Mpanao gazety iray tsy mitonona izay efa niasa tamina  tabloid Poloney iray mpivoaka mpiseho isanandro  antsoina hoe Fakt, an'i Axel Springer AG, dia nanao blaogy vaovao, BrukowiecStory” (”TabloidStory” amin'ny teny Englisy), izay tiany hilazana ny tena fandehan-javatra marina any amin'ireo trano fikirakirana vaovao sy ny trano famoahana.

Wiadomości24.pl, vavahadin'ny fanaovan-gazetim-bahoaka Poloney, manoratra (POL) fa, araka ny voalazan'ilay mpitoraka blaogy, ny fahatomombanan'ny Fakt teo amin'ny tsena Poloney dia saiky niankina betsaka tamin'ny fandinganana ireo fitsipiky ny fanaovan-gazety avokoa.

Ity misy sombintsombiny amin'ny iray amin'ireo lahatsoratra voalohany (POL) ao amin'ny BrukowiecStory:

Mieritreritra aho fa ny famoronana ny Fakt no tena dona lehibe indrindra tamin'ny fahalalahan'ny media Poloney hatramin'ny [1989]. Talohan'ny 2003, tsy nisy afa-tsy Super Express, tabloid tsotra, mazava ary mahafinaritra. Nisy tombony iray izy ity – nanoratra ny marina foana ry zareo. Amin'ny fomba tabloid, nefa mbola afaka nilaza izany ho fanaovan-gazety ihany ny olona. Ary nijanona ho toy izany foana ny toe-javatra  talohan'ny nidiran'ny Fakt teo amin'ny tsena.

Voalohany eo amin'ny tantaran'ny media Poloney, no nahitanay fomba vaovao – ny famoronana ny marina. “Tsy misy zava-mitranga? Raha izany forony ny zava-miseho,” ny tonian'ny famoahana dia tokony hikendry foana izay tokony hihetsehan'ireo mpanao gazety. […]

Ny mpitoraka blaogy koa dia nilaza fa te hanangana fikambanana ho an'ireo olona izay voa tamin'iny Fakt iny, ary milaza ihany koa fa misy fanomanana hetsi-bahoaka goavana. Hatreto aloha, mbola tsy namoaka lahatsoratra mikasika mazava ny fandikan-dalàna nataon'ny mpiandraikitra ny gazety izy.

Sary nalain'i marcbraz ao amin'ny Flickr

Asa sarotra ny fitantanana ny fako ho an'ny firenena maro, na ireo firenena mandroso izany na ireo an-dalam-pandrosoana. Any Brezila, 10 isan-jaton'ireo tanàn-dehibe ihany no manana lamina azy  manokana ho  fikarakarana ny fako azo ahodina, raha araka ny ambaran'i André Trigueiro, mpanao gazety, profesora ary mpanadihady ao amin'ny CBN Radio Network.

Nandritra ny herinandro vitsivitsy farany teo, ny Pôlitikam-pirenena ho fikarakarana ireo  fako mivongana natolotra tany amin’ny Antenimieran’ny Solombavambahoaka Breziliana dia niteraka resa-be teo amin’ireo mpitoraka blaogy Breziliana manokana noho ny fanovana natao tamin’ny andininy faha-33, miresaka momba ny toerana tsy maintsy atao handraisana ireo fako naverina sy ny hanodinana ireo fako voasokajy manokana , izay tsy mametraka intsony ireo fitaovana elektronika ho isan'ireny. Maro ny olona no mieritreritra fa izany dia noho ny tsindry  ataon’ireo orinasa mpanodina fako sasany, noho  ny halafon'ny fikirakirana ireny fako elektronika ireny.

