Raha nikisaka tany ankavanana Israely manontolo tato anatin'ireo taona vitsivitsy farany teo, mbola misy ihany ireo Israeliana manohitra ny pôlitikan’ny governemanta manoloana ireo Palestiniana, ary mavitrika anatin'irony  vondrona tahaka an-dry Peace Now, Gush Shalom, New Profile, Machsom Watch, Israeli Committee Against House Demolitions, ary Anarchists Against the Wall. Nanadihady an’ilay mafana fo Joseph Dana izay mitoraka blaogy ao amin’ny Ibn Ezra ny Global Voices Online momba ny fandraisany anjara ao amin’ilay vondrona Ta'ayush (”fiaraha-miaina”), ny toetry ny firotsahana an-tsehatra mavitrika any Israely, ary ny fampiasana haino aman-jery sosialy ho fampitàna hafatra.

Fa maninona ianao no nifidy hampiasa ny anarana Ibn Ezra?

Mpianatra filozofia Jiosy aho ary izany no nahatonga ahy afaka nifandray tamin’ilay filozofy Espaniola Jiosy faha-11 Avraham ibn Ezra. Mpandalina ny Baiboly i Ibn Ezra ary nanoratra betsaka momba ny fiaraha-miainan’ny Jiosy sy ny Arabo any amin’ny tontolo Silamo ao Espana. Fony aho nieritreritra izay ho lohatenin’ilay vohikala dia tonga ho azy tato an-tsaiko io anarana io. Kilalaon-teny koa izy io, satria ara-bakiteny ibn Ezra dia midika “zanakalahin’i Ezra,” toy ny hoe izahay izay tafiditra ao amin’ilay fihetsiketsehana dia zanak’ilay mafana fo matanjaka Ezra Nawi, mpikambana tao amin’ny Ta'ayush nandritra ny fotoana lava ary ‘gourou’-n’Israely sy ny hery havia any Palestinian  izay niriako ampidirina tao amin’ilay vohikala tamin’ny fomba lavalava kokoa.

Joseph Dana mandray an-tsoratra ny  fanamboarana vaovao any amina ‘outpost’ akaikin’ny toby Israeliana any Susya tany atsimon’ny West Bank.

Afaka miresaka momba ny Ta‎’ayush aminay ve ianao? Ahoana no nahatafidiranao voalohany indrindra?

Hatramin'ny niandohany, tonga dia hetsika  ihany no tena nataon’ny Ta'ayush, tsy nisy fihetsiketsehana na adihevitra ideolojika. Naniry ny hampitsimbadika ireo mizànan'ny laharam-pahamehana mahazatra ilay vondrona izay efa niha-mafy: taorian’ny nahitàna fa  ireo fanambarana dia tsy mahatohitra foana manoloana ny sedran'ireo ‘fotoanan'ny ampamoaka’, nofidiana ny tonga dia hetsika ho fomba fanehoana ny fandàvana ny fiverimberenan’ireo fananiham-bohitra, ary mba ho eo amin’ny toerana nisian’ny zava-nitranga. Ny fidirana an-tsehatra mivantana sy tsisy herisetra no làlana nofidiana, toy izany koa ny fanapahan-kevitry ny marimaritra iraisana. Nanao tetika ny Ta'ayush nanomboka tamin’ny faran’ny volana Desambra 2000, nefa nitaky fotoana sy hery betsaka izany fikononkononany izany. Tapaka fa hahemotra io asa io, ary handray ireo izay nanolo-tena tamin’ny hetsika nomanina hanehoana toerana mazava. Manohitra amin’ny alalan’ny hetsika amin’izao fotoana izao, amin’ny alalan’ny fitsorana ny fandàvana ny fisarahana eo amin’ny Arabo sy Jiosy any Israely amin’ny lafiny rehetra amin’ny fiainana, ary ny fanjanahana mihitsy, ny mosary, fikatonana, ny famerana fihetsiketsehana sy ny fandefasana miaramila ataon’ny Israely any amin’ireo Faritra Voazanaka.
Amin’ny maha- Israeli-Amerikana mahatsapa tena ho tafiditra amin’ilay disadisa sy manohitra tanteraka ny fanjanahana ny tenako, voasarik’i Ta'ayush aho noho ny fisian’ireo feo sy fomba fijery ao aminy. Mahatsapa aho fa ny ankabeazan’ireo fikambanana sy vondrona any an-toerana no tafalatsaka lalina anatin’ireo fomba fijery ara-potokevitra mafy orina. Ta'ayush, na dia manohitra mazava ny fanjanahana aza dia tsy manana foto-kevitra mafy orina sy tanjona maharitra. Ho solon'izay dia mifantoka amin’ny firotsahana an-tsehatra mivantana izahay isan-kerinandro. Fanampin’izany, amin’ny maha Israeliana Jiosy, mieritreritra aho fa tsara kokoa ny miara-miasa amin’ireo Israeliana te-handrava ny elanelana misy eo amin’ny Palestiniana sy Israeliana, toy izay mikiakiaka fotsiny ny kabary fanoherana ny Israeliana toy ny ataon’ireo vondrona hafa.

