’izao tontolo izao ny mpahay tantara Afrikana. Araka ny hevitro, tsia dia misy firy ny olona tia nofinofy (mpandinika). Tiako ny andehanan’ny olona ety ary handefa ny sainy haminavina ireo zavatra mety hitranga. Filozofiako manokana ny hoe raha tsy mijery/maminavina mialoha ny zavatra govana tokony ho azony ny olona Afrikana dia hanana fahasahiranana lehibe tokoa eo amin’ny fiainany ho avy.

Ireo izay maniry ny hamaky ny haisoratr’izy ireo  voafintina, dia nandefa Blaogy matetika i Gay Uganda izay noforonina avy tamin’ny alalan'ny fiainany andavan’andro

Malama vava loatra izy saingy izay mangina hono volamena

Nolotoiny tamin’ny vanjan-tafondro ny rivotra ary nofandrihany, tabataba-

Dia indro, fa noravainy ny halalin’ny fanoherako, hatrany amin’ny hakingako, mba hitazonany ny azy.

Tsy afaka ny tsy hitia azy aho.