Fanehoan-kevitra noho ny  fanovana ilay lalàna, ny Coletivo Lixo Eletrônico (Vondrona momba ny Fako Elektronika) dia nanangana ny Manifeste ho an’ny Fako Elektronika [pt] mba hizaràna fomba fijery ny mety ho fandraisan’ny mponina Breziliana ny toerana raisin'ny fako eletronika ao anatin'ity Pôlitikam-pirenena ho fikarakarana ireo  fako mivongana ity manoloana ny  fombam-piainany. Ity misy ampahany amin’ilay Manifesto:

No Brasil, temos uma oportunidade hoje que está sendo desperdiçada. Tramita na Câmara dos Deputados o Projeto de Lei da Política Nacional dos Resíduos Sólidos (PL 203/91). É imperativo que a Política Nacional de Resíduos Sólidos contemple os equipamentos eletro-eletrônicos e que estes sejam enquadrados como produtos especiais de logística reversa e reciclagem obrigatória. Os eletro-eletrônicos estarão cada vez mais presentes na nossa vida, trazendo benefícios na mesma velocidade em que produzem mais lixo com o qual ainda não lidamos corretamente. Regulamentar sua destinação é condição urgente e necessária para que possamos continuar a nos beneficiar dos avanços da tecnologia de maneira sustentável, sem pagar um alto preço ambiental e à saúde de nossa população.

Azo jerena ao amin’ny blaogiko manokana ilay lahatsoratra feno voadika momba ilay Manifeste.

Nandritra ny resadresaka iray [pt] ao amin’ny blaogy Primeira Mão (First Handed), Felipe Andueza, avy ao amin’ny blaogy Fako Elektronika, iray amin’ireo tompon’andraikitry ny Manifeste, dia namaly toy izao rehefa nanontaniana ny fomba fikarakaran’i Brezila ny fako elektronika:

Na esfera federal, há somente a Lei de Crimes Ambientais, que institui a responsabilidade até a deposição adequada de todos os produtos potencialmente contaminantes por seus fabricantes e algumas Resoluções CONAMA sobre pilhas e baterias. […] Boa parte deve parar no lixo doméstico, principalmente o que não pode ser doado, reaproveitado e etc. Estima-se que mais ou menos 1% do lixo eletrônico produzido no Brasil seja reciclado, somente.

Raha mitombo hatrany ny fangatahana fanodinana manokana [recyclage],  tsy mitondra an’i Brezila any amina làlana tsy mifanaraka amin’ny fitomboan'ny mponina sy ny  ara-toe-karena kosa ilay fanitsiana ny lalàna. Tsara koa ny manamarika fa, ho an’ny olona maro, ireo toerana  ho fandraisana ireo vokatra eletronika dia mety ho làlana tsara ho fandrisihana tetik’asa firotsahana an-tsehatra ara-‘digital'   amin’ny fangalàna tombon-tsoa avy amin’ireo vokatra elektronika izay mbola mandeha tsara.

Mba hahazoana fanohanana ho an’ity Manifeste ity dia nisy fanangonan-tsonia amin’ny aterineto noforonina ary efa manangona mpanohana tsikelikely avy amin’ny aterineto Breziliana. Ilaina ny mampita haingana ny hafatra hanerana ny tany satria mety ho voafidy miaraka amin’ilay fanovana tsy mifanaraka amin’ny tontolo iainana ilay lalàna, nefa ny haino aman-jery manjaka any an-toerana dia tsy nanitatra lavitra an’io resaka io.

Sary avy amin’ilay mpampiasa Flickr, Galeria de Milton Jung CBNSP

Anaty tsikera iray ao amin’ilay blaogy Hetsika ho an’ny Fako Elektronika [Electronic Waste Manifesto], Walfrido Assunção dia nahatsiaro fotoana iray izay nanariana ny kodiarana teny rehetra teny, toy ny renirano, nefa tsy nahasarika akory ny mason’ireo mpandalina tontolo iainana sy ny mponina; ary mitondra [pt] fanamarihana mahaliana iray, hoy izy:

[…] Quem de nós não tem no porão, na garagem ou numa prateleira qualquer um televisor ou computador obsoleto “esquecido”? Quem de nós não tem um (ou vários) telefone celular obsoleto em uma gaveta qualquer? Esses eletro-eletrônicos hoje que são “parte da paisagem ou da decoração”, no futuro não muito distante se tornarão também num preocupante passivo.

Mizara ny heviny koa i Karine Estevam ao amin'ilay lahatsoratry ny blaogin’ny hetsika ary miteny fa:

Achei maravilhosa esta iniciativa de fazer o Manifesto, afinal precisamos participar incisivamente do processo de formação das Politas Publicas Ambientais.

O lixo é uma questão muito seria e extramamente relevante, principalmente este tipo de lixo já que não se tem ideia do período de decomposição e por isso deve-se buscar alternativas para o seu descarte.