Raha manohana mazava ireo Palestiniana miaritra amin’ireo mpanjanaka Israeliana, ny miaramila sy ny polisy ianao , toa mifantoka amin’ny zavatra iainanan’ireo mafana fo mihitsy kosa ireo horonantsarinao, mihoatra noho ny an’ireo Palestiniana. Satria ve natokana ho an’ireo Israeliana ireo horonantsary?

Matetika ny fifandrohizana iainanay no eo aminay sy ireo mpanjanaka ary ireo miaramila. Mazava ho azy, mijanona any aorianay ireo Palestiniana mandritra izany fifandrohizana izany satria lalàna samihafa amin’ny ampiharina aminay no iainan-dry zareo. Ohatra amin’izany, afaka samborina ny Israeliana iray ary tsy maintsy ampihaonina amin’ny mpitsara aorian’ny 24 ora fa ny Palestiniana kosa mety mijanona any am-ponja  3 andro mahery vao mahita mpitsara. Noho izany dia aleon-dry zareo mamela ny fifandrohizana amin’ireo miaramila/mpanjanaka sy ireo mafana fo Israeliana.
Misy endrika iray fanehoana ny fifandrohizana  amin’ny lalàna misy eo amin’ireo Israeliana sy ireo miaramila/mpanjanaka amin’ny vahoaka Israeliana sy ny fiaraha-monina Jiosy Amerikana (amin’ny teny Anglisy manokana ilay vohikala satria ireo mponina any Etazonia no tena mpihaino ahy). Te-hanasongadina ny sary mampiseho fa ireo Israeliana izay mifidy ny hiara-hiasa amin’ireo Palestiniana manohitra ny fanjanahana dia very zo sasantsasany amin’ny maha-olom-pirenena azy ary manomboka miaina ampahany amin’ny lalàna iainan’ireo Palestiniana. Te-hanaparitaka ny fihetsikay manoloana izany toe-javatra izany aho ary hampiseho izany amin’ny fiaraha-monina Jiosy maneran-tany.

Mahatsapa ve ianao hoe nitombo sa nihena ny hetsika fanoheram-panjanahana tany Israely nandritra izay taona vitsivitsy farany izay? Ahoana no fijery ireo mafana fo Israeliana amin’ny ankapobeny? Miresaka momba izany hetsika miseho izany ve ireo haino aman-jery lehibe any Israely?

Nihisaka lavitra any ankavanana Israely nandritra izay folo taona farany izay ary nanaiky ny fizirizirian’ny fanjanahana sy ny tsy fisian’ny mpiara-miasa Palestiniana ho an’ny fandriampahalemana. Ny andraikitry ny governemanta ‘havia' ao amin'ny tetik'asa fanjanahana nanomboka tamin'ny 1967 sy ny ady farany tany Gaza dia naneho ny fahalemen'ireo antoko ‘havia nentim-paharazana' toa an-dry Labor sy Meretz. Toa noho izany toe-javatra izany no nahafaty ny hery havia tao Israely. Avy eo nisy havia vaovao indray niforona naka ny toerany. Havia izay liana amin’ny fidirana an-tsehatra mivantana manohitra ny fanjanahana ary tena mpanakiana manoloana ny tafika Israeliana sy ny fampandrian-tany napetraka.
Na dia mbola kely aza ity vondrona ity, mihamafy sy miha-malaza izy, nefa ny ankabeazan’ireo Israeliana dia mahita fa ‘radical’ sy mampametra-panontaniana izy. Vokany, ataon’ny vahoaka an-jorom-bala foana ireo mafana fo manohitra ny fanjanahana amin’ny ankapobeny. Nefa tsara ny manamarika fa ireo fikambanana manohitra ny fanjanahana toa ny Peace Now, B'tselem, sy Yesh Din dia hajain’ny fiaraha-monina ary ekena ho loharanom-baovao goavana tokoa.