Vou assinar com todo prazer!

Manome ny heviny momba izany i Celedo miaraka amina teboka  petraka, ary , manoritra [pt] fa:

O mundo está uma verdadeira imundície!

O lixo diário e por vezes lixo por segundo (nova medida de lixo/tempo) é produzido pelo consumismo exacerbado da humanidade… espero que não sejamos omissos neste caso de importância mundial!

Raha fintinina izany, ny fitadiavana fomba fandrindràna ireo fako avy amin'ny indostria elektronika dia tahaka ny manome soso-kevitra sy mamorona fomba fiaina maharitra sy fomba fanodinana  ireo fitaovana elektronika. Na ny ‘cyberactivism' na ny fandraisana anjara amin'ny aterineto dia samy manaitra ny fahatsiarovan-tena ny amin'ny filan'ny vahoaka izay itsahan'ny tombontsoan'ireo indostria ara-toe-karena ankehitriny amin'izao fotoana izao.

Manoratra ny momba ny volavolan-dalàna vaovao naroso tao amin'ny antenimieran-doholona Amerikana hanamafisana ny fanaraha-maso ny orinasa mpitrandraka harena an-kibon'ny tany ananan'ny Amerikana tombotsoa ao amin'ny Repoblika Demaokratikan'i Kôngô ny mpamaham-bolongana Kôngôley Alex Engwete.

Napetraky ny senatera Repoblikana Sam Brownback, tohanan'ny senatera Russ Feingold sy Dick Durbin, tamin'ny 23 avrily ny Lalàna momba ny harena an-kibon'ny tany mifandraika amin'ny ady ao Kôngô 2009 , izay mitaky amin'ny orinasa amerikana mitrandraka coltan, cassiterite, ary wolframite hanao tatitra isan-taona amin'ny the Security and Exchange Commission (SEC) na vaomieran'ny fifanakalozana sy ny fiarovana amerikana, sampanasa mandrindra ny tsenam-bola Amerikana, “hanambara amin'ny Security and Exchange Commission ny firenena niavian'ny harena an-kibon'ny tany. Raha toa ka avy ao RDC na firenena manodidina ny harena an-kibon'ny tany, dia manana adidy hanambara ny toeram-pitrandrahana ny orinasa.”

Araka ny fanambarana nivoaka avy tao amin'ny vohikalan'ny senatera Brownback, dia “antso atao amin'ny USA hanohana ny ezaka fiaraha-mientana hanadihadiana, hanaraha-maso, ary hanakana ny asa mifandraika amin'ny harena voajanahary mampiroborobo ny asan-jiolahy mitam-piadiana manosihosy ny zon'olombelona” no anton'ny lalàna

Manantena i Engwete fa hitera-boka-tsoa any an-tsehatra ity fanaraha-maso ity:

Espérons qu’après la signature de cette loi par Obama on ne verra plus des bandits transformer l’autoroute de Walikale en aérodrome de fortune.

Il y a un mois, un reportage de TV5MONDE avait établi que des éléments armés pillaient systématiquement la cassitérite à Walikale avec la complicité de Kinshasa. Pis, ces éléments armés avaient réduit à l’esclavage les villageois creuseurs de ce minerais en leur imposant des taxes fantaisistes, des droits de péage, des « droits d’entrée » dans les mines artisanales et des prix arbitraires du kilo du minerais extrait — et ce, au nez et à la barbe du chef de division des mines terré à Goma.

Jennifer Brea

Voalohany indrindra, Jereo ity horonantsary kely ity:

Dokam-barotry ny Televiziona Filipianina izy ity izay niseho  tamin’ny volana lasa. Mampiseho ny fitoviana misy eo aminn’ny Filoha Filipianina Gloria Arroyo sy ny Filoham-pirenena Americana Barack Obama. Ho anareo izay tsy mahay ny teny Filipianina, ny Ody poizina kisendrasendra no mampiseho ny dikan’ilay dokam-barotra  amin’ny teny angilisy.

Obama: Misaotra anao noho ny hatsaran’ny sakafo hariva.

GMA: ah, tsy mbola vita anie ny sakafontsika e. Andramo anie ny Kare-kare nataonay e. Hen’ Omby io. [kare-kare dia lasopy legioma miaraka amin’ny rambon’omby]

Obama: Ok, arosoy ary.

GMA: Guinaataang mais! Katsaka izany. Fa ny voanio avy eto aminay no ampiasaina amin’izany. [Guinataang Mais no sakafo meva Filipianina vita amin’ny katsaka andrahoina miaraka amin’ny ronono azo avy amin’ny voanio. Mampiseho fitarihan-kevitra  I GMA rehefa niteny hoe “Voanio avy eto aminay no ampiasaina amin’izany.”]

Obama: oh, hay ve.

[Ohatrin’ny marary I Obama, ary nisy feo avy ao an-kibony]

GMA: oh my gosh,That’s  imptso na. Dispepsya yan no. Ang dami mo kasing kinakain no. ang Motilium, bilis! [oh la la, tsy fahalevonan-kanina sahady ity. Tsy fahalevonan-kanina io! Diso nihinana loatra ianao, izay no antony! Hitadiavo Motilium, haingana!]

[Nomena an’I Obama ny fanafody, ary nateliny izany.]

GMA: afaka telopolo minitra dia hijanona io “impasto” io, an?

[nanidy bokotra ny akanjobeny I Obama]

GMA: Kapeng baracks? [Kape Barako izay natolony no tiany ho lazaina. Kape Barako dia karazana kafe maniry any Filipina.]

[Tsiky anankiroa sy fandraisan-tanana ho an’ny mpaka sary]

Manoloana ny antony efa fantampatantra, dia mahatsikaiky ny dokam-barotra raha ho an’ny  Filipianina satria efa indroa ny Filoha Arroyo no nanaovan’I Obama “ “fizahozahoana”. Niezaka ny hiantso an’I Obama izy mba hiarahabany azy tamin’ny fandresena ny fifidianana tamin’ny volana Novambra lasa teo kanefa tsy namaly azy I Obama.

Ao amin’ity dokam-barotra ity, tsy hoe tsy namaly ny antsony fotsiny I Obama; fa nanaiky ny fanasana hiara-misakafo hariva ao amin’ny Malacanang Palace izy, Izany no trano fiadidian’ny Filoha Filipianina (Lapa-panjakana).

Inona ary no ataon’ny mpitoraka blaogy Filipianina manoloana izany? Rehefa nanoratra I Menard:

“Nieritreritra matetika aho fa miezaka ny manalavi-tena amin’I Gloria Macapagal Arroyo  ny filoha Barack Obama, nefa angamba mety diso aho amin’izany.  Ny horonantsary  voatatitra dia milaza antsika fa niditra antsokosoko tao Malacanang Manila ny filoha voafidy Barack Obama tamin’ny faran’ny herinandro mba hiara misotro kafe amin’ny Ramatoa Gloria Macapagal Arroyo.”

Gaga  mihintsy I Cathy tamin’ny taratasim-pampielezan-kevitra:

“Raha vao nahita ny dokam-barotra an-taratasy ho an’ity fampielezan-kevitra ity aho dia toa ohatrin’ny gaga ihany. Fa maninona moa no atao’izy ireo izany ny filoha voafidy Obama?! KANEFA… rehefa avy nijery ny fandehan’ny tantara rehetra tao anatin’ity dokam-barotra an-televiziona ity aho, dia voatery nanjaitra tena! Fiarahabana no atolotra an’ny birao mpikarakara dokam-barotra izay nahita hevitra namoaka ity fampielezan-kevitra mahatsikaiky ary nahitana vokany ity ”

Mitovy amin’ny dokam-barotra ihany koa ilay Fanjaitra anaty mololo:

“Ankehitriny isaky ny mahita an’Andriamatoa filoha Obama aho dia tsy haiko aloha fa mahatsiaro foana ilay dokam-barotra adaladala sy mahatsikaiky izay voalohany nivoaka tamin’ny Desambra lasa teo aho.”