Raha ny momba ny fanaparitahan’ny haino aman-jery goavana ireo hetsikay indray, ny ankabeazan’ireo haino aman-jery dia faly ny hamoaka horonantsary na tatitra momba ny herisetran’ireo mpanjanaka. Na izany aza, mbola tsy te-hamoaka tantara na horonantsary momba ny herisetra mivantana ataon’ny IDF amin’ireo Israeliana mafana fo mpikatsaka fandriampahalemana ny mpampita vaovao. Tsipika mbola tsy nodinganina io tany Israely, satria mbola tsy vonona ny hanohitra ny fanjakazakan’ny IDF ny ankabeazan’ireo Israeliana.

Niasa mafy tamin’ny fampiasana haino aman-jery amin’ny aterineto aho mba hamoahana ireo zava-niainan’ny Ta’ayuh ary tanteraka soa aman-tsara izany. Lasa loharanon’ireo horonantsary nalaina nivantana teny an-toerana sy ny tsikera momba ny zava-marina amin’ny fanjanahana any atsimon'ny West Bank ny vohikalako. Nahasarika ny sain’ny vahoaka maneran-tany ireo fanampim-baovao mivantana tamin’ny tweeter (@ibnezra) nalefako avy any West Bank ary manantena aho fa hitombo hatrany izany satria mila ambarany tantaran’ireo Israeliana manohitra ny fanjanahana.

Loharanom-baovao Palestiniana iray no voatsonga tao amin'ny Sunday (alahady) raha nilaza fa naratra nandritra ny andro farany nanaovan'ny Isiraeliana fanafihana tany Gaza ny Loholona ambony ao amin'ny Hamas Atoa Mahmoud Zahar. Nolazain'ny gazety fa nalefa haingana tany Kairo ny tenany mandra-pahatongan'ny ekipana mpitsabo tany aminn'y toerana misy azy. Tsy nisy ny filazalazana tamin'ny antsipiriany ny ratra mahazo azy sy ny toe-pahasalamany amin'izao fotoana izao.

Araka ny no tantarain'i Awan dia naratra nandritra ny fanafihana andro farany nataon'ny Isiraeliana tany Gaza ny mpitari-tolona Hamas Mahmoud al-Zahar [metisy Ejipsiana] ary nentina mangingina tamin'ny ambulance ho any Ezipta.

Effi Fuks no nanoratra:

מחמוד א-זאהר נחשב ל”חסן נסראללה” של חמאס עזה. בפועל, א-זאהר הוא האדם הבכיר ביותר הנהגת חמאס ברצועת עזה (אף יותר מראש הממשלה, איסמעיל הנייה) והוא אוחז בתיק החוץ של ממשלת חמאס. מחמוד נחשב לדובר המיומן והמתוקשר ביותר של חמאס ברצועה ובימיה הראשונים של המערכה ברצועת עזה אף הספיק להתראיין ולשוחח בטלפון. אולם, יום אחד, אבדו עקבותיו של מחמוד כששמועות רבות מאפילות על גורלו, חלק מהשמועות מדברות על מותו, חלק על אשפוזו במדינה רחוקה וחלק אף מרחיקות לכת עוד יותר. ילדים יקרים, האם תוכלו לסייע לקורא המבולבל למצוא את מחמוד?

(Isaorana i Nasser tamin'ny rohy!)

Gilad Lotan

Tsy dia fantatra loatra hatramin'izao ny manjo ireo takalon'aina nandritra ny fanafihana ny Ivotoerana Jiosy Chabad ao Mumbai. Chabad moa dia iray amin'ireo antokom-pinoana jiosy Ôrthôdôksa Hasidika mipariaka indrindra. Miahy ivotoerana anarivony manerantany izy, manampy ny ivontoerana jiosy, synagoga ary sekoly  - manolotra asam-panabeazana ho an'ny Jiosy manerantany. Malaza tokoa ry zareo ho an'ny Isiraeliana mpandehandeha, izay zatra mandeha any amin'ireny ivotoerana ireny rehefa mamita ny iraka ara-miaramila ataony.