“Tsy dia tiako loatra ny dokam-barotra ao an-toerana satria ny ankamaroan’izy ireo dia maharikoriko, fa ity anankiray ity kosa dia tena vita karakara tsara, sady izay koa, tena mahatsikaiky ka mahatonga ahy hikakakaka tsy anki-janona. Lasa nivoaka  aho ny fotoana nahitako azy voalohany, “WFT???” avy eo sady ripaky ny hehy eny am-pandehanana. Nandefa ahy zotra YouTube misy izany ny rahavaviko ny androtr’io, dia nolaniako ny fotoanako  hanaparitahana izany amin’ny aterneto mba ho hitan’ny olon-kafa ihany koa.

Ny olo-malazan’ilay dokam-barotra dia I Ilham Anas izay mpaka sary Indonezianina amin’ny bokin-damaody (magazine) izay  nomena ny anaram-bositra hoe “ Obama aziatika”. Malaza ankehitriny io mpaka sary 34 taona io, ny antony dia satria ny “fitovian-kendrika” misy eo aminy sy Obama.

Tamin’ny fotoana nangoronana ny sary dokam-barotra dia nisy dia aleha maromaro any Manila I Anas. Nitsidika ny birao ivom-piantsoana  (Business Precess Outsourcing industry) izy mba hanairana sy hanome hafaliana ireo tanora mpiasa birao. Nandefa blaogy ny sary I Chuvaness:

Ny famangiana ny ivom-piantsoana dia nampiseho toe-javatra lehibe satria ny orinasa Filipiana BPO no matahotrara fa mety “haka loharanon’asa sasany hiverina any Amerika” ilay Obama tena izy.

Nahazo ny laza I Anas tao Indonesia. Nanoratra i Multibrand:

“Mahatsiaro faly aho fa manana an’I Ilham Anas isika, afaka mampihomehy ny olona ao indonezia sy any ivelany rehefa mahita ny tarehiny mitovy tsy misy valaka amin’ny an’i Obama. Manantena aho fa ilay Obama “tena izy” dia afaka hitondra fifaliana ho ny olona manerana izao tontolo izao ihany koa, indrindra ao Indonezia”

Raha mbola mitodika any amin'ny tondradrano any Santa Catarina ny fifantohan'ny ankamaroan'ny mponina any Brezila, dia nisy voina nanimba tontolo iainana hafa koa mianjady amin'ny firenena, ity kosa dia eto amin'ny fanjakan'i Rio de Janeiro. Ny 18 Novambra, dia nisy fanafodina pesta endosulfan izay mahafaty niraraka tamin'ny reniranon'i Pirapetinga, ivarinan'ny reniranon'i Paraíba do Sul, ka nahafaty trondro anarivony - mihoatra ny 80 taonina - tany Resende sy ny tanàna manodidina. Niteraka fahatapahan'ny fanomezan-drano ny tanna fito tamin'iny faritra iny izany. Ny tena zavadoza moa dia nitranga indrindra ity voina ity amin'ny fotoana hitomboan'isan'ny biby ahiana ho lany taranaka. Cintia Sibucs [pt] no miteny fa ankoatra ny trondro dia nahita lambondrano maty ihany koa izy, ary hatramin'ny vorona aza :

Pela quantidade de peixes e animais mortos, pode-se dizer que será necessário uns dez anos ou mais para que toda essa vida volte ao que era antes. O produto químico Endosulfan, usado na fabricação de inseticidas, é usado pela empresa que fica em Resende. O acidente gerou ainda mais transtornos pois o serviço de água e esgoto suspendeu a captação de água por uns dias, deixando a população em alerta.
Agora, depois de tanta tristeza de ver milhares de peixes e capivaras mortas, o que resta é recolher o que restou. Desde sábado (22/11) as prefeituras de Volta Redonda e Barra Mansa estão num trabalho ininterrupto de recolhimento dos peixes, que já estava causando forte mau cheiro.

Lambondrano maty, nopihan'ny mpampianatra injenieran'ny tontolo iainana Ricardo Terra, avy amin'ny Bolongan'i do Roberto Morais

Hitan'ny birao mpanaramaso ny tontolo iainana ny poizina raraka taorian'ny fanadihadiana nataony, rehefa notairin'ny fahafatesana trondro maro dia maro tamin'ny reniranon'i Pirapetinga sy Paraiba do Sul ry zareo. Nilaza ny sampan'ny Servatis ao Resende, orinasa miandraikitra ny fanatsarana ny fambolena, fa raraka ny 1 5 00 litatra endosulfan ary nolazainy fa vokatry ny tsy fitandreman'ny mpiasa teo amin'ny fampifanohizana ny  siniben'ny fiarabe [pt] no anton'ny fandrarahana. Tao amin'ny lahatsoratra mitondra ny lohateny hoe “Ambadiky ny fahafatesana, tsy misy atahorana”, no ihantsian'i Vitor Menezes [pt] izay nolazain'ny orinasa tamin'io andron'ny 19 Novambra nisian'ny loza io, izay nilaza avy hatrany ampitson'io fa efa voafehy nytoe-draharaha:

A empresa Servatis, responsável pelo vazamento do pesticida endosulfan no rio Paraíba do Sul, afirmou aqui em seu site que, de acordo com a sua gerência de meio ambiente, a concentração do produto no rio havia caído a zero e não havia “mais risco à fauna”. Os peixes do post abaixo não devem ter recebido o recado.

Trondro maty, nopihan'ny mpampianatra injenieran'ny tontolo iainana Ricardo Terra, avy amin'ny Bolongan'i do Roberto Morais

Araka ny hita taty aoriana moa dia betsaka noho ny 1 500 litatra nolazain'i Servatis no niraraka. Niraraka ny fangaro nandritra ny famindrana azy tamina fiarabe mahazaka 30 000 litatra, fa 12 000 litatra mifangaro amin'ny ranon'orana ihany no voangon'ny fandraofan'ny orinasa ho anaty sinibe. Nanaiky moa ny Servatis taty aoriana fa 8 000 litatra raa kely indrindra ny fanafody niraraka - izay mifanohitra tamin'izay nolazainy tamin'ny herinandro. Mamariparitra ny fiantraikan'ny fandrarahana poizina amin'ny fokonolona an-toerana ny mpahay lalàna sady mpiaro ny tontolo iainana Luiz Felipe Muniz de Souza [pt] :

Várias comunidades pesqueiras afetadas estão impedidas de trabalhar e nem sabem ao certo quando poderão retornar, pois a ação do inseticida, mesmo tão distante do ponto em que foi despejado pelos criminosos, e mesmo estando tão diluído – devido ao volume do próprio Rio Paraíba do Sul e devido ao volume d’água das intensas chuvas regionais –, continua provocando mortandade de peixes em toda a foz do Paraíba do Sul, e nas praias do município de São João da Barra e de São Francisco do Itabapoana. Os criminosos ambientais, que inicialmente se omitiram e mentiram sobre a quantidade do produto arremessado no rio, depois admitiram que foi uma quantidade 10 vezes maior do que a declarada, diante de tantos peixes mortos!

Sary avy amin'ny Bolongan'i do Roberto Morais

Voasazy handoa onitra R$ 33 000 000 (tokony ho US$ 13.3 arivo arivo) ny  Servatis, izay nampakaran'ny orinasa any amin'ny fitsarana ambony [pt], sy sazy fampiatoana 20 andro. Niverina nisokatra indray izy  androany 9 Desambra, teo amin'ny sampan-draharaha rehetra ankoatra ny famokarana endosulfan . BIOTRIBO [pt] maneho ny heviny:

Mais uma vez o poder público zomba de nós! Sem que nada tenha sido feito para minimizar os danos ao Rio Paraíba a empresa “Servatis volta a operar nesta terça-feira” (…) Em menos de um mês, desde o acidente ambiental, a auditoria realizada por empresa privada solicitada pela SEA foi rapidamente concluída, e sem que houvesse tempo hábil para a realização de uma segunda auditoria ou para que se analisasse a fundo o conteúdo do documento - medidas que poderiam dar mais garantias sobre os processos e ajustes da empresa para a segurança da população - a Servatis abre!