Tsy mandeha noho ny fametrahana rindrambaiko napetrany manokana antsoina hoe Saturday Guard izay  manakana ny mpampiasa azy tsy hahita na inona na inona ao mandritra ny andro Shabata moa  ny vohikala'ny Chabad. Na izany aza dia azo jerena ao amin'ny vohikala fitaratrany ny vaovao farany mikasika izany. Ny vaovao tena farany indrindra re mikasika ireo takalon'aina jiosy dimy voatazona tao moa dia ny fahafatesan'izy ireo:

tamin'ny 06:22 - Niditra tao amin'ny trano mifanila amin'ny trano Chabad ny komandô iray. Mpampihorohoro iray no maty.
tamin'ny 07:01 - Mbola atao fahirano hatramin'izao ny trano Chabad.
tamin'ny 07:17 - Notaterin'ny CNN fa navotsotra avy ao amin'ny trano Chabad ny reny iray miaraka amin'ny zanany izay samy mitomany. Tsy mazava loatra raha ny fianakavian'ny Raby Holtzberg ireo na tsia.
tamin'ny 07:43 - notaterin'ny mpitandro ny filaminana fa dimy raha vitsy indrindra ny mpampihorohoro ao anatin'ny trano Chabad.
tamin'ny 08:05 - Tafatsoaka ny trano Chabad ny mpitondra teniny, ny raby Menahem Brod: vehivavy iray miaraka amin'ny zanany
tamin'ny 08:19 - Mpitaiza zaza ilay vehivavy tafatsoaka avy tao amin'ny trano Chabad niaraka tamin'ny zanaky ny Iraka. Mbola babo ao ry zareo.
tamin'ny 08:24 - Nantsoina hivavaka eny amin'ny rindrin'ny fitomaniana ao Jerosalema ho amin'ny fahaveloman'ny Iraka ny Chabad Hasidika
tamin'ny 08:34 - ny vavolombelona no niteny fa navotsotra ny zanaky ny Iraka sy ilay mpitaiza ny zaza. Fa mbola ao an-trano ihany ry zareo.
tamin'ny  08:36 - Radio Isiraeliana:  nolazain'ilay vehivavy noafahana fa tsy mahatsiaro tena ny Iraka sy ny vadiny.
tamin'ny 08:55 - Radio Isiraeliana: nentina tany amin'ny paositry ny polisy ny zanaky ny Iraka sy ilay mpitaiza. Tsy mbola fantatra kosa ny manjo ny ray aman-dreniny.
tamin'ny 09:03 - ny renin'ny iraka ao amin'ny ynet: “Reko fa velona izy ireo”
tamin'ny 09:23 - Mpitandro ny filaminana Karana: mety ho efa lany bala ireo mpampihorohoro ireo.
tamin'ny 11:23 - vao heno nisy nipoapoaka tao an-trano Chabad tao. Heverina fa manafika ny toerana ny mpitandro ny filaminana.
tamin'ny 12:03 - Hotontosaina amin'ny telo ora tolakandro ny fiaraha-mivavaka ho an'ny takalon'aina eo amin'ny rindrin'ny fitomaniana.
tamin'ny 13:51 - Niangavy hisian'ny vavaka manerana an'Isiraely avy hatrany ny sampan'ny tanora ao amin'ny Chabad.
tamin'ny 14:31 - Mitady ny hisian'ny fifampiraharahana amin'ny fanafahana ny takalon'aina ao amin'ny trano Chabad ny mpampihorohoro.
tamin'ny 17:31 - Minisiteran'ny raharaham-bahiny: mampanahy fatratra ny ain'ireo takalon'aina ao amin'ny trano Chabad.
tamin'ny 19:44 - misy loharanom-baovao ambadika milaza navotsotra ny sasany amin'ireo takalon'aina.
tamin'ny 20:11 - Minisitry ny raharaham-bahiny Isiraeliana: “tsy misy fototra ahafaha-manamarina fa navotsotra ireo isiraeliana. Tsy Manam-baovao firy izahay ka mampanahy izany”
tamin'ny 21:41 - ilay mpitaiza niaraka tami'nny zanaky ny iraka tao amin'ny resadresaka manokana: “mitady ny ray aman-dreniny foana izy”
tamin'ny 23:00 - CNN-IBN: fipoahana miezinezina re avy tao amin'ny trano Chabad tao Mumbai.