Sokatra maty, avy amin'ny Bolongan'i do Roberto Morais

Mahatsapa ny bolongana A TroLhA [pt] fa misy mizana tsindrian'ila ny fampiharana ny lalàna iarovana ny tontolo iainana any Brezila:

O aparato de fiscalização ambiental quando se trata da persecução das medidas de controle e defeso de espécies (alías, necessárias), tem se mostrado eficiente em coibir as infrações cometidas por pescadores e populações que dependem dessa atividade, e que geralmente, ocupam os andares mais baixos da nossa pirâmide social… Por outro lado, quando se trata de estender essa eficiência aos empresários e industriais, que exploram atividades econômicas que trazem sérios riscos ao ecossistema no qual estão inseridos, nossos órgãos ambientais são de uma leniência e ineficácia vergonhosa… Direito a propriedade e a livre iniciativa não podem se sobrepor ao direito a vida…Bom, pelo menos não deveriam…

Rui Camejo [pt] mampahatsiahy antsika fa tsy vao sambany ny Servatis fa tsy sambany no nanapotehany ny tontolo iaianana tahaka izao. Araka ny nolazain'ny mpamaham-bolongana dia efa tompon'andrakitra tamin'ny firarahan'ny famonoana bibikely Dimetutato ihany koa io telo taona lasa izay. Nanome ny akon'izany ao amin'ity lahatsoratra ity ny namana mpamaham-boloongana Norival Duarte [pt] ary nanome ny heviny koa:

E essa denúncia não deve se limitar a essa fronteira, à foz desse afluente: deve ser estendida a toda a bacia hidrográfica desse que é, seguramente, um dos mais importantes rios do Brasil, dada a sua relevância nos aspectos sociais e econômicos de toda a região que ela tão generosamente abraça.

Sary avy amin'ny Bolongan'i do Roberto Morais

Reniranon'i Paraiba do Sul, avy amin'ny fihaonan'ny renirano Paraibuna sy Paraitinga rivers, dia manomboka any Serra da Bocaina, any amin'ny fanjakan'i São Paulo ary mikoriana 1.12 km mankany amin'ny sisin'i Atafona, any avaratry ny fanjakan'i Rio de Janeiro. Mivelatra aminn'y fanjakana telo ny lemaky ny renirano Paraiba do Sul river - São Paulo, Minas Gerais ary Rio de Janeiro - ary heverina ho iray amin'ny lemaka telo avy amin'ny renirano any Brezila, ary mandrakotra velarantany sahabo ho 57,000km².

Voarara any amin'ny firenena maro manerantany, ampiasaina hanaraha-maso (ifehezana ny fitomboan'isa) ireo karazana bibikely maro, vitsika ny endosulfan. Voarara any Eoropa ny fampiasana azy ary miezaka mampahafantatra ny olona hanery ny mpitondra ao amin'ny fireneny tsirairay avy ny Environmental Justice Foundation (fikambanana rariny ho an'ny tontolo iainana) handrara ny fampiasana ity endosulfan ity sy ny lisitry ny akora shimika voasoratra ao amin'ny fifanarahan'i Stockholm.

Sary avy amin'ny Bolongan'i Roberto Morais

Paula Góes

Taorian'ilay fikatsoana tanteraka nitranga tany Goyana Frantsay, dia anjaran'i nosy Karaiba Frantsay ao Goadelopa indray no nifoha tamin'ny torimasony.
Ilay nosy miendrika lolo ampifanohizan'ny tetezana tahaka ny  “le Pont de la Gabarre” sy ny “le Pont de l'Alliance” no voly tanteraka tamin'ny andaniny roa: Grande-Terre sy Basse-Terre. Gwada ao amin'ny  Bienvenue sur Karukéra[Fr] no miresaka ny fampikatsoan'ny mpamily fiarakodia ny lalan-dehibe rehetra manerana ny nosy:

Depuis deux jours les routes principales sont bloquées. Des barrages ont été installés sur les axes et carrefours principaux: Montebello, Capesterre, Gourbeyre, Baillif, La Boucan… en Basse-Terre; La Jaille, La Voie Verte, Saint-Félix, Morne à l'Eau… en Grande -Terre….
Il n'est quasiment pas possible de circuler, sauf sur tout petits périmètres….

Nanomboka tamin'ny alatsinainy (8/12) ity raharaha ity rehetra nanapa-kevitra ny hametraka sakana manerana ny lalana lehibe eto amin'ny nosy hanoherana ny fahalafosan'ny lasantsy ny mpamily fiarabe,  fiara fitaterana ary ny fiara mpitondra mpianatra. Sahala ny tany Goiana Frantsay, manontany tena ihany koa ny Goadelopeana ny antony mahatonga ny lasantsy tsy midina nefa mba re ihany fa efa nisy fihenany be ny vidin'ny solika isaky ny baril.