tamin'ny 23:51 - nanambara ny minisitry ny raharaham-bahiny Isiraeliana fa na dia teo aza ny fiezahana hifampiresaka dia tsy mbola nisy ny takalon'aina navotsotra tao amin'ny Chabad tao Mumbai. Hanadihady miaraka amin'nympitondro ny filaminana ao Mumbai ny minisitera nyamin'izay antony fipoahana miezinezina tao an-trano. Ny tatitra vao haingana no nilaza fa nisy olona valo nitsoaka ny Chabad, ny loharanom-baovao diplaomatika kosa milaza fa avy amin'ny trano teo anilany ireo.
tamin'ny 01:35 - Niala ny tranony any Crown Heights (etazonia) hamonjy an'isiraely ny raby Nachman Holzberg sy ny vadiny. Ny fianakaviana: Mahare vaovao mifanohitra izahay.
tamin'ny  02:44 - CNN: fipoahana fahatelo re nandritra ny alina raha nisy “mananasy” natsipy avy tao amin'ny trano natoraka ny mpitandro ny filaminana Karana manodidina ny toerana.
tamin'ny 02:46 - efa an-dalana ny solontena Isiraeliana hanampy amin'ny famonjena ireo takalon'ana tavela ao amin'ny trano Chabad.
tamin'ny 03:47 - Nitifitra ny trano Chabad ny mpitandro ny filaminana Karana. Tsymazava hoe hiditra ny trano ve izy ireo.
tamin'ny 03:50 - masoivombaovao politika: Efatra ny maty ao amin'ny trano Chabad; Livni (lehiben'ny antoko Kadima): Matroka ny toe-draharaha.
tamin'ny 04:20 - feom-basy fifampitifirana tao an-trano Chabad.
tamin'ny 05:05 - nisy saina fotsy nitsangana tanyamin'nyrihana fahaefatry ny trano Chabad.
tamin'ny 06:46 - Mpitati-baoaon'ny NDTV eo anoloan'ny trano Chabad: lasa naharitra kokoa noho ny noheverina ny fanafihana satria voatazona mbola velona ny Raby sy ny vadiny.
tamin'ny 07:12 - Raby Grossman ao amin'ny televiziona Isiraeliana fantsona faharoa: Tonga any Mumbai ny ray aman-drenin'ny Iraka ary hikarakara ny zafikeliny izay hankalaza ny faharoa taonany androany.
tamin'ny 08:05 - manamboninahitra polisy aoamin'ny vaovaon'ny Sky: Misy takalon'aina dimy na enina mbola velona ao an-trano Chabad.
tamin'ny 08:41 - Fifampitifirana mavesabesatra tao an-trano Chabad. Hatreny ambony (angidim-by sa voromby) no anafihan'ny komandô.
tamin'ny 08:52 - tatitra avy any Mumbai: fipoahana 3 re teny akaikin'ny trano Chabad
tamin'ny 09:25 - Manamboninahitra Karana iray no maminavina fa mbola haharitra ora maromaro ny fanafihana.
tamin'ny 10:25 - Manamboninahitra Isiraeliana iray no miteny fa efa mihazo ny rihana itazonana ny Iraka ny vondro-tafika manokana izao.
tamin'ny 10:51 - TV Britanika Sky: fipoahana sy feom-basy re manodidina ny trano Chabad any Mumbai.
tamin'ny 10:52 - CNN India no mitatitra fa efa azo ny rihana fahadimy sy fahaefatry trano Chabad.
tamin'ny 11:33 - efa saiky voafehin'ny komandôn'ny mpitandro ny filaminana avokoa ny rihana rehetra. Heno manako hatrany kosa ny fipoahana baomba.
tamin'ny 12:10 - radio Isiraeliana: Milaza ny fampahalalam-baovao Karana fa mbola velona ny iraky ny Chabad ka tokony hitandrina fatratra ny hery mpitandrony filaminana.
tamin'ny 14:01 - Niteny tamin'ny mpanampy an-tsitrapo ny raby fa mahazoalalana hiasa amin'ity Shabata ity izy ireo, izay hanomboka ao anatin'ny 15 minitra izany any India.
tamin'ny 14:44 - Fipoahana miezinezina namotika tamin'ny ampahany ny trano Chabad. Polisy: mbola misy mpampihorohoro telo ao.
tamin'ny 14:55 - Hora-pifaliana teo akaikin'ny trano Chabad. CNN: voafehin'ny mpitandro ny filaminana ny mampihorohoro. Mbola tsy fantatra kosa ny manjo ny iraka sy ny vadiny.
tamin'ny 15:48 - hita faty tao an-trano Chabad ny dimy amin'ireo jiosy.