Tamin'ny Alakamisy (04/12), taorian'ny fanapahan-kevitry ny governemanta voaterin'ny krizy tany Goyana, dia nahita ny fidinan'ny lasantsy ho 1.36 euros isaky ny litatra fa tsy 1.51euros toy ny teo aloha intsony ny Goadelopeana , saingy mbola tsy mahafa-po izany raha ampitahaina amin'ny vidin'ny lasantsy izay 1 euro ny litatra any Frantsa tanibe ankehitriny.
Izany moa dia miankina, mazava loatra, amin'ny vidin'ny lasantsy apetraky ny governemanta Frantsay. Manazava ny kajikajy izay sarotra izany i Gwada eto :

Il faut savoir….. Dans les DOM, le prix des carburants est fixé par arrêté préfectoral… Dans tout le département, il est le même, quelque soit la marque du distributeur, quelque soit le lieu de distribution. L'équation qui sert à fixer ce prix est complexe, et verrouillée par les distributeurs eux-même…. Pas de concurrence, sous le regard bienveillant de l'état….

Entiny hanehoana ny tsy fitovian-kevitra sy ny tsy fahazoana ny antony (mahalafo ny solika) dia nanapa-kevitra ny hanao barazy amin'ny lalana io andro alatsinainy io ny mpampiasa ny lalana ho fidiram-bolany. Taorian'ny “Alatsinainy matroka” ary dia nanomboka niresaka azy ity ny tontolom-bolongana Goadelopeana sy ny fampahalalam-baovao hanazava ny anton'ny hetsika sy nanome soso-kevitra na torolalana ialana amin'ny barazy raha hivezivezy eto amin'ny nosy. Géraldine any Goadelopa ao amin'i La Gwada bloquée no miteny ny fahasarotana azo raha mankany Jarry ankehitriny:

Aujourd'hui, ils remettent ça accompagnés cette fois par les transporteurs. Et le blocage se durcit. Comme on peut le voir sur la carte, pas question d'aller plus loin que Jarry qui est complètement désert alors qu'il s'agit de la plus grosse zone économique de l'île

Ny antony mivandravandra ampikatsoana an'i Jarry moa dia mba ho hita kokoa ny hetsika - saingy ny tsy hita miharihary kosa indray toeran-tseranana sy misy ny orinasan'ny solika io Jarry io. Ny tena tanjona farany moa dia ny hanerena an'i “la SARA” - fanadiovan-tsolika TOKANA an'ny Compagnie Occidentale des Indes (teny frantsay kosa eto e?) - izay manao ampihimamba ny fanraharahana ny  solika eto Goadelopa sy  any Martinika. Araka ny efa nohazavan'i Gwada etsy ambony moa dia io ampihimamba io no mahatonga ny fiaraha-miasa tokana misy eo aminy sy ny prefe hametra ny vidin'ny lasantsy. Mahatsiaro ho natao ambaninjavatra matetika moa ny mpanao politika Goadelopeana eo amin'ny fanapahan-kevitra ka nisafidy ny hanohana ny mpanao fihetsiketsehana sy mba ho mpitondra tenin'ny vahoaka reehfa misy ny fifidianana.

Na ahoana na ahoana ny vahaolana ho azo, dia efa afaka mirehareha sahady ny mpanao fihetsiketsehana  satria nanako nanerana ny sehatra nasionaly (tanibe sy ampitandranomasina) avy hatrany ny nataon'izy ireo. Ity lahatsary [Fr] avy amin'ny LCI, iray amin'ireo mpamoaka vaovao frantsay lehibe, dia porofo fa tsy mahazo mody fanina amin'izay fanoherana mitranga any amin'ny Frantsa ampitan-dranomasina i Frantsa Tanibe. Mycho, ao amin'i Critiqart Guadeloupe, izay miezaka ny manara-maso ny fizotry ny fihetsiketsehana isan'andro moa dia miandry ny kabarin'i Yves Jégo, Sekretaram-panjakana Frantsay misahana ny departemanta ampitan-dranomasina,izay heverina fa hiresadresaka amin'ny lalan'ny famelabelaran-kevitra an-dahatsary androany, mba hahenoana ny tolo-keviny hamahana ny olana.

Fabienne Flessel